Dinsdag 14/07/2020

Uniseks

Christine & The Queens: Kameleon in een hol van vrolijk verderf

Beeld VRT - Jokko

In thuisland Frankrijk wordt ze dé verrassing van 2014 genoemd. Dankzij haar optreden tijdens De warmste week van Studio Brussel gaat ook Vlaanderen overstag voor Christine and the Queens. Dit alter ego van de openlijk biseksuele Héloïse Letissier grossiert in Britse elektropop en transgenderpolitiek. Een portret.

Een koude winterdag in 2010. Héloïse Letissier flaneert door de straten van Londen. Ze weet niet wat ze met haar leven moet aanvangen. De jonge theater- en literatuurstudente uit Nantes verkaste met een rugzak vol dromen en hoop naar de Britse metropool. Maar vandaag verdwaalt ze op eenzelfde manier in die grote stad als in haar eigen hoofd. Nieuwsgierig duwt ze de deur open van een onooglijk pand in Soho. Het blijkt de toegang tot Madame Jojo's, een legendarische nachtclub en travestietenbar. Ze raakt in de ban van de cabareteske en kleurrijke dragqueens. Dit hol van vrolijk verderf wordt voortaan haar tweede thuis. De Française wordt geadopteerd door drie 'queens' en komt avond na avond terug. Zij zullen Héloïse opdragen om haar stoutste dromen na te jagen. Vind jezelf opnieuw uit, drukken ze haar op het hart.

Terug in Frankrijk geeft ze haar studies op om zich te kunnen storten op haar muziek. Ze schrijft, componeert, zingt en vindt zichzelf inderdaad opnieuw uit. De frêle Héloïse modelleert een personage naar Michael Jackson, Klaus Nomi, stand-upcomedian Andy Kaufman en de van eigenliefde vervulde mythologische figuur Narcissus. Dat personage heet Christine: een kameleon, die ongehinderd blijkt door Héloïses verlegenheid.

Beeld rv

Haar beschermengelen indrag blijken ook een directe inspiratie voor dit alter ego, dat zingt over 'halfdames' en over meisjes die bewust een penis tekenen op de plaats waar schaamlippen moeten zitten. "Si je ne veux pas être une grande fille, je serai un petit garçon", klopt Christine zich zelfbewust op de borst in 'Half Ladies'. En als in een mantra klinkt het elders: "I'm a man, I'm a man, I'm a man."

Daarmee sluit ze aan in een rijtje van artistieke gender benders(zie kaderstuk). Tegelijk blijkt Christine ook opvallend trendy te zijn in een jaar waarin het Zweedse merk Weekday een unisekskledinglijn lanceerde, de creatief directeur van Amsterdam Fashion Week dit jaar hoge hakken droeg en de Amerikaanse acteur James Franco met make-up en lippenstift op de cover stond van Candy Magazine. Warenhuis Barneys New York gebruikte in zijn nieuwste campagne dan weer alleen transgendermodellen. "Al is er nog veel werk aan de winkel", zegt ze. "Dit jaar heb ik in de media vaker geantwoord op vragen over de zin van het homohuwelijk, dan over muziek. Dat zegt veel over de primitieve oerbeelden over man en vrouw in Frankrijk."

Passe-partout

Héloïse is zelf geen transgender. Ze spreekt ook bewust over Christine in de derde persoon enkelvoud ("zij is mijn artistieke passe-partout"). Maar de zangeres is wel openlijk biseksueel, en op eenzelfde manier ziet haar personage Christine geen graten in een tweedeling. Man of vrouw? Duidelijke keuzes of afgebakende voorkeuren zijn niet weggelegd voor deze Française. Alles kan en is aanvaardbaar in haar universum: op haar voorarmen staan dan ook twee citaten uit de film Freaks (1932) van Tod Browning getatoeëerd: "We accept you" en "One of us".

De songteksten wisselen bovendien moeiteloos tussen het Frans en Engels, terwijl de sound van Christine and the Queens zich nog het best laat omschrijven als een huwelijk van Britse elektropop met chanson. Op de plaat covert ze trouwens ook 'Paradis Perdu' van Christophe, maar gaandeweg smokkelt ze 'Heartless' van Kanye West in die song binnen.

Met die ambigue aanpak schopt Christine het kennelijk ver. Het toonaangevende cultuurblad Les Inrocks bedacht haar vorige week met de titel 'Plaat van het jaar' en plaatste de zangeres op de cover. Eerder dit jaar rijfde ze ook nog een nominatie binnen voor de Victoire de la Musique, in de categorie 'Ontdekking op het Podium'. De ultieme zege haalde de Franse artieste net niet binnen; die eer bleek voorbehouden aan Woodkid.

Maar nog tijdens de uitzending sprak iedereen alleen over haar. Aan het eind van een breekbare ballade haalde ze namelijk opmerkelijke dansmoves boven, alsof ze de reïncarnatie van Michael Jackson was. "Dat was een ingeving van het moment", grinnikt ze vandaag. "De ploeg van die tv-show wist dat ik zou dansen, maar ik had niets voorbereid. Ik liet me leiden door de vibe van het spektakel. En door mijn haat voor die klier van een tv-producer. Tijdens de generale repetitie zat hij voortdurend te vitten. Hij vroeg me of ik écht wel zo'n rustig nummer wilde brengen. Heel Frankrijk zou massaal wegzappen, garandeerde hij spottend. Dat ik uiteindelijk toch mijn gram haalde, vind ik een van de hoogtepunten van mijn jaar!"

Beeld rv

Rendez-vous

Een paar maanden later kwam haar debuut Chaleur Humaine uit, dat ze in Londen opnam met Ash Workman (bekend van zijn werk voor Metronomy) en het multi-instrumentalistenduo Michael Lovett en Gabriel Stebbing. Christine wist perfect waar ze naartoe wou: een minimalistische aanpak, met zo min mogelijk instrumenten, maar zoveel mogelijk verschillende denkpistes.

Zelfs de hoes laat heel wat aan de verbeelding over, zegt ze: "De bloemen op de cover doen uitschijnen dat ik je wil verleiden tot een rendez-vous, maar sommige mensen denken door mijn zwarte kleren dat ik net terugkom van een begrafenis. Een en twee is dus nooit drie in mijn universum."

Beeld rv

Een andere wereld

Na een voorprogramma van Stromae in april en een uitverkochte show op het grootste podium van de Botanique, is Christine and the Queens inmiddels ook op de radar van Studio Brussel verschenen. Eind vorige week bleek ze een opgemerkte gast tijdens De warmste week van Music for Life. Nog geen dag later maakten zowel de single 'Christine' als haar debuutplaat Chaleur Humaine hun opwachting in de iTunes-verkooplijst. Diezelfde single werd inmiddels ook opgepikt door Radio 1, Radio 2 en MNM.

Straks heeft Christine and the Queens opnieuw een afspraak met ons land. Op 17 maart stelt ze haar debuutplaat voor in een ondertussen uitverkocht Koninklijk Circus, met een concert dat het midden houdt tussen elektropop, theater, dans en video. Of zoals ze zelf zegt: "Verwacht je aan een romantische ontmoeting met een andere wereld."

'Chaleur Humaine' is verschenen bij Warner. Christine and The Queens speelt 17/3 in Koninklijk Circus. Dit concert is uitverkocht.

Christine and the qui?

Héloïse Letissier (26)
• Biseksuele popartieste
• Bekende single: 'Christine'
• Mix van Mylène Farmer, Ziggy Stardust, Michael Jackson, Christophe en Kanye West

Muzikanten met vloeibare identiteit

• Prince
"I'm not a woman, I'm not a man, I'm something that you will never understand", zong Prince in 'I Would Die 4U'. Ook poseerde hij als schandknaap in damesslip op de Dirty Mind-hoes (1980).

• David Bowie
Als Ziggy Stardust schonk Bowie zichzelf een vrijbrief om alle geslachtelijke grenzen op te rekken.

• Marilyn Manson
Op Mechanical Animals wordt de Antichrist Superstar een geslachtsloze alien met borsten.

• Lady Gaga
Alsof ze de geruchten over een vermeende bobbel in haar broek kracht wilde bijzetten, speelde Lady Gaga met een mannelijk alter ego, de maffioso Jo Calderone.

• Boy George
Een androgyn uiterlijk, extravagante kleding en felle make-up maakten de aanvoerder van Culture Club.

• Lou Reed
"A real cockteaser", werd Lou Reed door Rolling Stone genoemd, bij de release van Transformer (1973). Daar zat de uitdagende hoesfoto voor iets tussen, met daarop een 'panseksuele' Reed.

• Mike Hadreas


• Perfume Genius
Met roodgestifte lippen, een androgyn voorkomen en lyrics als "I'm a mother" of "Don't you know your queen?" daagt de homo Hadreas iedereen uit die hem ziet "als een soort zeeheks met penissen als tentakels".

• Bill Kaulitz (Tokio Hotel)
In 2007 breide deze Duitse groep een vervolg aan de Beatlemania. Blikvanger was deze gemaquilleerde zanger wiens My Little Pony-kapsel met betonlijm aan mekaar gehouden leek.

• Antony Hegarty
Antony - al dan niet met een Johnson - werd een paar jaar geleden de patroonheilige van de gender benders genoemd. Een Grote Meneer. Of mevrouw. Het is maar hoe u het bekijken wil.

• Conchita Wurst
Tom Neuwirth twijfelt opzichtig tussen 'vrouw met de baard' en 'man in de jurk'. De winnaar van Eurosong treedt al enkele jaren voornamelijk in travestie op.

• Marlene Dietrich
Als één van de eerste vrouwen ter wereld droeg deze Duits-Amerikaanse actrice en zangeres een broek. Omdat vrouwenbroeken nog niet bestonden, liet ze mannenkledij bewerken, zodat ze haar pasten.

• Stromae
Voor 'Tous Les Mêmes' nam Stromae op schizofrene wijze de gedaante van een vrouw aan. In die hoedanigheid stelde hij stereotypes over beide seksen aan de kaak.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234