Woensdag 21/08/2019

House of Cards

Claire Underwood is nu de sterke man

Robin Wright als Claire Underwood. Beeld AP

Vanaf vandaag in het zesde seizoen van House of Cards: president Frank Underwood is dood, leve president Claire Underwood. Met haar machtsovername is ook actrice Robin Wright (52) eindelijk de leading lady.

Eerlijk gezegd ben ik een bewonderaar. Niet van alles, uiteraard. Gewetenloosheid, nee, dat is geen aantrekkelijke eigenschap. En Claire Underwood is zonder twijfel gewetenloos. Zoals ze een zwangere medewerker toebijt: “Ik hoop dat je baby sterft in je buik.” Auw. Ter verdediging: haar onvervulde kinderwens is een gevoelig punt voor Claire. En dat is ­meteen wat dit personage, ondanks haar machtswellust en manipulatieve aard, toch zo interessant en soms zelfs innemend maakt. De schrijvers van House of Cards, en niet in de laatste plaats actrice Robin Wright, geven Claire meer reliëf dan haar echtgenoot heeft. Of, moeten we zeggen, had. Want Frank Underwood (Kevin Spacey) is dood, en seizoen zes is háár seizoen. Ze zei het al aan het einde van seizoen vijf, terwijl ze recht in de camera keek: nu is het haar beurt. “My turn.”

Wat voorafging

House of Cards, gebaseerd op de gelijknamige Britse miniserie uit 1990, was in 2013 de eerste serie die speciaal werd ontwikkeld voor streamingdienst Netflix. Het eerste seizoen werd genomineerd voor negen Emmy Awards en vier Golden Globes. Robin Wright ontving een Golden Globe voor haar vertolking van Claire Underwood. ­Vorig jaar werd haar tegenspeler Kevin Spacey ontslagen na beschuldigingen van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Dit zesde seizoen, zonder Spacey en met ­Robin Wright in de hoofdrol, is het laatste seizoen van de serie. 

De makers putten zich in dit seizoen uit om te benadrukken dat Claires presidentschap een feministische ­triomf is. Er zijn prachtige shots van haar hoge naaldhakken tussen zwarte en muisgrijze mannenpantalons. De tegenwerking komt vooral van boze witte mannen, maar hun tijdperk is voorbij, zegt Claire. Er wordt zelfs geciteerd uit ­Simone de Beauvoirs De tweede sekse. Dan kun je als vrouwelijke kijker niet anders dan trots zijn. Ook al is Claire nog zo’n twijfelachtige heldin.

Ja, haar verstandshuwelijk met Frank Underwood kwam voort uit een gedeelde zucht naar macht, resulterend in een bittere wedloop die door Claire glansrijk is gewonnen – daarbij geholpen door het ontslag van tegenspeler Spacey na beschuldigingen van seksueel misbruik in 2017. Ze is niet minder meedogenloos dan haar man, minstens zo berekenend en zeker zo koud. Claire Underwood is mooier dan Melania, maar killer dan Hillary. Net vaak genoeg krijgen we een glimp te zien van haar gevoelsleven en de pijnlijke ervaringen die haar zo hebben gehard.

Lees ook: Hoe Kevin Spacey uit de serie werd geschreven, maar ook als ‘dode’ nog zijn stempel op de serie drukt: Ook dode personages hebben nog een rol te spelen

Robin Wright als Claire Underwood. Beeld © David Giesbrecht / Netflix/The

Als Claire in het tweede seizoen campagne voert tegen seksueel misbruik, komt een persoonlijk trauma aan het licht: ze is in haar studententijd verkracht door Dalton McGinnis, nu een hoge generaal. Wanneer ze zich bekommert om een ander slachtoffer van McGinnis – eerst opportunistisch, later oprecht – krijgen we plots iets van haar verdriet te zien. Deze Megan doet een zelfmoordpoging en na een bezoek aan haar stort Claire in. Snikkend zijgt ze ­ineen op de trap. Heel even maar. Maar haar verdriet is ­hevig genoeg om de kijker te doen beseffen: ze huilt niet om die vrouw, maar om zichzelf. Ze is geen psychopaat, maar een getraumatiseerde vrouw die bang is om iets te voelen,  want zie waar dat je brengt: aan de kalmeringspillen na een zelfmoordpoging, in het gunstigste geval.

Een ogenblik lang staren we in de diepten van haar verdriet, en beseffen we hoe belangrijk het voor haar is om die stevig dichtgetimmerd te laten.

Dat verklaart ook waarom ze terugdeinst voor echte ­intimiteit, zoals in haar affaire met fotograaf en jeugdliefde Adam. Bij hem zien we een totaal andere Claire. Ze danst, drinkt, draagt nonchalante kleding en ze lacht. Veel. Uiteindelijk verkiest ze macht boven liefdesgeluk. Maar in dit soort scènes manifesteert zich even de leuke vrouw die onder het harnas verstopt zit.

Dat harnas is hier vermomd als haute couture. De kleding die ze draagt in de serie is zo strak, zei Wright in een interview, dat er niets anders opzit dan amper te bewegen. Die houding, in combinatie met haar lange nek en gebeeldhouwde trekken, geven Claire een aura van onwrikbaarheid, als een marmeren buste in een museum.

Voor die ongenaakbare pose liet Wright zich inspireren door roofvogels, vertelde ze: kaarsrecht, soeverein en koninklijk. Vaak laat Wright doelbewust zinnen uit haar tekst schrappen, omdat die te veel zouden invullen. Claire Underwood zwijgt, denkt, wacht... en slaat toe. Zelden zie je een actrice zo veel suggereren door zo weinig te doen.

Claire draagt haar dure designerkleding als een wapenrusting: niet voor niets neigt ze in seizoen zes steeds ­vaker naar leger- of marinekleuren. In eerdere seizoenen koos ze vaak voor korte mouwen of zelfs blote schouders; Claire houdt van aanpakken, is de impliciete boodschap, ze is een en al daadkracht en strijdlust. Het helpt dat Wright prachtige gespierde armen heeft; de blote schouders geven haar het trotse aanzien van een krijger. In seizoen zes draagt ze bovendien de blonde haren glad en sluik als een helm.

Krijgsvrouw

Bestaat het woord krijgsvrouw? Want Claire Underwood is er een. Maar het is in toenemende mate ook van toepassing op Robin Wright zelf. In de film Wonder ­Woman speelt zij de rol van Antiope, de belangrijkste strijder van het mythische vrouwenrijk Themyscira, en in Blade Runner 2049 was ze te zien als de standvastige ­luitenant Joshi. Het is alsof Wright momenteel de ene na de andere (zeldzame) sterkevrouwenrol voor actrices ­boven de 50 scoort.

Dat succes leek lange tijd onwaarschijnlijk. Viert seizoen zes van House of Cards nadrukkelijk de feministische zege, privé maakte Wright, zo lijkt het, eenzelfde soort ­evolutie door.

Robin Wright in Blade Runner. Beeld rv Warner Bros

Ik zag haar in 1987 voor het eerst, als prinses Buttercup in de avonturenfilm The Princess Bride. Best een pittig type, die prinses, maar wel nog een die door piraten werd ontvoerd en door prinsen moest worden bevrijd. In 1991 werd Wright – op haar 24ste – moeder van haar eerste kind, het tweede kwam in 1993. In 1994 maakte ze nog indruk als Jenny, het getroebleerde jeugdvriendinnetje van ­Forrest Gump. Twee jaar later trouwde Wright met Sean Penn, de vader van haar kinderen.

Zonder wrok vertelt Wright in interviews dat Penn en zij destijds besloten dat een van beiden een stap terug zou doen om voor de kinderen te zorgen. Omdat Penn meer verdiende, was het logisch dat zij dat zou zijn. Het resultaat was dat haar loopbaan twintig jaar lang op pauze stond. Ze was te zien in 43 films, maar meestal in een bijrol, in weinig memorabele producties. In Hollywood geld je dan algauw als B-actrice, zelfs al waren er positieve ­uitzonderingen zoals bijvoorbeeld The Private Lives of Pippa Lee (2009). In 2010 scheidde ze na veel knipperlichtgedoe van Penn; haar kinderen zijn inmiddels twintigers.

Sindsdien beleeft Wrights carrière een opmerkelijke ­renaissance. Die begon met haar rol als Erika Berger in The Girl with the Dragon Tattoo (2011), waarvoor ze werd gecast door David Fincher. Fincher, ook producent van House of Cards en regisseur van de eerste afleveringen, vroeg Wright voor de rol van Claire Underwood. In 2013 was ze voor het eerst te zien als deze eigentijdse belichaming van Lady Macbeth, de rol waarmee ze dan toch, uiteindelijk, de sterrenstatus verwierf. Op haar 52ste mag ze zich nu bovendien ook regisseur noemen: zo kroop ze voor House of Cards al een aantal keer áchter de camera en ­regisseerde ze vorig jaar haar eerste kortfilm, The Dark of Night.

Opvallend is het ook dat Wright sinds haar succes als Claire Underwood strijdt voor gelijke betaling voor vrouwen in de film- en tv-industrie.

Lees onze review van het nieuwe seizoen van House of Cards hier: ‘House of Cards’, altijd zo heerlijk pervers, begint nu opeens een punt te maken ★★★☆☆

Ze onthulde in de media dat ze ontdekte dat tegenspeler Kevin Spacey veel meer verdiende dan zij, terwijl ze in de serie evenveel te zien waren. En nu is ze hem zowel voor als achter de schermen voorbijgestreefd. “Ze kan maar niet beslissen of ze Lady Macbeth is, of Macbeth zelf”, zegt een tegenstander in seizoen zes over Claire. Maar er is geen twijfel over mogelijk: ze is niet meer de vrouw naast de sterke man, zij ís de sterke man.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden