Woensdag 05/08/2020

Dinosaurusdossier

Dankzij 'Jurassic World' terug van nooit weggeweest: de dinomanie

Beeld rv

Van dino-expo's over dinotruien tot dinokoeken: dino's zijn big business. Maar waarom blijven die dode dieren ons zo fascineren?

Size does matter. In het geval van dino's dan toch. Hoe groter het beest, hoe meer fans het heeft. "Vooral de grote vleeseters spreken tot de verbeelding", vertelt Anne Schulp, paleontoloog bij het natuurhistorisch museum Naturalis in het Nederlandse Leiden. "Die zijn niet alleen gigantisch, ze zijn ook eng. Die combinatie zorgt voor een bijzondere aantrekkingskracht." Met stip op één in de rangschikking van griezelige giganten: de Tyrannosaurus rex. Schulp: "Die is het meest aantrekkelijk van allemaal. Waarom dat zo is? Misschien omdat zo'n T. rex ons het meest aan een griezelige draak doet denken."

Dino's fascineren ons, maar tegelijk zijn we er een beetje bang van, weet ook Jeroen Venderickx gids van het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen. "Dino's spreken ons emotioneel aan: ze zijn fascinerend en tegelijk angstaanjagend. Dat zie je goed bij kleine kinderen, die zijn altijd erg onder de indruk van die gigantische monsters."

Volgens Venderickx gaat die angst verder dan een kinderlijke schrik voor de indrukwekkende omvang van een dinosaurus: "Ooit waren dino's de dominante dierengroep van deze planeet, net zoals de mens dat vandaag is. Maar dino's zijn nu uitgestorven. Enerzijds spiegelen we onszelf aan de macht die dino's ooit op hun omgeving uitoefenden, anderzijds zijn we bang dat de mens hetzelfde lot is beschoren."

Beeld rv

Schattig én stoer

De lang uitgestorven dieren prikkelen ook de fantasie. "Het lijkt alsof ze zijn weg gelopen uit een sprookjeswereld", zegt Annemie Van Gysegem van het Gentse natuurmuseum De Wereld van Kina. "Alleen zijn het dieren die, al is dat dan al heel lang geleden, hier ook echt rondliepen." Een ideale mix, zo blijkt. Schulp: "Magische wezens die ook nog eens echt bestaan hebben. Mooier wordt het toch niet?"

Niet alleen kinderen lopen warm voor dino's. De dieren hebben ook heel wat oudere fans. "Er is nog nooit zoveel interesse voor dino's geweest. Overal ter wereld wordt naar restanten gezocht", vertelt de Nederlandse dinorestaurateur Aart Walen. De man staat te boek als de ontdekker van de Torvosaurus, de grootste roofdinosaurus die in Europa rondliep, en trekt nog steeds de wereld rond op zoek naar verloren gewaande dino's. Een uit de hand gelopen hobby die steeds meer navolging krijgt. "Ik sta er zelf vaak van te kijken hoeveel jongens en ook meisjes me aanspreken over mijn dinowerk."

Al begrijpt Walen ook wel waar die aantrekkingskracht vandaan komt. "Jagen op dinoresten is een mix tussen avontuur en wetenschap. Ik heb in Zimbabwe tussen de leeuwen en de olifanten naar dinosporen gezocht. Ik sta nu in een steengroeve in de buurt van Hannover, ik trek volgende week naar Portugal en moet eind deze maand in Wyoming in de VS zijn. Het doet een beetje aan Indiana Jones denken."

Het helpt natuurlijk ook dat we lang nog niet alles over dino's weten. Walen: "Op dit moment kennen we naar schatting slechts 10 à 20 procent van het totaal aantal dinosoorten. Er worden nog constant vondsten gedaan. Dat maakt het alleen maar boeiender. Elk vers inzicht roept tien nieuwe vragen op."

Logisch dus dat dino's ook in de populaire cultuur goed vertegenwoordig zijn. En dan hebben we het niet enkel over de poppetjes waar u als kind mee speelde, en die u vandaag nog steeds stiekem in uw kast bewaart. De dino behoort tot dezelfde categorie als de vliegende eenhoorn en de glitterregenboog, oftewel de kleurrijke en ongegeneerd kinderlijke beeldtaal die vandaag floreert op sociale media én in de kleerkast. Van dino-ondergoed tot dinoplaktattoos en dinozonnebrillen: hipster kledingketen Urban Outfitters verdient er grof geld aan.

Volgens trendwatcher Tom Palmaerts past de dino perfect in de 'instant fun'-visie die veel bloggers en hun volgers vandaag aanhangen: "Kleurrijke vrolijkheid is erg in. Jongeren willen hier en nu plezier maken, niet pas als ze rijk zijn. Ze nemen zichzelf niet al te serieus en dat uiten ze met een haast overdreven kinderlijke beeldtaal."

Zo bracht blogster Elfi De Bruyn samen met cartooniste Eva Mouton een nail-artcollectie uit waarin dino's uiteraard niet ontbreken. De Bruyn's blog en Instagramaccount Glam at Heart kun je nog het best omschrijven als een bubbelgumexplosie: met roze haar, eenhoorncartoons en dino's op de nagels wapent de 30-jarige blogster zich tegen de grijsheid van alledag.

De Bruyn: "Ik creëer mijn eigen wereld om in deze maatschappij te kunnen overleven. Naast kleur zijn ook magische figuurtjes erg belangrijk in mijn universum. Dino's zijn deel van een wereld die wel bestaan heeft, maar die wij vandaag niet meer kennen. Ze zijn zowel schattig als stoer, en niet gebonden aan geslacht. Zowel jongens als meisjes zijn erdoor gefascineerd."

Schattig en stoer misschien wel, maar dino's zijn vooral ook big business. Vraag het koekjesfabrikant Lotus Bakeries maar. Lotus snoepte de koekjes in de vorm van dino's drie jaar geleden van concurrent Lu af. Een transfer die hen geen windeieren legde. Vorig jaar kon het bedrijf recordcijfers voorleggen. Voor een stuk(je) te danken aan de aanhoudende dinogekte. Ruim vier miljoen dozen werden in 2014 in België verkocht. Goed om van de dino's de populairste koekjes van België te maken.

Beeld rv

Paradepaardje

Ook musea springen graag mee op de kar. Zo is de permanente Galerij van de Dinosauriërs het paradepaardje van het Natuurhistorisch Museum in Brussel: 3.000 vierkante meter aan dino's, van de Olorotitan tot de Parasaurolophus, met de de iguanodonskeletten van Bernissart, oftewel 'de Belgische dino's', als uithangsbord.

"We investeren niet enkel veel in de presentatie van onze dino's, maar ook in de kennis ervan en het onderzoek ernaar. Ook tijdens de grote renovatie van 2005 tot 2007 zorgden we ervoor dat er altijd een deeltje van de dinocollectie tentoongesteld was. We weten dat de dino's onze grootste publiekstrekkers zijn", vertelt persverantwoordelijke van het Natuurhistorisch museum in Brussel Yannick Siebens.

Het Nederlandse Naturalis telde recent nog 5 miljoen euro neer om een eigen T. rex in huis te halen. Een gigantische investering die zichzelf evenwel zonder al teveel problemen terug zal verdienen; dino's lokken volk, en dat weten de musea.

"Onderzoek naar dinosauriërs verrichten is een dankbare job; elke nieuwe ontdekking wordt met veel belangstelling onthaald. Als de bezoekersaantallen van het natuurhistorisch museum even tegenvallen, kan een nieuwe dino-expo die altijd weer optrekken", weet Pascal Godefroit, paleontoloog verbonden aan het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen.

Wie ondernemingsplannen heeft, overweegt dus best even waar hij een T. rex kwijt kan op zijn koffies, taartjes of turnschoenen. Want aan dino's valt geld te verdienen, of het nu wetenschappelijk verantwoord is of niet.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234