Zondag 20/10/2019

Vier vragen Gerald Alsteens

Cartoonist Gerald Alsteens: ‘Vrije meningsuiting is niet alleen ons recht, het is onze plicht’

GAL, of Gerard Alsteens, huiscartoonist van weekblad ‘Knack’. Beeld Thomas Sweertvaegher

Meer dan 200 cartoonisten hebben bij Unesco een aanvraag ingediend om cartoons te laten erkennen als een fundamenteel recht. Cartoonist Gerald Alsteens, beter bekend als GAL, twijfelde niet om het document te ondertekenen. ‘Als er een symbool is voor de persvrijheid, is het de cartoon.’

Waarom hebt u het document ondertekend?

“Dit is een bewonderenswaardig initiatief. Ik las in De Morgen dat de cartoon van Patrick Chapatte nooit had mogen verschijnen in The New York Times. Daar ben ik het helemaal niet mee eens. Ik heb zulke tekeningen over de onderdrukking van het Palestijnse volk door Israël ook nog gemaakt. Dat de Israëlische leider Benjamin Netanyahu als blindengeleidehond van een blinde Donald Trump wordt voorgesteld is niet nieuw. En ja, daar worden symbolen zoals de davidster in gebruikt. Maar cartoons chargeren nu eenmaal om een boodschap duidelijk te maken. Het is schuldig verzuim als je zulke tekeningen niet meer zou maken.”

“Ik vind het ergerlijk dat een instituut als The New York Times zich in alle bochten heeft gewrongen om zich te excuseren en in zijn internationale editie met cartoons stopt.”

Voelen cartoonisten zich meer bedreigd dan vroeger?

“Ik herinner me een bijeenkomst van cartoonisten in The Cartoonist in Brussel voor een tentoonstelling. Het was net na de aanslagen op Charlie Hebdo. Die galerij leek een beschermde burcht met politie. Sinds die zevende januari in 2015 is er een soort dreiging ontstaan. Noem het een latente angst.”

“Ik krijg in Knack iedere week een wit blad waar ik mee mag doen wat ik wil. Maar voor collega’s uit landen zoals Turkije is dat een ongekende luxe. President Erdogan laat niet met zich spotten en laat cartoonisten zelfs opsluiten als ze met hem de draak steken.”

 Worden cartoons niet al beschermd door de vrijheid van meningsuiting?

“Dat klopt. Maar ik vind het belangrijk om solidair te zijn met mijn collega’s. Het is niet slecht dat de VN elk jaar een rapport zou maken over hoe het met cartoonisten over heel de wereld gaat.”

“Cartoons worden gezien als een wapen tegen onrechtvaardigheid in de wereld. Ik hou niet zo van het woord wapen. Ik ben tegen wapens. Cartoons zijn wel een vergrootglas. Ze zijn heel zichtbaar. Bovendien worden ze meestal getekend door einzelgängers. Cartoonisten zijn dan ook heel kwetsbaar. We zijn een speciaal ras. Als er een symbool is voor de vrijheid van pers- en meningsvrijheid, dan is het de cartoon wel. Elke zichzelf respecterende krant heeft een goeie huiscartoonist in huis.”

Werd er al eens een cartoon van uw hand geweigerd?

“In de afgelopen 59 jaar hoogstens 10 keer. Ik herinner me de rakettenkwestie. Ik tekende Martens en Tindemans op een heuvel die in een gracht kijken. Daar zien ze de twee benen van België met een slip die tot op de knieën is afgerukt. Sus Verleyen, toenmalig hoofdredacteur van Knack, heeft die cartoon niet willen publiceren omdat hij Wilfried Martens nog wilde interviewen. Het grappige is dat er later op de website van Knack een overzicht gepubliceerd werd met mijn beste cartoons en die tekening stond er toen wel tussen.”

“Dat toont alleen maar aan: het censureren van cartoons werkt alleen maar averechts. Ook de cartoon van Patrick Chapatte zou anders nooit zoveel aandacht hebben gekregen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234