Maandag 20/09/2021

Film'Petite maman'

Céline Sciamma: ‘Als kind dacht ik dat films altijd werden gemaakt door mannen’

'Petite maman'-regisseur Céline Sciamma. Beeld RV
'Petite maman'-regisseur Céline Sciamma.Beeld RV

Twee jaar nadat haar Portrait de la jeune fille en feu werd bedolven onder lovende kritieken, verblijdt Céline Sciamma de bioscoopgangers met een nieuwe film. Petite maman is klein, intiem en beeldschoon, en een film met een persoonlijk kantje. ‘Ik ben nog dezelfde persoon als toen ik kind was.’

“Het is nog altijd fijn om elkaar in levenden lijve te ontmoeten”, zegt de Franse cineaste Céline Sciamma (42) wanneer we haar ontmoeten in Brussel. In maart ging haar nieuwste film, Petite maman, in première op het Filmfestival van Berlijn: een festival dat grotendeels online plaatsvond. “De virtuele première is me wel bevallen, hoor. Op een festival is het drama errond soms groter dan de film zelf. Zo’n virtuele première haalt al het drama weg. Ik zat gewoon in mijn appartement, ik voelde me heel beschermd. Bij een internationale première is er normaal gezien altijd heel veel spanning, die heel zwaar kan aanvoelen. Nu was dat een stukje lichter.”

Niet dat Céline Sciamma meteen negatieve reacties moet vrezen. Haar vorige film, het prachtige en diep snijdende drama Portrait de la jeune fille en feu, was een magneet voor vijfsterrenrecensies en dook overal op in eindejaarslijstjes. Haar nieuwste film, Petite maman, moet er niet voor onderdoen. Die is, opnieuw, een erg intieme film, waarin de achtjarige Nelly (Joséphine Sanz) gaat spelen in het bos rond het huisje waar haar moeder Marion opgroeide, en er prompt een achtjarige versie van diezelfde moeder (vertolkt door Joséphines tweelingzus Gabrielle) tegenkomt.

Het beeldschone, intieme Petite maman heeft een grote impact maar is een kleine film, met slechts vijf acteurs en een handvol locaties. Dat kwam goed uit: de film werd opgenomen in volle pandemie, aan een razend tempo. “Ik heb het scenario afgewerkt in juni, we hebben gedraaid in september en oktober, we hebben de film in één maand gemonteerd, en de première in Berlijn was in maart. Het is een privilege om zo te kunnen werken.”

De film was ook ‘covid-compatible’, legt Sciamma uit. “Cinema is altijd een beetje lockdown. Je sluit je af van de wereld, en op een filmset gelden strenge protocollen. Het is niet zo moeilijk om daar nog enkele regels aan toe te voegen. Het enige waar ik niet op voorbereid was, was dat iedereen maskers droeg. Ook de kinderen. Ik zag nooit iemands gezicht, behalve dat van de acteurs, net voor er ‘actie’ werd geroepen. Het werd plots heel krachtig om iemands gezicht te zien.”

De zusjes Joséphine en Gabrielle Sanz als moeder en dochter in 'Petite maman'. Beeld RV
De zusjes Joséphine en Gabrielle Sanz als moeder en dochter in 'Petite maman'.Beeld RV

Intieme tijdreis

Strikt genomen is Petite maman een tijdreisfilm, maar dan wel een heel atypische. “Er is geen machine om door de tijd te reizen”, zegt Sciamma. “Het is een verhaal dat moest werken zonder de gebruikelijke dramaturgie van tijdreisfilms: temporele paradoxen en dat soort dingen. Het is een tijdreisfilm waarin twee mensen op een heel intieme manier samenkomen.

“Als je mensen vraagt waar ze naartoe zouden gaan als ze door de tijd konden reizen, zouden de meesten historische toeristen worden, die naar de tijd van Napoleon of het oude Egypte zouden reizen. Niemand antwoordt: ‘Ik ga mijn grootmoeder opzoeken toen ze nog kind was.’ Niemand zou een ‘intieme’ tijdreis maken.”

Het frappeert Sciamma hoe weinig we weten over de kindertijd van onze ouders. “Bij mijn vader heb ik altijd de indruk gehad dat ik meer toegang had tot hoe hij was als kind. Er waren ‘archieven’ van zijn jeugd: hij heeft me een tekening gegeven van toen hij zes of zeven jaar was, zijn verlanglijstje voor de kerstman. Hij wilde een pistool dat pijltjes schoot. Toen begreep ik dat mijn vader ook kind is geweest.

“De jeugd van mijn moeder was veel mysterieuzer. Voor de film heb ik me afgevraagd: waarom is de jeugd van je moeder zo veel mysterieuzer? Voor ik Petite maman schreef, had ik me dat nooit afgevraagd, hoe het zou zijn om je ouders als kind te ontmoeten.

“We vertellen nooit over de gevoelens die we hadden als kind. We zeggen niet: ‘Ik was beschaamd’ of ‘Ik was bang’. We houden onze kindertijd geheim, of vertellen erover alsof het over een andere persoon ging. Terwijl dat niet zo is. Ik heb heel mijn kindertijd, bijvoorbeeld, schrik gehad van honden, een echte fobie. Men heeft mij altijd verteld dat dat wel zou verdwijnen, maar dat is niet zo. Ik kan er nu wel mee omgaan, ik kan mezelf controleren als ik een hond zie. Maar ik blijf wel op mijn hoede, ik steek de straat over als ik een hond dichtbij zie komen. Ik ben echt nog dezelfde persoon die ik als kind was.”

Dat kind had toen ook al een fascinatie voor verhalen vertellen. Maar dat ze ook filmmaker kon worden, daar dacht Sciamma nog niet aan. “Ik wist niet echt hoe de filmindustrie werkte, zoals alle kinderen, denk ik. Maar ik dacht dat films gemaakt werden door mannen. Als meisje dacht ik dus dat ik actrice moest worden, maar daar had ik niet zo veel zin in. Ik ben dan maar scenariste geworden, en dan ben ik mijn eigen scenario’s gaan filmen.”

Eén scène uit Petite maman, dat werd opgenomen in het bos waarin Sciamma als kind speelde, komt vrijwel rechtstreeks uit haar eigen jeugd: een scène waarin Nelly en Marion een detectiveverhaal verzinnen en het dan zelf naspelen. “De eerste ‘film’ die ik heb gemaakt, toen ik acht of negen jaar was”, herinnert Sciamma zich. “Het was een moordverhaal, en alle kinderen uit de buurt werden ondervraagd door een ‘detective’. Nu heb ik die film opnieuw gemaakt, in iets professionelere omstandigheden.”

Vanaf woensdag in de bioscoop.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234