Zondag 20/10/2019

Interview

Charlotte Gainsbourg: “Ik was vroeger extreem onzeker en verlegen”

Charlotte Gainsbourg Beeld rv / Collier Shorr

Misschien moest actrice en zangeres Charlotte Gainsbourg haar vader wel opnieuw uitvinden. Dood, maar ook bij leven veel afwezig. Al die vragen die ze nog had. Toen haar zus overleed, herhaalde dat zich. Gainsbourg legde het vast op haar plaat Rest.

Charlotte Gainsbourg, zangeres en actrice bekend van onder meer Lars von Triers Nymphomaniac en Melancholia, ontvangt bij het verschijnen van haar album Rest de pers in haar Parijse appartement aan de Rue du Bac. Het ligt op loopafstand van het Musée d'Orsay, maar vooral ook: slechts enkele straten verwijderd van het huis waarin ze opgroeide, aan de Rue de Verneuil 5 Bis.

Dat was het huis van haar vader Serge Gainsbourg (1928-1991), en het interieur daarvan is op talloze foto's vastgelegd, al dan niet met actrice Jane Birkin, Charlottes moeder, en Charlotte zelf, als kind. Het oogde altijd als een wat benauwd appartement, met zwarte muren, door Serge ingericht als een persoonlijk museum vol kunst, foto's en memorabilia die volgens de overlevering onder geen beding, en op straffe van woede-uitbarstingen, mochten worden verplaatst.

Erfelijk belast

Het is verleidelijk het appartement van Charlotte (46) te zien als een knipoog naar haar ouderlijk huis: bij haar zijn de muren donkergroen, de deurlijsten en plinten zwart. Overal liggen kunstboeken en hangen ingelijste zwart-witfoto's van onder andere erotiekfotograaf Pierre Molinier: veel benen in zwarte kousen en jarretelles. Een doorkijkje biedt een blik op een propvolle boekenkast. Ook hier veel memorabilia. In het gangetje naar Charlottes woonkamer liggen schattige oude schooltekeningen van haar drie kinderen op de vitrinekast. Daarnaast zwart-witfoto's van haar moeder en vader. Maar in de Rue du Bac géén prikkende ogen in de rug van de bezoeker. Die mag zonder commentaar in de boeken neuzen.

Beeld rv / Collier Schorr

Gainsbourg geeft grif toe dat ze erfelijk belast is. “Na het overlijden van mijn vader, in 1991, heb ik jarenlang pagina's vol over hem geschreven in mijn dagboeken. Lange lappen tekst vol vragen en onzekerheden. Met mijn moeder heb ik altijd een goede band gehad. Zonder haar aandringen was ik nooit gaan acteren. Ik ben onlangs begonnen haar te filmen. Ik weet nog niet waar dat toe gaat leiden en hoe lang ze het toelaat.”

Verwerking van de dood

Voor haar nieuwe album Rest (haar vierde pas in dertig jaar tijd; haar ambitie was meer gericht op het acteren) heeft ze voor het eerst haar eigen songteksten geschreven. Op eerdere albums deden onder andere Beck en voormalig Pulp-zanger Jarvis Cocker, grootheden uit de alternatieve pop, dat voor haar. Veel van haar teksten gaan over jeugdherinneringen, over de verwerking van de dood van haar vader en die van haar halfzus Kate Barry, een succesvolle fotograaf die in 2013 uit het raam van haar appartement op de vierde verdieping sprong.

De meeste teksten zijn Franstalig met een Engelstalig refrein. Als Gainsbourg Engels praat of zingt, klinkt ze vanwege haar posh accent precies als haar moeder: “In het Engels voelt het prettiger sentimenteel te zijn, of romantisch. Frans is daar voor mij een te directe, grove taal voor.”

Een voorbeeld: in het nummer ‘I'm a Lie’ zingt ze “Je bois mon embarras / Dans la cuvette des chiottes”, wat zich laat vertalen als “ik dronk mijn verlegenheid / uit de toiletpot”. Lachend: “Met dit nummer steek ik de draak met mijn jongere zelf. Alles was een strijd. Nu ik ouder ben, een vaste relatie heb en drie kinderen, kan ik daar met begrip, maar ook met spot, op terugkijken.”

Vreemd

Tiener Charlotte worstelde met haar uiterlijk en ambitie. Ze volgde nooit een opleiding tot actrice of muzikant, maar kreeg dankzij haar ouders de kansen in de schoot geworpen. “Toen ik jaloers reageerde op een meisje dat in een film de dochter van mijn moeder speelde, regelde mijn moeder een auditie voor me. Dan moest ik het zelf maar eens proberen.

“Het was zowel leuk als verschrikkelijk. Ik vond het heerlijk in een rol te kruipen, maar als we in de lunchpauze naar de kantine liepen, werd ik labiel. Waar moest ik gaan zitten? Vonden die anderen ook dat ik er stom uit zag? Klonk ik net niet heel raar? Ik was extreem onzeker en verlegen, ik vroeg me ook constant af wat voor toekomst ik zou hebben. Tegelijkertijd maakte ik niet serieus werk van mijn acteercarrière, door te weigeren om buiten schoolvakanties aan films te werken. Ik was ... vreemd. Ik veranderde zelfs jaarlijks van school, om me niet te hoeven binden aan schoolgenoten, laat staan aan vrienden.”

Charlotte en haar vader Serge Gainsbourg Beeld Tony Frank/Getty Images

Publiek bezit

Het nummer ‘Lying with You’ is een herinnering aan haar vader. Daarin verhaalt ze over Serge's overlijden, het moment waarop ze naast zijn stijf geworden lichaam ging liggen en een beetje spuug uit zijn mondhoek wegveegde, omdat ze wist dat hij daar een hekel aan had. Het is een nummer dat komt aanrollen als een onweersbui met een repeterend pianomotief, ijle strijkers en jazzy drumpatronen. “Shall we dream of happy ever after / Pretend we do / Playing a game of never after / Lying with you.”

“Het was de laatste keer dat ik hem even helemaal voor mezelf had. Mijn vader is altijd publiek bezit geweest, vaak wordt vergeten dat hij ook nog een vader was. Geen modelpapa. Zijn carrière, en ook die van mijn moeder, ging vóór de opvoeding van de kinderen. Door zijn afwezigheid en zijn ongrijpbaarheid raakte ik na zijn dood geobsedeerd door mijn vader. Er viel nog zo veel te vragen. Ik las alles wat ik kon vinden over hem, hoorde iedereen uit die hem had gekend. Het duurde tot aan de geboorte van mijn zoon Ben in 1997 tot ik ophield te wentelen in zelfmedelijden.” Met een lachje: “Yvan, de vader van mijn kinderen met wie ik al meer dan vijfentwintig jaar samen ben, heeft heel wat te verduren gehad. Hij is bijzonder geduldig geweest.”

Donkere kanten

Gainsbourg zong eerder over haar vader, in ‘Morning Song’, dat op haar tweede album 5:55 staat. “Maar die tekst had ik niet zelf geschreven. Nu wel. Naast hem liggen, dat was de mooiste herinnering die ik kon bedenken.”

Want Serge Gainsbourg had zijn donkere kanten. Zijn door drank ingegeven woedeaanvallen bespoedigden de breuk tussen hem en Jane Birkin in 1980, bijvoorbeeld. In biografieën is te lezen dat Birkin het huis aan de Rue de Verneuil door Serge's onmogelijke gedrag ontvluchtte, omdat ze de omgeving niet langer veilig vond voor haar kinderen. Dat was nadat Charlotte met haar vader het scandaleuze duet ‘Lemon Incest’ had opgenomen, voor de ongemakkelijke film Charlotte For Ever, over een bijzonder warme vader-dochterband. In een eerder interview zei Charlotte dat ze geen schaamte voelde over dat duet, waarin ze zingt dat de liefde voor haar vader niet zal worden geconsummeerd. “Het is puur, het is eerlijk. En provocatief, zeker. Ik ben er nog altijd bijzonder trots op.”

Beeld rv / Amy Troost

Acteren en opvoeden

Ze houdt het nummer dan ook niet weg van haar eigen kinderen, Ben (20), Alice (14) en Jo (6), die ze met regisseur Yvan Attal kreeg. “Mijn jongste heeft een iPod met alle liedjes van haar opa en oma. Het eerste liedje dat ze hardop meezong was het prikkelende ‘69 année érotique’. Ik vond dat vooral grappig.” De opvoeding van haar eigen kinderen heeft ze altijd een stuk serieuzer genomen dan haar ouders dat bij haar en haar twee halfzussen en halfbroer deden.

“Toen ik eenmaal zelf serieus ging acteren in grote films, begreep ik niet hoe mijn moeder dat indertijd heeft kunnen combineren: acteren en opvoeden. Yvan en ik zijn heel beschermend, ik kon mijn kinderen lang niet loslaten. Maar als ze ouder worden, ga je inzien dat ze ook recht hebben op een eigen leven, waarvan je als ouder geen deel uitmaakt. Mijn ouders hebben mij losgelaten, ik moet dat nu ook doen. Gelukkig kan ik mijn dochters wel betrekken bij mijn werk: Alice en Jo zijn allebei te horen op Rest, in het achtergrondkoor bij het nummer over mijn halfzus Kate, en als grapje helemaal op het eind van de plaat.”

Kate Barry

De zelfgekozen dood van Kate Barry (1967-2013), de dochter van Jane Birkin en filmmuziekcomponist John Barry, had een soortgelijk effect op Charlotte als de dood van haar vader. “Net als toen wilde ik alleen over haar dood praten, over haar schrijven. Tot het te veel werd. Ik verhuisde met mijn man en kinderen naar New York, waar we nog altijd wonen. Ik weet dat ik daarmee achterblijvers (Gainsbourg doelt op haar andere halfzus Lou Doillon en haar moeder, red.) pijn deed, maar het was voor mijn geestelijke gesteldheid beter. Ik heb met Kate geprobeerd mijn diepste en eerlijkste gevoelens vorm te geven. De versie die je hoort, is de eerste take. Ik heb het nog een paar keer proberen in te zingen, maar het werd nooit beter.”

‘Kate’ is een van de beste nummers van het album, waarvoor producer Sebastian Akchoté zware strijkers en bezwerende synthesizers heeft ingezet. Daarmee wordt verwezen naar zowel de orkestrale funk van haar vader uit de jaren zeventig, als naar de turbo-disco vol effecten waarmee Franse elektronicaproducers als Cassius en Daft Punk in de nineties doorbraken. Guy Manuel de Homem-Christo, helft van Daft Punk, heeft het titelnummer Rest geproducet, dat juist weer ingetogen, kalm dobberend is.

Taal van de cinema

De clips die bij Rest horen, maakte Gainsbourg zelf. De actrice heeft altijd gezegd dat ze “de taal van de cinema nog niet goed genoeg spreekt” om zelf op de regisseursstoel plaats te nemen. Maar zelf clips maken is een begin - een reeks bekende regisseurs, onder wie Spike Jonze, Michel Gondry en David Fincher gingen haar al voor. “Voor de clip bij de eerste single ‘Rest’ heb ik advies gevraagd aan Lars von Trier, de tweede heb ik alleen gemaakt. Het is voor mij nog een te grote stap, van clips naar film. Maar als het een net zo persoonlijk portret kan worden als mijn album nu is, wie weet.”

Rest is nu uit bij Warner.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234