Zondag 20/10/2019

Uit het archief Tik Tak

Daar is ‘Tik Tak’ weer: verrassend ambachtelijke remake in digitale tijden

Voor de nieuwe versie van het bekende stalletje werden de deurtjes door het Tik Tak-team zelf geborduurd. Het middenstuk is dan weer gemaakt van een oud gordijn dat op de rekwisieten-afdeling was blijven liggen. Beeld Illias Teirlinck

Bijna veertig jaar na de eerste uitzending krijgt het iconische kinderprogramma Tik Tak een remake. En daar komt in digitale tijden verrassend veel handwerk bij kijken. 

In een klein lokaaltje, achterin het decoratelier van de VRT, is Siska Vastesaeger een stel miniatuursneeuwpoppetjes aan het decoreren. De figuurtjes moeten binnenkort een glansrol spelen in een van de tientallen Tik Tak-choreografieën die Vastesaeger en haar collega’s tegenwoordig aan de lopende band bedenken. 

Tegen dit najaar moeten zij 52 nieuwe afleveringen van Tik Tak klaar hebben en de strak geregisseerde dansjes maken daar een essentieel onderdeel van uit. Nu zou je denken dat je zo’n Tik Tak-dansje, waarbij de poppetjes traag en schokkerig over een piepklein dansvloertje bewegen, anno 2019 in een paar uur digitaal bij elkaar programmeert. Maar zo’n integraal uit bits en bytes opgetrokken versie van het programma uit hun kindertijd is niet wat het team achter Tik Tak 2.0 voor ogen heeft. 

“Natuurlijk kan je zo’n programma helemaal op de computer laten ontwerpen", zegt Maarten Janssen, de netmanager van Ketnet. “En waarschijnlijk zouden de peuters en kleuters waar het programma zich op richt daar weinig van merken. Maar we wilden dat ook hun ouders het programma uit hun jeugd nog zouden herkennen. Een iconisch programma als Tik Tak moet het juiste gevoel uitstralen. Dat gevoel kan je enkel creëren door op heel ambachtelijke wijze te werk te gaan.” Duurder hoeft dat volgens Janssen niet te zijn. “We werken hier met een heel kleine ploeg aan. En trouwens, ook computeranimaties zijn heel duur.” 

Onthoofd vogeltje

Die ambachtelijke werkwijze betekent trouwens niet dat alle moderne technologie taboe is. Integendeel zelfs. In de hoek van het lokaal waar Vastesaeger nu al sinds januari aan het knutselen is, staat bijvoorbeeld een 3D-printer te zoemen die op simpele aanvraag nieuwe sneeuwpoppetjes, eskimo’s of badeendjes fabriceert. “Dat levert heel dunne, haast doorzichtige figuurtjes op die we mooi kunnen uitlichten”, vertelt Vastesaeger. Die verlichting onder het dansvloertje bestaat dan weer volledig uit led-lampjes die worden aangestuurd door een Arduino-minicomputertje dat ervoor zorgt dat de lampjes het ritme van de muziek volgen. 

Beeld Illias Teirlinck

Maar ook met technologische hulp blijft zo’n aflevering van Tik Tak monnikenwerk. Voor één dansje, goed voor 15 seconden beeldmateriaal, moeten maar liefst 1.200 foto’s worden gemaakt en achter elkaar geplakt. En ook al helpt de 3D-printer een handje, elk figuurtje wordt wel nog manueel gepolijst en versierd. Bovendien durft techniek nog al eens te falen. Zoals toen Bart Ketelaer, componist en techneut van dienst, een volautomatische koekoeksklok in elkaar knutselde. Om de zoveel tijd zou een piepklein vogeltje zijn opwachting  maken, wat tot verbaasde blikken en mooie beeldjes van de kleuters in de studio moest leiden. Alleen klapte het deurtje van de klok net iets te vroeg dicht waardoor het schattige vogeltje er met zijn kopje tussen bleef hangen. De kleuters keken eerder geschokt dan verbaasd en het hele klok-project werd afgeblazen. 

Hoogbejaarde computers

Sommige decorstukken zijn ook te belangrijk om aan een printer over te laten. Het stalletje bijvoorbeeld waarin aan het begin van elke aflevering een stel schapen en een occasionele hond rondjes draaien. Het originele exemplaar vond onderdak in het Mechelse speelgoedmuseum maar was niet meer bruikbaar. “De afmetingen waren niet compatibel met de huidige beeldformaten”, legt regisseur Damien Nieuborg uit. Wat betekende dat het zeskoppige team opnieuw zelf aan het knutselen moest. “We hebben een hele reeks stoffenwinkels afgelopen”, vertelt Vastesaeger. “Op zoek naar materiaal dat het origineel zo dicht mogelijk benaderde. Maar uiteindelijk hebben we de deurtjes zelf moeten borduren. Het middenstuk is dan weer gemaakt van een oud gordijn dat op de rekwisieten-afdeling was blijven liggen.” 

Ook al helpt de 3D-printer een handje, elk figuurtje wordt wel nog manueel gepolijst en versierd. Beeld Illias Teirlinck

Wel nog bruikbaar was de tafel waarop veertig jaar geleden al de stop-motionfilmpjes voor Tik Tak werden gedraaid. Een volautomatisch systeem waarbij een bepaald tafereel millimeter per millimeter opschuift en er telkens ook een foto wordt gemaakt. Al is er wel een maar. Het hele ding wordt immers aangedreven door een stokoude IBM-computer, die nog draait op het weinig gebruiksvriendelijk MS DOS-besturingssysteem. “Dat valt wel mee”, vindt Francis Vanhoutte. Hij was bij de opnames van de originele Tik Tak de assistent van Miel Lenssens, de man die het programma destijds bedacht. “En Miel wou dat het vooruitging. We moesten alle commando’s blind kunnen tikken. En tot mijn grote verbazing zaten ze na al die jaren nog steeds in mijn hoofd.”  

De VRT mag dan al kosten noch moeite hebben gespaard om de reboot van Tik Tak tot een goed einde te brengen, het is nog maar de vraag of de huidige generatie peuters en kleuters wel op het programma zit te wachten. Janssen is alvast overtuigd van wel. “Kijk gewoon naar wat die oude afleveringen op YouTube doen. Sinds we die eind vorig jaar op ons eigen kanaal hebben geplaatst, zijn ze al 5,5 miljoen keer bekeken. Dat zegt genoeg.” 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234