Zaterdag 19/10/2019

Muziek

Childish Gambino maakt kunst die er nog niet is, maar baanbrekend én nodig is in de mainstreamwereld

Childish Gambino tijdens het iHeartRadio Music Festival in september 2018. Beeld Getty Images for iHeartMedia

Met ‘This Is America’ is Childish Gambino de eerste rapartiest ooit die de Grammy voor beste lied van het jaar in de wacht weet te slepen. Gambino, ofte Donald Glover, is op nog wel meer fronten een pionier.

Het jaar is 2008. Donald Glover schrijft al twee jaar voor 30 Rock, een bekroonde sitcom bedacht door actrice en comedian Tina Fey, en brengt zijn eerste mixtape uit onder de naam ‘Childish Gambino’. Het pseudoniem dankt hij aan een Wu-Tang Name Generator, die je op basis van je eigen naam een rappernaam geeft die de Wu-Tang Clan waardig is. Een jaar later wordt Glover gecast als Troy Barnes in de NBC-sitcom Community. Hij is dan 26.

In tien jaar groeit Childish Gambino uit van muzikant die klungelende mixtapes maakt tot de maker van het eerste rapnummer dat ‘Song of the Year’ wint bij de Grammy Awards. Donald Glover groeit tezelfdertijd uit van jonge schrijver die deels aangenomen wordt omwille van een diversiteitsquotum tot de eerste zwarte persoon die een Emmy Award wint, voor zijn werk als regisseur van de serie Atlanta. Daarvan is hij ook nog eens de bedenker, hoofdrolspeler en een van de schrijvers. Ook in zijn acteerwerk is er een aanzienlijke evolutie, met rollen in The Martian (2015), Spider-Man: Homecoming (2017) en Solo: A Star Wars Story (2018).

Blerd

We zijn inmiddels ver van de dagen waarin hij Troy Barnes speelde, een flauwe nerd in Community. Glover vertelt in 2018 tijdens een interview in NRC dat hij het fijn vindt te kunnen “bijdragen aan het grote ouijabord van de hedendaagse cultuur”. Maar dat deed hij eigenlijk ook al in de Community-tijd. Zijn culturele impact op een hele generatie jonge zwarte nerds – op het internet vaak ‘blerd’ genoemd, voor ‘black nerd’ – is aanzienlijk.

Troy Barnes/ Donald Glover was een van de weinige ‘blerds’ op televisie: een gewone aantrekkelijke jongeman met trouwe vrienden. Hij is géén genie zoals de meeste nerds op tv – hij is zelfs niet slim – maar hij schaamt zich niet voor zijn liefde voor ‘nerdy’ hobby’s, zoals Dungeons & Dragons. En dat is bijzonder.

In zijn muziek verwezenlijkt Childish Gambino iets gelijkaardigs. Gambino vertelde eerder rapmuziek te willen maken die afstapt van de codes in het genre. Hij hoort er niet bij, en hoeft er niet bij te horen. Het hoofdthema van zijn eerste album, Camp (2011), is sociale uitsluiting. Ondanks veel negatieve beoordelingen en kritiek omwille van lyrics die tegen zwarte vrouwen zijn, Aziatische vrouwen tot fetisj maken en homofobe scheldwoorden bevatten, had het een grote impact op heel wat jonge mensen.

Het behandelen van de intersectie tussen zwart zijn en nerd zijn was voor velen nog ongehoord. Gambino hield van The Cranberries en Good Charlotte, droeg korte shorts en strakke jeans, skateboardde, en hoorde nergens bij. Hij was te zwart voor witte mensen en te wit voor zwarte mensen.

Toch draagt zijn ruwe eerlijkheid bij aan het gesprek over wat het betekent om zwart te zijn in een witte omgeving, over de maatschappelijke druk om te voldoen aan één verwachting van wat de ‘zwarte man’ moet zijn, over wat de ‘zwarte ervaring’ is – en, vooral, over hoe men behandeld wordt wanneer men afwijkt van wat als de norm wordt beschouwd.

Glover wil en moet punk zijn. De artiest verlegt telkens zijn limieten omdat hij niet bang is om te falen, ondanks de druk op zwarte mensen om perfect te zijn. Hij maakt kunst die er nog niet is, maar baanbrekend én nodig is in de mainstreamwereld.

Afwezig op Grammys

Kijk maar naar zijn tv-serie Atlanta. Zijn personage, Earnest Marks, verliet Princeton zonder af te studeren en is nu de manager van zijn neef, een rapper. Alle schrijvers van de dark comedy zijn zwart en, zoals Glover zelf vertelt, brengen de verhalen van zwarte mensen, van armoede, van muziek – dingen die inherent politiek geladen zijn – zonder dat de serie rechtstreeks politiek commentaar hoeft te zijn.

Glover is door de jaren heen gegroeid. Zijn narratieve stijl is volwassener en zijn verhalen zijn beter afgewerkt. Ook als rapper. ‘This is America’ voelt aan als de culminatie van al deze verhalen. De videoclip is een visueel meesterwerk over racisme en wapengeweld, waar over ieder detail is nagedacht: de dansers, de choreografie, de kleuren. Iedereen heeft een eigen interpretatie van wat Childish Gambino bedoelt met alle onderdelen van zijn video, niemand weet wat er echt bedoeld wordt.

Geen verrassing, dus, na al deze fascinatie, dat hij zo veel nominaties zou krijgen en vier awards zou winnen op de Grammy Awards van zondagavond, waaronder twee van de meest prestigieuze: Song of the Year en Record of the Year. Ook geen verrassing dat de rapper afwezig was, na de controverse over de problemen van de Grammys met het rapgenre.

Het is duidelijk dat Donald Glover precies weet waar hij mee bezig is. Zijn kunst heeft een afgebakende maatschappelijke functie in dit plan, en zodra deze functie voltooid is, zet hij er een punt achter. Daarom verklaarde hij al te zullen stoppen met Childish Gambino na zijn volgende album: met artiesten als Tyler, the Creator heeft de wereld – en hebben zwarte jongeren – genoeg andere rappers die vreemd zijn en afstappen van de codes.
His work here is done.

Donald Glover (l.) in zijn eigen serie ‘Atlanta’. Beeld RV FX

Net als Earnest Marks, Troy Barnes en Childish Gambino is Donald Glover zwart, gevoelig én een nerd. En vooral: imperfect. Glover is een renaissanceman die niet alleen alles kan, maar zichzelf ook toelaat alle delen van zichzelf te zijn. Zonder schaamte.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234