Maandag 19/08/2019

Interview

Daniel Day-Lewis en Paul Thomas Anderson over 'Phantom Thread': "Plotseling vlogen ze elkaar naar de keel"

Daniel Day-Lewis als Reynolds Woodcock in 'Phantom Thread'. Beeld © Photo Courtesy of Focus Featur

Daniel Day-Lewis haalde voor regisseur Paul Thomas Anderson nog een keer alles uit de kast voor hij op pensioen gaat. Het resultaat is het oogverblindende meesterwerk Phantom Thread. "We hebben er geen besef van waarom mensen bepaalde beslissingen nemen."

Hoe mensen in de greep kunnen raken van verlangens die ze nooit eerder hebben ervaren: het is een van de grote mysteries en eigenaardigheden van romances.  “Je kunt je niets vreemders voorstellen dan de vreemdheid van het leven dat ogenschijnlijk conventionele mensen achter gesloten deuren leiden”, zegt Daniel Day-Lewis

De acteur neemt, enigszins provocerend, de verdediging op zich van zijn jongste personage, een briljante, gedreven modeontwerper uit het midden van de vorige eeuw die de spil vormt van Phantom Thread. Maar de vaststelling gaat net zozeer op voor de film in zijn geheel. Die speelt zich af in de jaren vijftig en verkent de grenzen tussen liefde en masochisme, met een typisch andersoniaanse knipoog naar oude gothic romances uit Hollywood.

Wetende dat de zestigjarige Day-Lewis aankondigde dat het zijn laatste rol zal zijn –  ook al won hij in zijn carrière drie Oscars voor beste mannelijke hoofdrol, een record – is hij een overtuigende boodschapper. "We hebben er geen besef van waarom mensen bepaalde beslissingen nemen," zegt hij in het salon van een hotel in Lower Manhattan, terwijl hij voorover buigt in de geborduurde sofa. “Maar het werkt wel voor hen.”

Day-Lewis, gekleed in een keurige jeans en een gestreepte sweater, spreekt met een afgemeten, haperende cadans en een verfijnd, ietwat hees timbre die zelfs de meest vermetele interviewer stil zouden krijgen. Het effect is tegelijk dominant en introvert.

Phantom Thread krijgt van De Morgen liefst 5 sterren. Lees hier de review: het phan-tastische afscheid van Daniel Day-Lewis

Genie

Opnieuw maakt Day-Lewis kans op een Oscar, voor zijn rol als de fictionele modeontwerper Reynolds Woodcock. De film is kleinschaliger dan andere recente projecten van Day-Lewis, zoals Lincoln van Steven Spielberg en There Will Be Blood van Anderson, maar dat maakt zijn rol niet minder beklijvend – een hitsig en onverwacht komisch portret van een aanstekelijk genie.

Op een ochtend in december 2017 spraken we met de drie voornaamste acteurs in de film. Behalve Day-Lewis zijn dat de Britse actrice Lesley Manville, die de rol speelt van Reynolds’ autoritaire zus en zakenbehartiger Cyril, en de Luxemburgse actrice Vicky Krieps, die Alma speelt, de koppige muze en de love interest van de ontwerper. 

Op de man af gevraagd, weigert Day-Lewis verdere uitleg te geven over zijn beslissing om met pensioen te gaan. Hij maakte dat nieuws in de zomer bekend, en volgens zijn collega’s in Phantom Thread waren ze daar niet van op de hoogte toen ze begonnen te filmen. “Ik nam de beslissing met overtuiging, maar daarom begrijp ik ze nog niet goed”, zegt hij.

Hij spreekt met veel eerbied over hoe hij het ontstaan van Phantom Thread beleefd heeft, een film die groeide uit jaren van creatieve samenwerking met Anderson. Day-Lewis staat erom bekend dat hij zich extreem inleeft in zijn personages alvorens een voet op de set te zetten. Toen hij zich voorbereidde op The Last of the Mohicans  maakte hij zelf kano’s. Voor deze film ging hij bijna een jaar in de leer bij Marc Happel, hoofd van het kostuumatelier van het New York City Ballet, om zichzelf te transformeren tot Reynolds, een controlefreak die obsessief met mode bezig is. Het personage is grotendeels gebaseerd op de ontwerper Cristóbal Balenciaga.

Day-Lewis leerde tekenen, naaien en draperen. Uiteindelijk naaide hij 100 knoopsgaten en maakte hij helemaal van nul een kokerjurk van Balenciaga na.

“Ik heb al zo veel verschillende werelden verkend, maar wat ze allemaal gemeen hebben, is dat ze in het begin zo mysterieus lijken”, zegt hij. “Het is wellicht ook gedeeltelijk wat ze zo aantrekkelijk maakt – iets ontdekken wat buiten je bereik lijkt, wat je misschien onmogelijk kunt bereiken, dat je op de een of andere manier in zijn baan trekt.”

Nieuwe liefde

Wat uitgroeide tot Phantom Thread ontstond zowat drie jaar geleden toen Anderson een tijdje ziek het bed moest houden. Meer dan ooit was hij aangewezen op zijn partner, de actrice Maya Rudolph, en zo bedacht hij het verhaal van een intens intieme relatie tussen een man, een vrouw en zijn zus. Toen Anderson later op de luchthaven een biografie van Balenciaga kocht, werd de man in zijn verhaal een meester-ontwerper wiens monnikenbestaan verstoord werd door een nieuwe liefde.

“Kledingontwerpers hebben de reputatie controlerend en veeleisend te zijn”, zegt de regisseur. “Dat zijn heel, heel dankbare eigenschappen om een personage mee te bouwen.”

Anderson is een bewonderaar van suspenserijke romances zoals Rebecca (1940) en Gaslight (1944) en zag Day-Lewis voor zich als het joviale hoofdpersonage met duistere kantjes in de trant van Laurence Olivier. De twee mannen raakten ook gefascineerd door Balenciaga en de manier waarop die helemaal opging in zijn werk. “Zijn obsessie voor zijn werk was heel herkenbaar voor mij”, zegt Anderson, maker van onder meer Boogie Nights en Magnolia. “Ik ben een beetje een hobbyloze mens – mijn enige hobby is films maken – en dus kon ik me wel vinden in zijn passie en zijn gedreven doelgerichtheid.”

Betekent dat ook dat Reynolds een nauwelijks versluierd alter ego is? Anderson wuift die suggestie weg. “Ik ben een sloddervos als ik werk”, zegt hij, verwijzend naar het onberispelijke atelier en het strikte werkschema van zijn personage. “En ik heb vier kinderen. Het is dus meestal chaos bij mij.”

Telefooncasting

Voor het personage Alma ging Anderson op zoek naar een onbekende Europese actrice. Hij kwam terecht bij Vicky Krieps, 34, die hij gezien had in de Duitse zwarte komedie The Chambermaid (2014). Day-Lewis droeg Manville, 61, voor de rol van Reynolds zus Cyril voor.

Toen we het hadden over de manier waarop ze gecast werden, kwamen de actrices er toevallig achter dat er niet meteen sprake was van een gelijke behandeling. Manville, die in een aantal films van de Britse regisseur Mike Leigh speelde, was opgelucht dat het voor haar allemaal niet veel om het lijf had en was niet te spreken over de manier waarop veel acteurs tegenwoordig auditie moeten doen voor rollen. “Ze spelen in hun eentje scènes en nemen die op met hun telefoon”, zegt ze. “Redelijk onnozel – het is een idiote manier om iemand te beoordelen.”

Waarop Krieps opwierp: “Maar dat is precies de manier waarop jullie mij beoordeeld hebben!”

Regisseur Paul Thomas Anderson. Beeld Getty Images for SBIFF

Zulke ongelijkheden, zo blijkt, hadden ook een strategische reden. Het personage van Krieps in Phantom Thread is een jonge rebel, een pittige serveuse die muze wordt en de delicate balans tussen Reynolds en Cyril ontregelt. Day-Lewis en Anderson cultiveerden die dynamiek bewust buiten de opnamen, in de hoop daar wat filmmagie uit te puren als de camera’s eenmaal draaiden.

Er waren geen repetities, en terwijl Day-Lewis en Manville maandenlang de banden aanhaalden tijdens etentjes en telefoongesprekken, werd Krieps op verzoek van Day-Lewis ontmoedigd om voor de eerste opnamedag contact met haar tegenspelers te hebben.

Monnik

“Ik probeerde als een monnik te leven”, zegt ze over die voorbereidende periode. Voor opnamen in de buurt van de Noord-Engelse kust bezwoer ze haar angsten met lange wandelingen en meditatie op het geluid van de oceaan. “Als ik ideeën had proberen te vormen over het acteren of over wie zij waren, dan was ik heel, heel bang geworden.”

De nerveuze energie van Krieps komt ook tot uiting op het scherm. In een cruciale vroege scène, wanneer Reynolds Alma voor het eerst ontmoet in een eetzaal van een hotel, struikelt ze. Voor ze haar evenwicht hervindt, werpt ze Reynolds, die haar in de gaten houdt, een charmante, schaapachtige glimlach toe. Hij is meteen verkocht.

“Zo is het echt gebeurd”, zegt Anderson. Dat struikelen stond niet in het scenario. “En haar blozen was geen visueel effect.”

In de film leidt Reynolds zijn onhandige Assepoester de wereld van de weelderige jurken, extravagante diners en echte prinsessen binnen. Toch is het verhaal geen sprookje – zoals ook There Will Be Blood geen western was – en krijgt hun relatie een gevaarlijke lading naarmate de plot opbouwt naar een verrassende climax.

In een van de weinige scènes met geïmproviseerde dialoog berispt het personage van Day-Lewis het personage van Krieps over de manier waarop asperges bereid moeten worden. Anderson zegt dat hij niet verwacht had dat de acteurs zo ver zouden gaan. “Het begon gewoon, en plotseling vlogen ze elkaar bijna naar de keel”, zegt hij.

Provocerend

In vorige films, zoals Punch-Drunk Love en The Master, bleef Anderson ver weg van traditionele, platgetreden romantische verhalen. Hij was meer geïnteresseerd in de ongerijmde aspecten van relaties en hun verdoken, vaak tegenstrijdige fundamenten. Met Phantom Thread heeft hij zijn meest onwrikbare – en wellicht meest provocerende – liefdesverhaal ooit gemaakt.

“In mijn ervaring, en die van vele mensen in mijn omgeving, heb ik gemerkt dat er een continue machtsverschuiving is in een relatie. Wie zit aan het stuur? En wie bekritiseert de bestuurder? Het is een natuurlijk gegeven waarmee we allemaal te maken krijgen als we besluiten met iemand samen te leven. In de film voeren we dat gewoon op de spits om het in de verf te zetten.”

Anderson zegt ook dat hij niet wil denken aan de mogelijkheid dat hij nooit meer zal samenwerken met Day-Lewis, en dat hij misschien wel de laatste was om hem te regisseren. Maar wat zou hij zoal missen aan Day-Lewis? “Hij is een acteur en een filmster. En dat woord ‘filmster’ is niet negatief bedoeld. Filmster betekent dat wanneer je in de bioscoop zit en de lichten uitgaan en het grote scherm oplicht, je iemand hebt die die ruimte kan opvullen.”

Hij laat een pauze vallen. “Ik weet het niet. Hij is gewoon een reus.” 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden