Zaterdag 08/08/2020

OverledenLydia Chagoll

Choreografe en cineaste Lydia Chagoll, ‘de vrouw die gekwelden een stem gaf’, overleden

Lydia ChagollBeeld rv

In Overijse is op 23 juni danschoregrafe, auteur en cineaste Lydia Chagoll een natuurlijke dood gestorven. Volgens haar laatste wil mag het bericht pas een aantal dagen na haar crematie vrijgegeven worden en dat enkel via het nieuwsagentschap Belga.  Chagoll werd 89.

Lydia Chagoll ontsnapte als Joods kind aan de nazivervolging, maar verbleef enkele jaren in de zogeheten jappenkampen in Nederlands Indië. Na 25 jaar als choreografe en danspedagoge in de balletwereld gewerkt te hebben, begon ze aan een succesvolle carrière als cineaste en auteur. Haar filmdocumentaires “In naam van de Führer” (een documentaire over kinderen onder het naziregime) en “Voor een glimlach van een kind” ontvingen meerdere prijzen. In 1999 werd ze doctor honoris causa aan de VUB vanwege haar sociale inzet, onder meer voor kinderrechten. 

Dichter Koen Stassijns zei over haar: “Lydia Chagoll geeft mensen die gekweld worden door onrecht een stem, en op die manier ook een waardigheid.” Ze is inmiddels begraven in Temse aan de zijde van haar levensgezel cineast Frans Buyens.

Lydia Chagoll werd in 1931 geboren in het Nederlandse Voorburg als Lydia Aldewereld, dochter van een anti-fascistische journalist. Ze groeit op in in een Nederlands-Joods gezin dat vrij vlug naar Brussel uitwijkt. Het gezin slaat op de vlucht wanneer nazi-Duitsland binnenvalt en belandt na een lange omzwerving ongewild in Nederlands-Indië dat vervolgens onder de voet gelopen wordt door het leger van de Japanse keizer Hirohito.

‘Jappenkampen’

Drie jaar lang overleeft Chagoll in verschillende “jappenkampen”. De tiener houdt er gruwelijke herinneringen aan over. Het is een belangrijke periode in haar leven, die mee aan de basis ligt van haar latere strijdende creativiteit en haar diepgeworteld sociaal engagement.

Lydia Chagoll behaalt het getuigschrift van Germaanse filologie aan de Vrije Universiteit van Brussel en studeert daarna dans aan de Ecole Supérieure d’Etudes Chorégraphiques (Esec) in Parijs. Later zal ze nog studies aanvatten in klassieke en moderne danskunst, zowel in België als in Nederland, Frankrijk, Duitsland en Amerika.

Van 1948 tot 1973 is Chagoll actief als ballerina, choreografe en klassieke danspedagoge. Ze richt haar eigen groep ‘Ballet Lydia Chagoll’ op, een rondreizend beroepsballetgezelschap met specifieke programma’s voor volwassenen, voor adolescenten en voor kinderen. Als danseres en choreografe is ze onder meer werkzaam voor de Opera van Brussel, deKVS, de BRT, de RTBF en verschillende buitenlandse tv-stations.

Lydia Chagoll in 'Winteruur'Beeld vrt

Vanaf de jaren zestig wordt ze actief als auteur en schrijft onder meer over ballet, kindermishandeling en de Tweede Wereldoorlog. Ze schreef onder andere “In naam van de Führer” (EPO, 1992) - “Buigen in jappenkampen” - “Hirohito, keizer van Japan. Een vergeten oorlogsmisdadiger? “ - “Voor een glimlach van een kind” en “Het toekomstige verleden jaar” (EPO, 1998).

Film

In de jaren zeventig wordt ze actief als cineaste. Ze leert de knepen van het vak van haar levensgezel regisseur Frans Buyens, een van de meest geëngageerde cineasten die België gekend heeft, en bekend onder meer van de taboedoorbrekende film “Minder dood dan de anderen”, een pleidooi dat het recht op waardig sterven consequent voorstelt. Over haar relatie met haar ‘soulmate’ Frans Buyens zei ze: “We zijn allebei solitair maar solidair.”

Op haar 83ste maakte Chagoll nog een documentaire over de zigeunervervolging, “Ma Bister”. Gevraagd door Bruzz waar ze al de energie daarvoor haalde, antwoordde Chagoll: “Ik ben daar mee geboren. Ik hou het niet uit als ik niets doe. Als ik niet film, dan schrijf ik. (...) Je zou toch niet willen dat ik in mijn zetel naar teevee kijk, of u lastig val met gezeur over rugpijn of de vraag of ik krullen in mijn haar moet laten zetten. Ik lééf als ik actief ben.”

 Chagoll werkte als lekenconsulente in mannengevangenissen. Voor haar sociale inzet kreeg ze in 1999 een eredoctoraat van de Vrije Universiteit Brussel (VUB).  

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234