Zondag 23/02/2020

InterviewLatif Ait, Erhan Demirci en Han Coucke

Comedians nemen ‘De Leeuw van Vlaanderen’ onder handen

Latif Ait (l.), Erhan Demirci (m.) en Han Coucke.Beeld Illias Teirlinck

Een Marokkaan, een Turk en een West-Vlaming gingen aan de slag met De Leeuw van Vlaan­de­ren en distilleerden er een theater­stuk voor (anders­talige) nieuw­komers uit. Het heeft iets van de betere Belgen­mop, maar het is de heren ernst. ‘De politici maken de mensen bang. We missen leiders.’

Het moet zo’n beetje de gedroomde inburgeringscursus zijn. Belg van Turkse origine Erhan Demirci, Belg van Marokkaanse origine Latif Ait en Belg van West-Vlaamse origine Han Coucke nemen het op zich om alle nieuwkomers in ons land op humoristische wijze een en ander bij te brengen over ‘het gedrag, de taal en de cultuur van de Vlaming’. Dat doen ze aan de hand van de oude Vlaamse klassieker De Leeuw van Vlaanderen van Hendrik Conscience. In hun handen is dat geen stoffig Vlaams-nationalistisch pamflet meer, maar ‘een universeel verhaal van hoop’. Maar waarom voelden zij zich geroepen om de rol van ontvangstcomité te spelen?

Han Coucke: “Meestal als je het over nieuwkomers hebt, is het meteen van moeten: ze moeten Nederlands leren, ze moeten zich aanpassen, alle plezier wordt weggenomen. Wij wilden tonen dat het ook gewoon leuk kan zijn, Nederlands leren of de Vlaamse geschiedenis leren kennen. Bijvoorbeeld door een leuke voorstelling te zien.”

Erhan Demirci: “Ik woon in Brussel en de Franstaligen daar kennen De Leeuw van Vlaanderen amper. De enige associatie die zij met het verhaal hebben, is van een rechtse Vlaming die met vlaggen wappert. Maar als wij wat meer over onze voorstelling uitleggen, dan maken ze al meteen een andere klik.”

Latif Ait: “Als je gelachen hebt, ga je De Leeuw van Vlaanderen voortaan veel positiever benaderen.”

Beeld Illias Teirlinck

Het stuk is eerst en vooral gegroeid uit de wens samen iets te doen. Vervolgens waren de drie er al snel uit dat ze iets rond identiteit en de Vlaming wilden maken en zo kwamen ze bij De Leeuw van Vlaanderen uit. Zonder vooroordelen zijn ze zich erin gaan verdiepen en het oerverhaal van de Vlaamse cultuur bleek vooral veel gemeen te hebben met de oerverhalen uit andere culturen.

Coucke: “We hebben ons de vraag gesteld: wat is eigenlijk de basis van het verhaal? Wel, in één woord is dat: hoop. Een onderdrukt volk dat eigenlijk geen wapens heeft, vecht tegen de onderdrukker en ze halen het.”

Demirci: “Dat is zo universeel. De Vlaming die zich moet afzetten tegen het grote Frankrijk, maar ook de expat die hier komt werken uit Amerika of de vluchteling uit Syrië, het enige wat zij hebben is de hoop om hier een ander leven te beginnen voor zichzelf of voor hun kinderen. Dat is iets van overal en alle tijden, het is David tegen Goliath... Ik had het er onlangs nog met mijn moeder over, en zij zei: ‘Hoop, dat was alles wat je opa had toen die naar hier kwam.’ Daarover gaat het, denk ik, maar dan verpakt in humor.”

Ait: “De mensen hebben weer hoop nodig. We missen vandaag de dag iets. Dat is ook wat mij motiveert om mee te doen, omdat ik voel dat mensen ernaar snakken.”

Demirci: “Je merkt het. We gaan ook een politieke partij starten.” (lacht)

“Maar serieus: ik vind het zelf een leuke gedachte dat die nieuwkomers wanneer ze straks de zaal buitenlopen, meer over de Gulden­sporenslag gaan weten dan 95 procent van de Vlamingen.”

Hebben jullie De Leeuw van Vlaanderen helemaal gelezen ter voorbereiding?

Ait: We hebben de film gezien.” (hilariteit)

Coucke: “En Erhan heeft de strip gelezen.”

De Leeuw van Vlaanderen is vandaag de dag een behoorlijk beladen onderwerp. Waren jullie niet bang om ermee aan de slag te gaan? 

Coucke: (resoluut) “Nee. Dat maakt het net interessant. Of je nu links of rechts bent, dat maakt ons niet uit. Deze voorstelling zou dat allemaal moeten overstijgen. Wij hebben net geprobeerd om er alle angels uit te halen.”

Demirci: “Polarisatie is een ziekte van deze tijd. Wij wilden het debat ontmijnen. Ik denk dat dat nu onze taak is. Je hebt aan de ene kant rechts, dat De Leeuw van Vlaanderen als een afgod­verhaal bekijkt. En links schieten ze in een kramp als je er nog maar aan denkt er iets mee te doen. Maar het is zaak om los van die polarisatie terug naar de essentie te gaan. Naar die boodschap van hoop. Dat geeft mij het leukste gevoel. Dat het een verhaal voor iedereen is. Zowel voor mijn moeder die komt kijken, als voor iemand die links of rechts denkt.”

Coucke: “We wilden een positief signaal geven aan iedereen. Zelfs als Vlaams-nationalist kan je niets tegen deze voorstelling hebben, denk ik.”

Demirci: “We lachen ook niets of niemand uit. We lachen met onszelf, maar het verhaal zelf blijft mooi overeind.”

Coucke: “De zogezegde Vlaams Belang­kiezers zijn zeer welkom. Trouwens, ‘dé Vlaams Belang­kiezer’: wie is dat?”

Ait: “Ik ken ze. Dat zijn toffe mensen, echt waar. Dat meen ik. Ik ga soms in Antwerpen een cafeetje binnen en daar tref ik ze. Dat zijn mensen die kwaad zijn, net zoals ik vroeger, maar als je daarmee babbelt...”

Coucke: “Dat zijn geen misse mensen. Ze zijn welkom. Dries Van Langenhove is welkom en volgens mij gaat hij het zelfs goed vinden. Ik vind dat ook niet erg. Wij dromen van een divers publiek.”

Ait: “Ik raad alle Vlamingen aan om te komen kijken, al is het maar uit nieuwsgierigheid. Kom gewoon zien. Ze moeten niet bang zijn en ze mogen ook buiten­lopen als ze het niet leuk vinden.”

Demirci: “Ik ben er redelijk gerust in: zet mijn moeder in de zaal, mijn lief, mijn kinderen... Ze gaan het allemaal tof vinden. Iedereen gaat er wel iets uithalen.”

Erhan Demirci en Latif Ait, jullie zijn van buiten­landse origine. Dat wil zeggen dat jullie er misschien een frisse kijk op hebben: bestaat er eigenlijk zoiets als een Vlaamse identiteit?

Ait: “Ik geloof daar wel in. Als ik in Marokko ben en mijn Franse neven zijn daar en mijn neven uit Nederland, dan haal je de verschillende nationaliteiten er zo uit.”

Demirci: “Tegelijk zijn Vlamingen ook heel divers. Een West-Vlaming heeft vaak een totaal andere mentaliteit dan een Limburger of iemand uit Antwerpen. Eén Vlaming moeten zijn, dat werkt niet.”

Coucke: “Dat is het spijtige aan een canon. Dan zeg je: dit is het. Dit is de Vlaamse cultuur. Dit is de Vlaming. Maar het is veel rijker dan dat, er komt zoveel meer bij kijken.”

Demirci: “Wij zijn, los van onze afkomst, drie verschillende soorten Vlaming: een chille Limburger, een Antwerpenaar die niet veel zegt, maar dan in één keer een grote mond opzet, en dan heb je Han, die gestructureerd is en tekst­vast. Is hij daarom een betere Vlaming dan wij? Nee, een Vlaming is al die dingen samen. We moeten die diversiteit net om­armen. Maar er is veel angst nu. De Vlaming is bang om de eigen identiteit te verliezen.”

Ait: “De mensen hebben schrik. En daarom gaan ze alles beginnen barricaderen, gaan ze muren bouwen.”

Coucke: “Ik begrijp die angst ook wel.”

Ait: “Ja, al denk ik dat die schrik ook gevoed wordt. De politici maken de mensen bang. Ik mis leiders, mensen met een visie. Het is een en al steekvlampolitiek tegenwoordig: wat willen jullie horen? Goed, dan zullen we dat zeggen. Zo beland je in een negatieve spiraal.”

Coucke: “Maar zoals ik al zei: ik begrijp die angst wel. Ik vind het belangrijk om mij in te leven in de mensen die voor Vlaams Belang stemmen. Het is te gemakkelijk om ze weg te zetten als marginalen. Het is interessanter om een poging te doen hen te begrijpen dan om te polariseren.

“Nieuwkomers en Vlaams Belang­stemmers hebben volgens mij veel gemeen. Ze zijn allebei op zoek naar identiteit. Vlaams Belang­kiezers hebben het gevoel dat ze hun identiteit aan het verliezen zijn, dat de maatschappij te snel verandert. Wel, voor nieuwkomers is dat net hetzelfde. Ik stel het me voor als een cirkel: de weg tussen beiden lijkt heel lang, maar eigenlijk staan ze vlak naast elkaar.”

'Polarisatie is een ziekte van deze tijd. Wij willen het debat ontmijnen.’Beeld Illias Teirlinck

Het trio had maandag hun première in Kraainem en het moet gezegd: de heren stortten zich vol overgave op hun zelf opgelegde taak. Er werd hyper­actief geacteerd, gedanst en– op de beats van Eminems ‘Lose Yourself’ – slag geleverd. Dat ze deze voorstelling belangrijk vinden, blijkt ook uit het feit dat er een heus lessen­pakket voorzien is waarmee anders­taligen zich op de voorstelling kunnen voorbereiden en een strip van de hand van tekenaar Pieter De Poortere, die de draad oppikt waar het stuk eindigt.

Demirci: “Weet je, wij discussiëren veel, wij zijn begaan met de maatschappij. Die angst voor verandering waar we het over hadden, komt van ergens. Er leeft iets en je moet dat proberen te begrijpen.”

Coucke: “Daar staan wij alle drie voor, onze humor is niet gewoon vrijblijvend. Hij is altijd maatschappelijk relevant.”

Ait: “Ja, voor mij is humor een manier om toch iets te kunnen veranderen in de maatschappij. Ik heb andere manieren geprobeerd, zoals activisme, en humor was voor mij de laatste kans die ik zag.”

Demirci: “Ik ben hier eigenlijk trots op, trotser dan op andere zaken. De voldoening hier is groot. Dit is groter dan wij drieën. Het overstijgt ons.”

Coucke “De combinatie is uniek.”

Demirci: “Mijn ma gaat komen kijken en ik ga trots zijn. En al die politieke bull­shit, weet je: of je nu links of rechts bent, nieuwkomer of Vlaming, het maakt geen zak uit. Iedereen is welkom.”

De Leeuwen van Vlaanderen trekt de komende maanden op tournee.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234