Zondag 19/01/2020

Media

‘Charlie Magazine’ stopt: is er wel ruimte voor kleine, onafhankelijke media?

Jozefien Daelemans, hoofdredacteur van ‘Charlie Magazine’. Beeld Wouter Van Vooren

Na vijf jaar doet Charlie Magazine de boeken toe. ‘Een onafhankelijk medium uitbouwen zonder structurele steun van een grote partner of van de overheid is in Vlaanderen nagenoeg onmogelijk’, besluit hoofdredacteur Jozefien Daelemans. Andere spelers en kenners beamen.

“De inkomsten van onze abonnees zijn niet voldoende om onze werking te garanderen”, schrijft de redactie  van Charlie Magazine, dat een alternatief voor de klassieke vrouwenbladen bood, in zijn afscheidsbrief. En ook: “We hebben overal aangeklopt, maar als zelfs de minister van Media de meerwaarde van meerstemmigheid in het medialandschap niet inziet, dan houdt het ook voor ons op.”

In oktober had Charlie, dat zo’n 2.000 abonnees heeft, al besloten om na tien gedrukte nummers te stoppen. Nu verdwijnt ook de onlineversie. Hoewel het medium veel lezers bereikte en maatschappelijke thema’s op de kaart zette, bleek een duurzaam zakenmodel vinden lastig. 

De besparingen in de culturele en mediasector gaven Charlie de finale doodsteek. Omdat zowat alle partners en adverteerders zelf moeten besparen, lopen de reclame-inkomsten terug, staat in de brief. Bovendien verloor de redactie de moed toen duidelijk werd dat er geen centen meer zijn voor het vorig jaar opgerichte Vlaams Journalistiek Fonds.

Knokken

“Wij dienden in 2018 een aanvraag voor een projectsubsidie bij dat fonds in”, zegt Daelemans. “Ons voorstel haalde het niet, maar we hadden op langere termijn gehoopt op structurele steun uit het fonds. Toen ik vernam hoe het mediabeleid er de komende jaren zal uitzien, wist ik dat er voor ons op dit moment geen plaats is.”

Op andere onafhankelijke, doorgaans digitale redacties steekt soms dezelfde vrees de kop op, want ook daar is het knokken. Er zijn nu eenmaal maar 6,5 miljoen Vlamingen. Facebook en co. verleiden mensen soms naar, maar ook heel vaak weg van media. En wie van nul moet beginnen, moet meer dan ooit energie en andere middelen stoppen in de aandacht trekken en een ‘merk’ worden.

“Als je dan niet tot een van de vijf mediagroepen hoort, heb je een duwtje in de rug nodig om de doorstart te maken naar een leefbaar model”, zegt Karl Van den Broeck, hoofdredacteur van Apache, een website voor onderzoeksjournalistiek. “Wij zijn zelf al tien jaar bezig, maar ons doel van tienduizend abonnees en een redactie van tien journalisten hebben we nog niet kunnen waarmaken. We zitten ongeveer aan de helft.”

Het is vooral zo moeilijk omdat het zo’n kleine markt is. “De Correspondent in Nederland en Mediapart in Frankrijk konden met een veel sterkere basis starten en van daar uit doorgroeien naar een leefbaar niveau, omdat die lezersmarkten zo enorm veel groter zijn”, zegt Van den Broeck.

Bovendien, benadrukt hij, moeten de ‘kleintjes’ al jaren met een dubbele handicap rijden. “Tot onlangs moesten wij 21 procent btw op onze inkomsten betalen, de klassieke media niet”, zegt Van den Broeck. “Gelukkig is dat nu rechtgezet. 

“Maar het blijft wel nog altijd zo dat de klassieke media voordeel hebben bij de jaarlijkse 170 miljoen euro die de post krijgt voor de bedeling van onder andere de kranten. Zonder dat geld zouden vele het niet halen. Wij krijgen niets van die grootteorde en moeten het doen met hier en daar projectsubsidies, die peanuts zijn vergeleken met dat bedrag, omdat wij tegen die grote spelers moeten opboksen.”

‘Non-mediabeleid’

Wouter Verschelden, oprichter van de nieuwssite Newsmonkey (die bij de GMG Group hoort), noemt Charlie om die reden een dodelijk slachtoffer van “een schandalig non-mediabeleid”. 

Voor Van den Broeck is het beleid vooral ‘hypocriet’. “Ik heb bijna medelijden met mediaminister Benjamin Dalle (CD&V), want de grote hefbomen om het landschap diverser te maken zitten niet bij hem. Dat Fonds was zowat het enige wat hij had, en ook daarvoor is nu geen geld voorzien. Ondertussen heeft de regering in lopende zaken wel de postsubsidie voor twee jaar verlengd.”

Beeld RV

Dalle reageert dat hij het heengaan van Charlie betreurt. “Maar het klopt niet dat dat gebeurt omdat er geen budget is voor het FVJ”, zegt hij. “Ik zal alles doen wat ik kan voor kwaliteitsjournalistiek in Vlaanderen. Het Fonds Pascal Decroos is alvast gevrijwaard van de besparingen en krijgt een indexering. Hoe dan ook zijn er grenzen aan hoeveel subsidie je kunt voorzien en gaan we geen initiatieven sponsoren die geen leefbaar zakenplan hebben.”

Vijandige houding

Professor communicatiewetenschappen Karen Donders (VUB) noemt het zorgwekkend dat onafhankelijke media het zo lastig hebben. “We dachten lang dat de digitalisering meer verscheidenheid zou brengen en de mediaconcentratie wat zou corrigeren. Dat blijkt niet te lukken”, zegt ze. “De kleine markt is een grote oorzaak. En als je dan ook gaat knippen in de subsidies die er zijn voor wie net het hoofd boven het water houdt, kan dat fataal zijn”, zegt ze.

Dat de postsubsidie van de klassieke media afnemen een oplossing biedt, spreekt Donders tegen. “De consument zal dan niet zomaar van een iets duurdere krant naar pakweg Apache switchen”, zegt ze. Ook bestaat  de vrees dat Franstalige kranten die ingreep wellicht niet overleven.

Donders bepleit wel een geleidelijk afbouw van de postsubsidie. “Dat zou logisch zijn, want men verkoopt steeds minder print. Dat geld kan dan gaan naar steun voor journalistiek”, zegt ze. “Media zouden ook moeten samenwerken. Een abonnement op een klassieke krant die tijdelijk toegang tot de site van Apache geeft, kan voor beide winst zijn.  Maar dat gesprek wordt niet gevoerd, omdat de vijandige houding tussen media zo enorm is.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234