Vrijdag 18/06/2021

InterviewBoeken

Caroline De Mulder schreef een roman over meisjesbendes: ‘Vrouwen altijd opvoeren als slachtoffer, wat is daar feministisch aan?’

Caroline De Mulder: ‘Franse en Waalse straattaal verschillen nauwelijks van elkaar. Je verstaat het even slecht, en dat is precies de bedoeling.’
 Beeld © Stefaan Temmerman
Caroline De Mulder: ‘Franse en Waalse straattaal verschillen nauwelijks van elkaar. Je verstaat het even slecht, en dat is precies de bedoeling.’Beeld © Stefaan Temmerman

Voor de roman Bambi lust je rauw dompelde auteur Caroline De Mulder (44) zich onder in de ongetemde wereld van meisjesbendes. ‘Meisjes kunnen veel gewelddadiger worden dan jongens.’

‘Bambi lust je rauw’ komt met een verklarende woordenlijst en dat is niet overbodig. Het boek drijft voor een groot deel op de straattaal van de hoofdpersonages. Bambi en haar vriendinnen, allemaal adolescenten, zijn loca en voortdurend op zoek naar juice – dat brengt meer op dan pluggen. Ze richten hun pijlen op rijke tatas die denken dat ze een zina kunnen neuken. Maar zodra de putas de crib van zo’n zemmel betreden, slaat de sfeer om en moeten de mannen payen. Want fuck, die chimies zijn broeia. Legit!

Wie een vermoeiende leesrit verwacht: vrees niet. “Je hoeft geen straattaal te kennen om te kunnen volgen”, tempert De Mulder. “Er is een woordenlijst, maar niet iedereen zal alle termen begrijpen. Dat hoeft ook niet. Wie straattaal gebruikt, wil zich net onderscheiden en niet door anderen verstaan worden. Misschien zijn drie woorden jongerentaal in een zin te veel, omdat je dan niet uit de context kunt afleiden waarover het gaat. Door de straattaal te doseren, wilde ik de essentie van een codetaal behouden en tegelijkertijd leesbaar blijven. ”

BIO • geboren in Gent op 7 augustus 1976; groeide tweetalig op in een Neder­landstalig gezin in Moeskroen • schrijfster, hoog-leraar in de Franse letterkunde aan de Universiteit van Namen • gelauwerd voor haar debuut­roman Ego tango • andere boeken, o.a.: Bye bye Elvis (2014) en nu Manger Bambi • woont afwisselend in Namen en Parijs

De kans dat de naam Caroline De Mulder een belletje doet rinkelen, is eerder klein. Ze is een Gentse die afwisselend in Namen en Parijs woont en Franse letterkunde doceert aan de universiteit van Namen. Haar boeken, waaronder haar debuut Ego Tango, dat in 2010 de Prix Victor Rossel kreeg, de belangrijkste literaire prijs in Franstalig België, verschenen tot nu toe enkel in het Frans.

Met de roman Manger Bambi, die binnenkort in het Nederlands uitkomt als Bambi lust je rauw, zoekt De Mulder nu ook het Vlaamse publiek op. Best spannend, ook op persoonlijk vlak, want De Mulders familie is Vlaams. “Een groot deel van hen heeft mijn boeken nooit gelezen.”

De Mulder werd geboren in Gent. Op haar vijfde kreeg haar vader een job als psychiater in het ziekenhuis van Moeskroen en verhuisde het gezin naar het grensstadje in Henegouwen. “Ik ben naar een Franstalige school gegaan, terwijl we thuis Nederlands spraken. Technisch gezien is Frans mijn tweede taal, maar omdat ik in het Frans heb leren lezen en schrijven, is dat altijd zo gebleven.”

De Mulder studeerde Romaanse filologie aan de universiteiten van Namen en Gent. In Gent haalde ze haar doctoraat, om uiteindelijk terug te keren naar haar alma mater in Namen.

Door haar Franstalige achtergrond – en dus ook de Franse straattaal in het boek – was de Nederlandse vertaling van Manger Bambi een hele klus, erkent De Mulder. “Petra Van Caneghem heeft dat geweldig gedaan. Om het helemaal juist te hebben, is ze onder meer gaan praten met straathoekwerkers. We hebben ook regelmatig gezoomd omdat ze wilde weten wat ik precies met een zin bedoelde. Op het einde was er twijfel: moesten we de dialogen in de je-jij-vorm houden of overschakelen naar ge en gij? Het is het tweede geworden, en daar ben ik blij mee.”

Hoe hebt u zich in straattaal verdiept? Bent u met leden van jongerenbendes gaan spreken?

“O nee, aan de werkelijkheid had ik meer dan genoeg. Als ik in Parijs in de metro zit, of in de trein tussen Namen en Brussel, luister ik naar hoe mensen en jongeren spreken. Franse en Waalse straattaal verschillen nauwelijks van elkaar – je verstaat het even slecht, en dat is precies de bedoeling.

“Daarnaast heb ik documentaires over meisjesbendes in de Franse banlieues bekeken en fragmenten gezocht op YouTube, waar ze filmpjes van zichzelf posten. Ik heb ook veel naar Franse rap geluisterd. Ik wilde de taal niet alleen waarachtig overbrengen, maar ook de poezië ervan tot zijn recht laten komen.”

Dat is gelukt: de dialogen klinken bijna als geweerschoten. De zinnen zijn ultrakort en worden snel na elkaar afgevuurd. Het doet aan slam poetry denken.

“In de meeste dialogen zijn de zinnen kort. Boeken met gesprekken van een halve pagina: sorry, maar dat is niet waarheidsgetrouw. In het echte leven gebeuren de meeste uitwisselingen via korte zinnen. Mensen onderbreken elkaar en houden het kort. Bambi is een intens personage met heftige emoties en daden. Haar lange, mooie zinnen laten zeggen, zou niet kloppen.”

In 2017 werd de Brugse stationsbuurt geplaagd door een meisjesbende, de Zehbi’s.  Beeld RV
In 2017 werd de Brugse stationsbuurt geplaagd door een meisjesbende, de Zehbi’s.Beeld RV

U bent in 2017 aan dit boek begonnen. In dat jaar werd Brugge geplaagd door de Zehbi’s, een meisjesbende die in de stationsbuurt tieners het leven zuur maakte. Waren zij een inspiratie?

“Ik vrees dat die naam me niets zegt. Ik heb wel gezocht naar meisjesbendes in Vlaanderen en Nederland, maar ik kreeg de indruk dat het daar niet erg leeft. In Frankrijk zijn meisjesbendes echt overal, zeker in steden zoals Parijs en Marseille.

“Sowieso had ik veel zin om het over geweld van vrouwen te hebben, in plaats van geweld op vrouwen. Vrouwelijk geweld is taboe, terwijl het toch bij het mens zijn van vrouwen hoort. Tijdens mijn zoektocht kwam ik terecht bij vrouwelijke politieke terroristen en bij moeders die hun kinderen vermoordden, maar ik bleef pas hangen bij meisjesbendes. Daar wordt weinig over gesproken, terwijl het geweld dat zij plegen, superinteressant is.”

Hoezo?

“Meisjes in bendes kunnen gewelddadiger worden dan mannen, tegen alle stereotypes in. Vrouwen worden voorgesteld als zachte wezens, maar als ze geweld gebruiken, kunnen ze daar ver in gaan.”

Als vrouwen fysiek geweld plegen, gebeurt dat vaak indirect, bijvoorbeeld via vergiftiging. Bambi is het tegenovergestelde: rauw en lichamelijk.

“Het viel me op dat de meisjes die ik in de documentaires zag en die in instellingen zitten, op een speciale manier bewegen. Ze gaan heel lichamelijk met elkaar om – niet op een manier die met je vrouwelijkheid associeert.”

Voor vrouwen wordt de bron van geweld vaak buiten henzelf gezocht: ze zijn onder druk gezet of hebben een psychische stoornis. Bambi haalt haar slechte jeugd aan als excuus.

“Ja, maar Bambi gebruikt alle excuses die ze kan vinden. Kijk, het was niet mijn bedoeling om een sympathiek personage te scheppen. Met iemand die een mooie jeugd heeft gehad en plots gewelddadig wordt, zou ik al snel in de psychopathie terechtkomen en daar had ik geen zin in.

‘Sugardating heeft te maken met het succes van ‘Fifty Shades of Grey’: onderhouden worden door een bankier is een ideaal.’
 Beeld © Stefaan Temmerman
‘Sugardating heeft te maken met het succes van ‘Fifty Shades of Grey’: onderhouden worden door een bankier is een ideaal.’Beeld © Stefaan Temmerman

“Eigenlijk is Bambi een spiegel van de maatschappij: het geweld dat zij gebruikt, is een reactie op het geweld dat ze rond zich ziet. We leven nu eenmaal in een consumptiemaatschappij die weinig moraal kent. Als we om ons heen kijken, dan moeten we vaststellen dat er voortdurend geweld is, ook al willen we dat niet altijd zien.

“Je denkt: een meisje zal het geweld rond haar gemakkelijker tegen zichzelf keren. Maar dat is zeker niet altijd het geval – hoe graag we dat ook geloven.”

Hebben we te lang geleefd met de mythe van de goedmoedige huismoeders die liefdevol de kapotte knieën van hun kinderen verzorgen en cupcakes bakken? Recent wetenschappelijke onderzoek uit Canada toont aan dat de helft van het huiselijk geweld door vrouwen wordt gepleegd.

“We hebben vooral te lang geleefd met het idee dat vrouwen enkel slachtoffers kunnen zijn. Zeker in Frankrijk, waar alle vrouwen in de media tot slachtoffer worden gereduceerd. Ik ben dat zo beu! Veel boeken die uitkomen gaan over vrouwen die misbruikt zijn of geweld hebben meegemaakt. Dat is toch helemaal niet feministisch? Niet dat ik met mijn boek iets wil bewijzen of er een politiek pamflet van wil maken, maar het werkt me op de zenuwen als ik zie hoe vrouwen in boeken en in de actualiteit als passieve wezens worden voorgesteld.”

Is dat een uitwas van de #MeToo-beweging?

“Absoluut. Die hele beweging, inclusief de BalanceTonPorc-mania in Frankrijk, waarbij vrouwen werden aangemoedigd om de daders van seksueel grensoverschrijdend gedrag aan de kaak te stellen, is toch niet positief geweest voor vrouwen? Je krijgt het idee dat een vrouw niet echt nee kan zeggen, maar ook geen ja. #MeToo heeft veel vrouwen een stem gegeven, dat klopt, maar het is minder positief geweest voor het vrouwbeeld dan we denken. Er zijn best veel vrouwen die op een duidelijke manier ‘nee’ kunnen zeggen. Ik weet niet hoe het bij jou zit, maar ik gaf van jongs af aan al mijn grenzen aan.

“Bon, mijn boek gaat niet over #MeToo. Ik hou gewoon van mooie, sterke vrouwelijke personages, zoals in de Millennium-trilogie of in My Absolute Darling van Gabriel Tallent. Alleen: in de geschiedenis van de literatuur zijn zij in de minderheid. Dus heb ik er zelf maar een geschapen.”

De laatste jaren krijgen gesloten instellingen steeds meer meisjes over de vloer die zware feiten hebben gepleegd. Het geweld dat zij gebruiken, wordt steeds harder. Bambi is wat dat betreft een kind van haar tijd: op een kille, berekenende manier stort ze zich op sugardaddy’s – oude, rijke mannen die jonge meisjes daten en hen met cadeaus overladen.

“Maar tegelijk heeft Bambi sterke gevoelens voor haar vriendinnen en haar moeder, die haar dochter misbruikt, vooral psychologisch. Ze probeert haar zelfs te redden.

“Bambi is geen honderd procent kil personage: ze heeft ook een emotionele kant en kan zacht zijn voor mensen die voor haar belangrijk zijn. Ik weet niet of dat typisch is voor een meisjesbende, maar ik heb wel vastgesteld dat zij sterke relaties kunnen hebben. Ze hebben zich tegen de wereld gekeerd en zoeken een nestgevoel in de bende, waar ze andere meisjes aanspreken met mon frère – niet ma soeur, mijn zus. Dat komt omdat ze zich spiegelen aan jongensbendes. Een vrouw is hun ogen minder waard dan een man, dus gaan ze zich kleden als jongens en zijn ze op dezelfde manier gewelddadig door te vechten en fysiek geweld te gebruiken.”

Bambi is ook erg boos. Ze wil wraak nemen omwille van wat haar moeder is aangedaan, die verslaafd is aan drank en foute mannen.

“Bambi reageert niet alleen op het geweld dat op haar neerkomt vanuit de maatschappij, maar ook via haar moeder – alleen wil ze dat niet zien. Ze blijft haar moeder verdedigen, ook al vergist ze zich in haar analyse van de werkelijkheid. Ze wreekt zich op mannen die ze ontmoet via sugardates en in die wereld ben ik wél ondergedoken, als je dat zo kunt noemen.

“Ik heb profielen aangemaakt op richmeetbeautiful.be, een website waar sugarbaby’s een sugardaddy kunnen ontmoeten. Ik heb me voorgedaan als man én als een meisje dat op zoek is naar een oudere man en ik kan je zeggen: het was absoluut niet glamoureus. Uiteindelijk is het een nauwelijks vermomde site voor prostitutie, al ontkennen de eigenaars dat.”

Dat hoeft niet langer: Sigurd Vedal, de man achter richmeetbeautiful.be, is voor de Brusselse strafrechtbank veroordeeld tot zes maanden cel en een boete van 240.000 euro, wegens het aanzetten tot prostitutie. Hij maakte in de Brusselse studentenbuurten reclame voor zijn datingsite onder het motto: ‘Een studentenlening? Date een sugardaddy’.

“Sugardating draait voor hem rond iemand die je onderhoudt en dat hoeft zogezegd niet samen te gaan met intieme contacten. Maar in 99 procent van de gevallen hoort dat er wel bij. Mannen die studenten ‘sponsoren’ willen ook iets anders in de plaats dan af en toe gaan eten.

“Voor alle duidelijkheid: ik heb nooit met iemand afgesproken. Ik wilde gewoon naar de profielen van mensen kunnen kijken die zich op zo’n site aanmelden. Er zijn natuurlijk mannen die je onmiddellijk aanspreken en van alles beloven. Ik heb berichten gekregen en gechat, maar dat heeft niet lang geduurd – je hebt snel door welk vlees je in de kuip hebt. Het is redelijk sinister allemaal, ook bij de meisjes. Ze proberen het mooi voor te stellen, maar het is niet erg aantrekkelijk.

“Ik ben ook op forums geweest waar sugarbaby’s en sugardaddy’s ervaringen uitwisselen. Daar las ik dat er daadwerkelijk gasten zijn die zich voordoen als oude mannen met geld en iets gaan eten met meisjes. Die denken dat ze een steenrijke vis aan de haak hebben geslagen, maar daarna laat hij niets meer van zich horen – of hij geeft op het eind een neparmbandje. Je hoeft zelfs niet te vertellen dat je gelogen hebt.

‘#Metoo heeft veel vrouwen een stem gegeven, maar is minder positief voor het vrouwbeeld geweest dan we denken.’  Beeld © Stefaan Temmerman
‘#Metoo heeft veel vrouwen een stem gegeven, maar is minder positief voor het vrouwbeeld geweest dan we denken.’Beeld © Stefaan Temmerman

“Weet je waarom die sugardating zoveel succes heeft? Ik heb daar een theorie over: het succes van Fifty Shades of Grey. Ik denk dat veel studenten iets gezocht hebben dat erop lijkt. Onderhouden worden door een of andere bankier: blijkbaar is dat het ideaalbeeld.”

Is Bambi een slachtoffer?

“Het is alleszins een complex personage. Ze is wel een slachtoffer, maar ze wordt een beul, waarna ze opnieuw een slachtoffer wordt – maar dan van zichzelf.”

De uitzichtloosheid van haar situatie slaat je als een koude dweil in de nek. Wanneer ze in haar diepste dal zit, zegt ze dat het voor haar niet meer uitmaakt: ‘Het ergste wat mij kan overkomen, is een gesloten centrum en dat is beter dan wat ik nu heb.’

“Dat zegt ze wel, maar denkt ze dat ook? Ik vind het niet uitzichtloos. Bambi zal zich er misschien nog uitslaan. Maar je hebt gelijk: de realiteit van de opvangcentra voor meisjes zoals Bambi is weinig hoopvol. Je hebt daar kinderen zitten die zoveel problemen hebben dat hun begeleiders niet weten hoe ze ze moeten aanpakken. Die kinderen zijn niet slecht, maar ze hebben nooit een kader gehad, ze zijn opgegroeid als wilde dieren. Als je niet sterk in je schoenen staat, is het heel zwaar om voor die kinderen te zorgen. Die instellingen voor jongeren zijn hartverscheurend.”

Ook voor de kinderen zelf die er zitten: sommigen hebben geen empathie en lijken verloren te zijn.

“Verloren: dat lijkt me de nagel op de kop. Niet in de zin van dat er nooit iets goeds van zal komen, maar ze hebben geen houvast. Als je een kind opvoedt, dan geef je het een kader mee, maar dat hebben die kinderen niet. Er zijn er die zich erdoor slaan, maar het lijkt me geen goede start voor het leven.”

Uw boek zou wel eens populair kunnen worden op middelbare scholen, voor de verplichte leesopdrachten: het is geschreven op maat van tieners, zonder een tienerboek te zijn.

“Daar zou ik niets op tegen hebben – ik werk ook graag met mijn studenten. Goed, die zijn wel geïnteresseerd in literatuur, maar toch: via het lesgeven en boekanalyses probeer ik mijn passie voor literatuur door te geven aan jongeren.

Manger Bambi moest in 2020 uitkomen, maar door de coronacrisis is dat naar dit jaar verschoven. Ondertussen zit ik met mijn hoofd bij een nieuw boek, een verhaal dat zich in 1945 in Steinhöring afspeelt, tegen de achtergrond van het Lebensborn-project.”

Vrouwelijk geweld, de Tweede Wereldoorlog: u schuwt de zware onderwerpen niet.

“Ik vind het spannend om me in een compleet andere wereld onder te dompelen. Dat is het fijne aan romans schrijven: je duikt in een verhaal dat ver van jouw wereld staat om hopelijk met een goed verhaal weer boven te komen.”

Caroline De Mulder, Bambi lust je rauw, Horizon, 208 p., 22,95 euro. Vertaling Petra Van Caneghem

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234