Woensdag 08/12/2021

RecensieMuziek

Brussels rapviertal Stikstof toont zich openhartig op nieuwe plaat ★★★★☆

Stikstof. Beeld Yaquine Hamzaoui
Stikstof.Beeld Yaquine Hamzaoui

Op Familie boven alles, de nieuwe plaat van Stikstof, klinkt het hiphopkwartet hechter dan ooit. De mannen doen er ‘alles voor de famz’: de kroegmakkers en de copains, maar ook de geliefden en pasgeboren dochters.

Onder de poriën van de nieuwe Stikstof-plaat hangt een vreemde melancholie. Alsof het Brusselse hiphopcollectief met het ouder worden clasht met de prilste versie van zichzelf en daar een tikkeltje weemoedig van wordt. Het nihilistische fatalisme van de puberjaren is weggedeemsterd. De woede en de wanhoop in een breder perspectief geplaatst. Er gloort zowaar familiegeluk aan de horizon. “Eerst de famz, daarna niks”, klinkt het in ‘Alles Kapot’, “zijn aan ’t bouwen voor de vrouwen en de kids / paar jaar ouder maar doe dit tot in de kist”.

Tussen de diepgegroefde, norse straathiphop vlijt zich ‘Zij’, zowaar een ontwapenend eerbetoon aan vrouwen: moeders, echtgenotes, geliefden, zussen, dochters. “Ze moet weten dat voor haar, ik echt alles doe”, rapt Jasper ‘Jazz’ De Ridder, het hart op de tong. “Ik laat het los, laat me leiden door haar glimlach / Groen is het gras waar er vroeger enkel grind lag.” Wat verderop hangt hij sentimenteel bij de wieg van zijn pasgeboren dochter: “Minder tijd, minder nachtrust maar ook minder stress / mijn dochter is een wonder en mijn prinses.”

Familie boven alles is goed beschouwd de plaat waarop Jazz zich eindelijk in volle glorie toont, enigszins zoals Phife Dawg dat pas deed op The Low End Theory, de tweede van het legendarische New Yorkse raptrio A Tribe Called Quest. Daarop ontsteeg Phife zichzelf tot hij uitkristalliseerde als een volwaardige natuurkracht, los van aandachtstrekker Q-Tip. Zo doet Jazz het deze keer ook: zij aan zij met spitsbroeder Zwangere Guy, het coolste haantje van de barrio dat niet langer alle spotlights naar zich toetrekt.

Sterker: dit album dankt een uniek je ne sais quoi aan Jazz’ herfstkleurige bespiegelingen. “Ik kijk naar buiten, zie de hagel alle daken breken”, zo schrijdt hij de plaat binnen, “herinner me de tijd dat uren dagen leken.” In ‘Schaduwboksen’ staart hij zijn drieste demonen recht in de ogen: “Ik kijk vooruit door de wolken naar de overkant / denk aan zij die na het vallen niet meer boven kwam / (...) Hou me adem soms te lang in en dan stress ik / blijf me eigen altijd zeggen dit de juiste weg is.” Een ademstoot verder, in ‘Spiegel’, mijmert hij over zijn vervliedende wietverslaving met “’k Had goede geur / top smaak / Drie punt vijf was een top dag / Tot plots mijn kop zelf stop zei / mijn lichaam die stopte ni mee / Het voelde alsof ik iets kwijt was.”

Fok uw rolmodel

Ook Zwangere Guy, van wie we dat type zelfdissectie intussen gewend zijn, spaart zichzelf niet op deze nieuwe plaat. “Gorik, ge kunt het niet aan”, rapt hij in ‘Beelden’, “medicatie daarvoor is ’t te laat / tranende ogen / mezelf voorgelogen / Me weer is te hard laten gaan.” Ouder worden betekent niet noodzakelijk dat je jouw verraderlijkste duivels kunt muilkorven. Soms kan je hen hooguit afleiden.

Al die introspectie wordt uitstekend gecounterd met superbe clubtracks die onderlijnen dat er geen band zo heavy kan uppercutten als Stikstof. ‘Brak & Guy’ gaat hard als een klassieker van Dead Prez. ‘24-7’ is drill à la Bruxellois: nijdig, laconiek, met de borst vooruit. ‘Ambras’, in ons hoofd nu al een livefavoriet, doet het met rollende industriële beats en een onversaagbaar ‘Fok uw rolmodel, uw moeder neuk ik morgen wel’. Uw kroost scandeert het straks ongetwijfeld bij het avondeten.

In tijden waar jonge wolven als Frenetik op de hiphoptroon van onze hoofdstad azen, ontstijgt Stikstof het gekrakeel. Niet alleen dankzij zijn heropgefrist zelfinzicht. Bovenal triomfeert de band dankzij het metier van scratchmeester Dj Vega en Paulo ‘Astrofisiks’ Rietjens. Op Familie boven alles schakelen zij achteloos van de conscious-hiphopbeats uit de jaren 90 naar ultralog hedendaags spul, als verzoeners van generaties. In ‘Zij’ verstopt Astro zowaar de synth-sirenes uit de G.funk van Dr.Dre, evenals de jazzy keyboards uit de r&b van de eighties. Met die felgeschakeerde esthetiek manoeuvreert Stikstof zich hors catégorie. Faut le faire. (SVS)

Familie boven alles is nu uit bij Universal.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234