Dinsdag 21/05/2019

Boek en dans

Choreograaf en filosoof Noé Soulier: "Kijken naar dans is even creatief als het dansen zelf"

Een beeld uit 'Faits et gestes' van Noé Soulier. Beeld RV © Chiara Valle Vallomini

U vindt dans moeilijk? U weet nooit waarover het gaat? De Franse filosoof en choreograaf Noé Soulier wil u helpen. Hij schreef er een boek én een voorstelling over.

Noé Soulier is een witte raaf. Hij behaalde een master filosofie aan de Sorbonne in Parijs, en studeerde kort daarop ook af als choreograaf aan P.A.R.T.S. in Brussel. Na die twee prestigieuze diploma's volgden dito onderscheidingen voor zijn werk en onderzoek. Hij weet dus waarover hij spreekt. Toch is hij wars van (foute) autoriteit.

Het boek Actions, mouvements et gestes (Handelingen, bewegingen en gebaren) begint met een fait divers. Als student aan P.A.R.T.S. merkte Soulier dat hij de choreografie Set and Reset van Trisha Brown maar niet onder de knie kreeg. Hij voerde de bewegingen wel correct uit, maar toch kwam het resultaat niet eens in de buurt van het origineel.

Soulier: "Door mijn klassieke opleiding zag ik niet dat Browns choreografie op een ander principe gestoeld is dan ballet. Bij Brown ontstaan bewegingen vanuit de mechaniek en de massa van het lichaam. Het ballet daarentegen legt het lichaam geometrische figuren op. Daar moet het zich naar plooien. Zolang je in één wereld leeft, of dat nu ballet of postmoderne dans is, zie je niet welke specifieke denkbeelden de dans definiëren. Daarvoor zitten die bewegingen te dicht op je lijf. Dat ontdek je pas door van perspectief te wisselen, door een andere benadering te volgen. Toen ik dat doorhad kon ik de basiszin van Set and Reset plots dansen."

Die ontdekking was de eerste stap op weg naar zijn boek. Het toont stap voor stap wat dansers en choreografen doen en hoe ze denken. 'Dans voor dummies', maar dan in de beste zin van het woord. Soulier: "Ik vertrek van elementaire dingen. Ik leg om te beginnen precies uit waarom je dans 'reflexief' kunt noemen. Een danser voert namelijk een actie op zichzelf uit. Hij is tegelijk degene die beweegt en die wordt bewogen. Dat is duidelijk. Maar dat is wel een ander soort 'reflectie' dan die welke al denkend optreedt. In 'zelfreflectie' ben je ook tegelijk onderzoeker en onderzochte, maar in dat geval zoek je net naar een zekere afstand tegenover jezelf. Je valt net niet samen met jezelf."

Niet universeel

Dat heeft allerlei gevolgen, die Soulier geduldig ontrafelt. Hij komt er zo op uit dat er geen methode is om dans compleet te beschrijven. Hij toont minutieus aan dat ook de beroemde notatiewijze van Rudolf Laban, die universeel wordt genoemd, dat niet is en ook niet kan zijn. Ook die is immers gebaseerd op een specifieke manier om naar beweging te kijken, en sluit dus sommige aspecten ervan uit.

Soulier: "Er zijn ontelbaar veel manieren om dans te lezen, afhankelijk van de invalshoek die je kiest. De ene levert misschien meer op dan de andere, maar dat wil niet zeggen dat ze niet allemaal legitiem kunnen zijn. Dans heeft immers niet als inzet om, zoals de conceptuele kunst, abstracte ideeën over te dragen. Het gaat bij dans niet om het idee als idee, maar om ideeën over ervaringen. En ervaren kun je op veel manieren. Daardoor krijgt de kijker een belangrijke rol in dans. Zijn blik bepaalt mee het werk. Kijken is een even creatieve daad als dansen zelf."

Wat Soulier zegt is dus: maak je niet nodeloos ongerust als je 'het' niet snapt, want dat enig juiste 'het' is er niet. Het gaat om de ervaring. Die boetseer je zelf door actief de beste invalshoek te zoeken. Dat kan best van pas komen bij de voorstelling Faits et gestes (Feiten en gebaren) die nu Brussel en Leuven aandoet. "In het boek leg ik uit hoe praktische taken in dans vaak worden ingezet om de kwaliteit van bewegingen te kleuren. Dat doen we ook hier: we maakten bewegingen op basis van praktische handelingen, maar 'verstoppen' die ook weer."

Actions, mouvements et gestes verscheen bij CND, Parijs. cnd.fr. Faits et gestes speelt in Kaaitheater op 20/2 en Stuk Leuven op 26/4.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.