Zaterdag 29/01/2022

RecensieMuziek

Damon Albarn bewijst met sprookjesachtige soloplaat dat hij van alle markten thuis is ★★★★☆

Damon Albarn in 2019 met een van zijn vele projecten The Good, The Bad & The Queen. Beeld Getty Images
Damon Albarn in 2019 met een van zijn vele projecten The Good, The Bad & The Queen.Beeld Getty Images

Damon Albarn (53) trok zich terug op Melancholy Hill voor zijn tweede soloalbum. In het grillige en grijze landschap van IJsland vond hij inspiratie voor een plaat die doelbewust terugschakelt naar een lagere versnelling. Wie liever een banaantje pelt met Gorillaz of blij wordt van Blur, kan zich beter onthouden.

Gunter Van Assche

“IJsland is onaangetast in zijn natuurlijke schoonheid”, verzuchtte Damon Albarn een paar dagen geleden. Op het commerciële hoogtepunt en mentale dieptepunt van Blur kocht hij een huis in de buitenwijken van Reykjavik. Vanuit zijn werkkamer heeft de voorman van Blur en Gorillaz sindsdien een majestueus uitzicht op besneeuwde bergtoppen, een vulkanisch landschap en een klotsende zee. De wind zou er zelfs zo intens zijn dat de regen horizontaal lijkt te vallen. Diezelfde regen verandert haast voor je ogen in pure sneeuw. Een magische transformatie op de noordelijke eilandstaat, die tijdens de lockdown de vorm aannam van een metafoor voor een veranderende wereld.

De extremen van de IJslandse natuur inspireerden Albarn tot het maken van The Nearer the Fountain, More Pure the Stream Flows. Een plaat die zich in sprookjesachtige middens ophoudt, waar elfen en trollen de dienst uitmaken. Waar composities zich majestueus en traag voortslepen, en treurige songs van Blur zoals ‘This is a Low’ de blauwdruk vormen.

In januari 2020 nodigde Albarn vijftien klassieke muzikanten uit om te experimenteren en te componeren in zijn huiskamer. De intentie was om de ruwe tapes in Engeland te hertalen met een orkest en daarna meteen de hort op te gaan. Een Europese tournee was al geboekt, maar toen zorgden vleermuis en virus dat het materiaal in een schuif verdween. Albarn kon het evenwel niet over zijn hart krijgen om de muziek op te bergen, waardoor de songs vandaag toch hun weg naar het grote publiek hebben gevonden.

Het titelnummer is een magistrale mijmering aan meesterdrummer Tony Allen, en bij een eerder uitgebracht ‘Polaris’ of ‘Royal Morning Blue’ slaagt Albarn er ook in om vermoeidheid en hoop door eenzelfde deur te sturen. Dat de synths schitteren, de blazerssectie verbluft en de statige arrangementen zowel naar je hoofd als hart stijgen, is het grootste charmeoffensief van deze plaat. Elders kiest Albarn ervoor om een gevoel van dromerige nostalgie te creëren en zijn lust om te dwalen dan wel reizen om te zetten in songs die zowel grossieren in intimiteit als grandeur.

De meeste songs drijven op de kalme golfslag van synthesizer, piano en strijkers, waarmee Albarn troost wil bieden voor de vergankelijkheid van het bestaan. Elders is hij de duvelstoejager. In het recente verleden maakte hij dan ook een opera over de victoriaanse arts Dr. Dee, speelde hij met Syrische muzikanten, richtte hij The Good, The Bad & The Queen op met Paul Simonon van The Clash en afrobeatpionier Tony Allen, of bracht hij in 2014 een soloalbum uit. Op de laatste wereldtournee met Gorillaz, die de band in juni volgend jaar normaal in Werchter zou moeten brengen, toonde Albarn al dat hij van alle markten thuis is. Op deze plaat bewijst hij dat eens te meer.

Boerenpoëet

De negentiende-eeuwse dichter John Clare (1793-1864) zou op dit album een belangrijke inspiratiebron zijn. Zijn moeder gaf hem die verzamelde gedichten toen hij een tiener was. De openingswoorden ‘The nearer the fountain, more pure the stream flows’ van zijn gedicht ‘Love and Memory’ zouden Albarn altijd bijgebleven zijn. Clare werd “de ‘boerenpoëet” genoemd door zijn eenvoudige afkomst. Zijn werk is bijzonder puur en aards, heel anders dan de aan strikte regels gebonden ‘hogere’ poëzie uit zijn tijd. Daarmee vindt Clare postuum een groot raakvlak met Albarn. Een drummachine uit de jaren vijftig en een Elka-synthesizer uit de jaren zeventig worden ingezet om die slome job in te zetten.

De songs klinken eenvoudig, zelden robuust. Wat vooral beklijft, is het geluid van een oude ritmebox die blijft hangen in kabbelende bossanova, of melodieën die meanderen over bescheiden soundscapes en een stem die maar niet uit bed lijkt te kunnen komen. Albarn lijkt zijn snufferd vaak net boven de warme dekens uit te steken terwijl hij zingt. Klaarwakker klinkt hij niet. Dat hoeft ook niet. Het speelse motiefje van ‘Polaris’ speelt zowel met de erfenis van Gorillaz als – euh – ‘Mooi, het leven is mooi’ van Will Tura.

“Youth seemed immortal, so sweet it did weave heaven’s halo around”, zingt hij op deze plaat. Sinds de flamboyante onzin van ‘Boys and Girls’ is de frontman van Blur duidelijk contemplatiever geworden. Serieuzer en meer lockdown-bluesy. Dat levert een plaat op die emotioneel hoogstaand is, maar ook dagdromerig en dagdoemerig. Dit album is een meditatie van mensen die weten dat het einde zoek is, dan wel nader.

“Am I imprisoned on this island?”klinkt het ergens, moedeloos dan wel wanhopig. Om héél eerlijk te zijn: met ‘The Nearer the Fountain, More Pure the Stream Flows’ wil je wel ergens op een verlaten eiland stranden.

null Beeld rv
Beeld rv

‘The Nearer the Fountain, More Pure the Stream Flows’ is vrijdag verschenen bij Transgressive Records/PIAS.

Damon Albarn staat op 28/2 en 1/3 in een uitverkochte Bozar in Brussel.

Gorillaz speelt in juni op Werchter Boutique.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234