Maandag 29/11/2021

NieuwsKunst

Christo pakt Parijs postuum nog een keer in met ‘L’Arc de Triomphe, Wrapped’

Voorbijgangers lopen voorbij de ingepakte Arc de Triomphe. Beeld AP
Voorbijgangers lopen voorbij de ingepakte Arc de Triomphe.Beeld AP

Parijs heeft er vanaf dit weekend een monumentale – tijdelijke – trekpleister bij. Zestien dagen lang kun je er de laatste droom van inpakkunstenaar Christo bewonderen: L’Arc de Triomphe, Wrapped.

“De ingepakte Arc de Triomphe wordt een levend object, aangejaagd door de wind en weerkaatst door het licht. Het oppervlak van het monument wordt sensueel. Mensen zullen de Arc de Triomphe willen aanraken”, zo voorspelde Christo over zijn ultieme stunt.

Nog tot kort voor zijn dood was de Bulgaars-Amerikaanse kunstenaar in de weer om zijn al in 1961 verbeelde utopie te realiseren. Maar Christo ging er vanuit dat hij nooit toestemming zou krijgen van de Franse overheid om de Arc de Triomphe – met zijn bewogen geschiedenis – onder handen te nemen. Toch volgde na een ultieme vergadering in maart 2019 het fiat van president Emmanuel Macron. Christo was naar eigen zeggen “flabbergasted”. Tot de Covid-19-pandemie roet in het eten gooide. En toen overleed de voorman van de emballagekunst op 31 mei 2020 onverwacht op 84-jarige leeftijd in New York, nadat hij elf jaar eerder zijn muze en rechterhand Jeanne-Claude verloor.

Eerder deze week brachten 95 bergbeklimmers de doeken aan over de Arc de Triomphe.  Beeld RV Matthias Koddenberg  2021 Christo and Jeanne-Claude Foundation
Eerder deze week brachten 95 bergbeklimmers de doeken aan over de Arc de Triomphe.Beeld RV Matthias Koddenberg 2021 Christo and Jeanne-Claude Foundation

Doorgaan of niet? Het pleit was snel beslecht. Zijn neven en assistenten Vladimir Yavachev en Jonathan Henery wilden het project postuum uitvoeren volgens de haarfijne richtlijnen van de meester-inpakker.

Zo zijn sinds een poosje de werkzaamheden aan de vijftig meter hoge triomfboog aan het hoofd van de Champs-Elysées, dag en nacht aan de gang. Vijfennegentig abseilers brengen doeken van recycleerbaar zilverblauw glinsterend propyleen aan, goed voor een oppervlakte van 25.000 m2, strak getrokken door zo’n 3.000 meter rood touw. Vanaf zaterdag kan Parijs met verstomming het eindresultaat aanschouwen: een massieve sculptuur op de verkeersvrij gemaakte Place de l’Etoile, die verhult én onthult, ritselt en ruist. Zesendertig jaar eerder vergaapten drie miljoen toeristen zich al aan de ingepakte Pont Neuf, een van die 22 megaprojecten die Christo en Jeanne-Claude wereldwijd realiseerden. Loopt het nu weer zo’n vaart? Het wordt reppen, want L’Arc de Triomphe, Wrapped is maar zestien dagen te bekijken.

Het idee om de Arc de Triomphe in te pakken ontstond al begin de jaren zestig. Beeld AP
Het idee om de Arc de Triomphe in te pakken ontstond al begin de jaren zestig.Beeld AP

Het “triomfantelijke” project van Christo was een werk van erg lange adem. Drie jaar na hun ontmoeting in 1958 begonnen Christo en Jeanne-Claude met het ontwerpen van tijdelijke werken in de openbare ruimte in Parijs, waar ze tot 1964 woonden. Erg creatieve jaren waren het, waarin hij bijvoorbeeld met 89 gekleurde olievaten de Rue Visconti blokkeerde, uit protest tegen de Berlijnse Muur. Maar Parijs was voor Christo vooral “de meest levende stad ter wereld, waar alle schoonheid is verzameld”.

Bij zijn aankomst huurde de Bulgaarse vluchteling een dienstbodekamer in de buurt van de Arc de Triomphe, een monument ooit ‘besteld’ door Napoleon in 1806 en afgewerkt onder Louis-Philippe in 1836. De fascinatie groeide. In 1962 maakte Christo een fotomontage van de Arc de Triomphe, ingepakt vanaf de Avenue Foch en in 1988 ook collages. Pas in 2017 nam hij de draad weer op, om echt te lobbyen voor het megaproject.

Zonder publieke financiering

Merkwaardig genoeg is L’Arc de Triomphe, Wrapped geheel zelfbedruipend, zonder publieke financiering. De stad Parijs komt – behalve logistieke steun – niet tussenbeide. Ze plukken er natuurlijk wél de welgekomen toeristische vruchten van. De totale kostprijs bedraagt 14 miljoen euro, volledig gefinancierd door Christo’s stichting én middelen uit zijn nalatenschap: de verkoop van originele werken, collages en voorbereidende tekeningen, maquettes enz. Ook nu weer is er bij Sotheby’s Parijs een verkoopexpo en komt Taschen met een speciale boekeditie. De commerciële neus van Christo blijft postuum zeer actief.

Wie een ticket koopt en de triomfboog via de speciale ingangstunnel vanaf de Champs-Elysées betreedt, mag de stof aanraken en bovenop het terras van de Arc klimmen. Als souvenir kun je zelfs een stukje zeildoek aanschaffen. De Stichting verzekert wel dat de eeuwige vlam, voor het graf van de onbekende soldaat, tijdens de installatie blijft branden én de dagelijkse ceremonie doorgaat. Franse tradities zijn onwrikbaar.

Stampei

Of de metamorfose van de Arc de Triomphe evenveel stampei zal veroorzaken als destijds de geëmballeerde Pont Neuf? Toen stapten 200.000 bezoekers de eerste dag over de met ‘shiny beige’-textiel ingeduffelde iconische brug. Pro en contra vlogen elkaar in de haren. “Een regelrechte schande”, vonden veel conservatieve Parijzenaars het. Nu wordt de spektakelkunst van Christo iets gezapiger onthaald en door sommigen als ronduit passé betiteld. Milieuactivisten roerden al de trom over de “esthetiek van verspillende inpakkunst”. In Le Monde riep architect Carlo Ratti, nochtans een van Christo’s vrienden, op om het project af te blazen. “Is het vanuit milieuoogpunt te veroorloven om 25.000 m2 stof te verspillen voor het inpakken van een monument?”, schrijft hij.

Christo liet zich nooit uit het lood slaan door zo’n kritiek. “Zichtbaar maken wat verborgen is”, dat was zijn leidmotief. Zorgen dat onze blik op architectuur, vorm en volume kantelt, in een jacht op schoonheid en verwondering. “Het kunstwerk dient geen ander doel.” Vanuit het graf is het Christo die finaal aan de touwen trekt.

Christo, L’Arc de Triomphe, Wrapped, Place de l’Etoile, Parijs, 18/9 tot 3/10. www.christojeanneclaude.net

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234