Zondag 05/04/2020

BoekenBoekenrecensie

‘Caravandagen’: reis naar het einde van de tuin ★★★☆☆

De schrijfster verschanst zich in ‘de leegste plek’ van haar ‘huis-tuin- en keukenuniversum’.Beeld © Hanneke Wetzer

In Caravandagen zoekt een vrouw haar toevlucht tot een uitgewoonde caravan in haar achtertuin, in een poging om grip te krijgen op een zich opdringend verdriet. Evelien De Vlieger (50) verweeft in haar delicate seizoenendagboek de halve wereldliteratuur.

Zomaar, in het midden van haar leven, belandt Evelien De Vlieger in een ‘poel van moedeloosheid’. Wat heeft ze? Een samenzwering van sombere buien? Een burn-out? Een midlifecrisis? Of wel degelijk een volwaardige depressie? De wijd en zijd gewaardeerde Vlaamse jeugdschrijfster slaagt er niet in de vinger te leggen op de oorzaak van haar onbehagen.

Wat doet een mens in zo’n geval? Een telefoontje linea recta richting de therapeut ligt voor de hand. Of misschien de wijde wereld intrekken, naar ‘inspirerende wereldse plekken’, om het hoofd te luchten?

De Vlieger, ‘moeder van drie zonen, vrouw van één man, dochter van twee tachtigers en vriendin van velen’, pakt het anders aan. Ze verschanst zich in ‘de leegste plek’ van haar ‘huis-tuin- en keukenuniversum’. Achterin de verwilderde tuin van haar woonhuis, waar ook de kippen driftig rondscharrelen, staat een krakkemikkige maar elegant ogende caravan, bouwjaar 1968. ‘Mijn Constructam is onder de voertuigen wat een kip is onder de vogels. Dat hij de Rolls-Royce onder de caravans wordt genoemd, maakt geen verschil; je komt er nergens mee.’

Wifiloos

Ze besluit er elke dag wifiloos en onthecht een spanne tijd door te brengen. Kwestie van haar meanderende gedachtegangen en fluctuerende gevoelsleven in kaart te brengen. ‘Spielerei is het – en tegelijk bloedserieus’, noteert ze over haar nieuwe schrijfhonk. ‘Dicht op mijn eigen huid is waar ik moet zijn, ergerlijk dicht soms, maar deze caravan is mijn pantser, deze reis mijn alibi.’

Het is een kleinschalige, bijna intimistische queeste, deze ‘reis naar het einde van de tuin’, zoals de ondertitel van Caravandagen luidt. Afgesloten zijn van het wereldse gewoel op deze ‘plek van vergeten dingen’ aan de Gentse stadsrand, zo luidt de ambitie van De Vlieger. Een niet te handhaven illusie. In de achtergrond echoot regelmatig kindergeschreeuw – waaronder dat van haar zonen – afkomstig van de nabije lagere school. Of er zijn Poolse dakwerkers aan de slag. En ‘als een tinnitustoon’ nestelen de decibels van de autosnelweg zich in haar oor.

Nee, een stiltegebied is haar tuin zelden. Toch zoekt De Vlieger het isolement voor een nietsontziend zelfonderzoek. ‘Ik reken op een gammele caravan om eindelijk te stranden in een nieuw nu.’ Eerst moeten wél die vermaledijde spinnen uit de caravan geweerd.

Meesterlijk

De Vlieger treuzelt en aarzelt voor ze daadwerkelijk aan haar odyssee begint. Gretig laat ze zich afleiden. En ze hecht zich aan het kleinst mogelijke, van ‘een bijna doorzichtige huisjesslak’ tot een ‘antracietkleurig rupsje’. Meesterlijk is ze in het adopteren van minuscule, verwaarloosde objecten. Of ze koestert haar ‘kippenverdriet’, wanneer twee exemplaren door een vos worden doodgebeten. Vrij associërend spit De Vlieger flarden van haar jeugd naar boven, of van groot en klein verdriet. Ze piekert over haar zonen en denkt aan haar relatie met haar drukbezette vriend, de journalist Hans. ‘We proberen elkaar overigens allang niet meer te begrijpen, en misschien hebben we dat zelfs nooit geprobeerd.’

Het gaat er behoedzaam en lankmoedig aan toe in Caravandagen, De Vliegers eerste boek voor volwassenen. Toch dein je geleidelijk mee met de peripetieën van de met zichzelf en haar omgeving worstelende Evelien. Zelfs als ze kookt, zoekt ze sublimatie: ‘Ik hak mijn buien liever fijn, stoof ze aan tot ze verteerbaar worden en het hele huis geurt naar wat er onder het deksel staat te pruttelen.’ Op tijd en stond doorspekt ze haar boek dan ook met een recept: appelvlierbessencake, rueblitorte of aardbeienconfituur. Ze doet een royaal beroep op schrijverscitaten – van Philip Roth en Paolo Cognetti, tot Xavier de Maistre, Amy Liptrot of Katie Roiphe – achterin staat zelfs een ‘achtertuinbibliografie’.

Te veel koolmeesjes

De troefkaart van dit boek? Het weldadige relativeringsvermogen van De Vlieger wanneer ze haar toestand overdenkt. ‘Into the Wild voor broekschijters’, noemt ze haar expeditie badinerend. Tegelijk aarzelt ze te vaak om het mes in de wonde te steken, behendig draait ze rondjes om zichzelf. Als het pijnlijk dreigt te worden, overklast ze haar gedachten met (een overdaad aan) natuurbeschrijvende akkefietjes over bloemen, roodborstjes, kippen, koolmeesjes, de kat Polly of vechtende kraaien. Alsof ze niet dieper durft te graven. Dat is een gemiste kans in dit schrandere autobiografische relaas dat weliswaar nabije maar toch ongebaande paden verkent.

Evelien De Vlieger, 'Caravandagen, Polis, 254 p., 22,50 euro.Beeld RV
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234