Donderdag 19/05/2022

Televisie

Brits dorpje neemt met pijn in het hart afscheid van 'Downton Abbey'

Al zes jaar lang volgen 120 miljoen fans het leven van de gravin van Grantham (rol van Maggie Smith). Beeld Nick Briggs
Al zes jaar lang volgen 120 miljoen fans het leven van de gravin van Grantham (rol van Maggie Smith).Beeld Nick Briggs

Het laatste seizoen van hitserie Downton Abbey, over de beslommeringen van een adellijke familie begin vorige eeuw, begint zaterdag op de Nederlandse televisie. Het dorpje Bampton heeft met spijt afscheid genomen van de acteurs. Wat is het geheim van Downton?

PATRICK VAN IJZENDOORN

"Downton Abbey. O lieverd, wat zal ik ze missen. De acteurs begonnen deel uit te maken van ons dorp." Anne, een spraakzame verkoopster in de winkel van Bampton, een afgelegen dorpje in het graafschap Oxfordshire, pakt een exemplaar van Bampton Beam en slaat het dorpskrantje open. Kijk, zegt ze, wijzend op een fotoserie van een barbecue eerder dit jaar. De castleden van de populaire dramaserie nemen afscheid van de plek waar ze zes jaar lang de kerk- en ziekenhuisscènes hebben opgenomen. "Ik sta er niet op", treurt ze, "maar mijn vriendin Marian wel. Hier, met hoofdrolspeler Hugh Bonneville nota bene. Naughty girl."

De 51-jarige Bonneville, bij de kijkers beter bekend als Lord Grantham, is het gezicht van de succesvolste serie die de afgelopen tien jaar is gemaakt. Het verhaal speelt zich af in Downton Abbey, het statige huis van de graaf en gravin van Grantham. De serie begint rond de tijd dat de Titanic zinkt, een ramp die een voorbode blijkt te zijn van veel narigheid.

Het is het einde van het Edwardiaanse tijdperk, het eerste decennium van de 20ste eeuw, een zorgeloze tijd, vooral voor de adel. De Eerste Wereldoorlog, die een prominente rol speelt in de serie, zal de teloorgang van de upper class versnellen.

De laatste episodes spelen zich af in 1925, een jaar voor de geboorte van koningin Elizabeth, een trouw kijkster. Net als andere adellijke families moeten de bewoners van Downton Abbey met minder bedienden en landgoederen toekomen. Vooral de matriarch en butler Carson hebben hier moeite mee. De pragmatische heer des huizes, Lord Grantham, accepteert de democratische tijdgeest die na de oorlog is ontstaan. Meegaan met de tijd is de enige manier van overleven, is zijn overtuiging. Die doet denken aan wat de Franse denker Alexis de Tocqueville (1805-1859) ooit opmerkte: "De Britse democratie is de meest aristocratische ter wereld en de Britse aristocratie de meest democratische."

Het afscheid valt zwaar, niet in het minst voor de cast. "Er zijn wel wat traantjes weggepinkt na de laatste opname", zegt Michelle Dockery, die faam maakte als de scandaleuze en kattige Lady Mary. Scriptschrijver Julian Fellowes speculeert reeds over een Downton-speelfilm.

Dat zal zeker de goedkeuring wegdragen van Ivy Waller, die met haar wandelstok over het marktplein van Bampton kuiert. Ze vindt het spijtig dat de serie het laatste seizoen ingaat. "Ik woon nu zes jaar in Bampton en ben niet anders gewend. Het is zo leuk om onze kerk telkens in beeld te zien." Ze voegt eraan toe ervan te genieten. "Het is de Englishness waar ik zo van hou: de ambiance, de kleren, het landschap, de hoffelijkheid. En de intriges, niet te vergeten."

Ook de bewoners van het nabijgelegen Church View, wier auto's telkens moesten plaatsmaken voor oldtimers, gaan de serie missen. "Ons straatje ziet er in de serie heel klassiek uit, zonder vuilnisbakken", zegt Debbie, bewoonster van Church Bell Cottage.

De serie heeft het Engelse adagium Everybody loves a Lord bewezen. Tot wanhoop van bijvoorbeeld Karl Marx (1818-1883) heeft er in de Engelse samenleving altijd een zekere mate van bewondering bestaan voor de aristocratie en de bijbehorende droomwereld, eentje waar de bedienden in harmonie leven met hun meesters. Het succes van Downton is daar een bewijs van. "In de jaren negentig, met Tony Blair, klonk er veel gejubel over de klassenloze samenleving en cool Brittannia", zegt scriptschrijver Fellowes, die tevens voor de Conservatieven in het Hogerhuis zit. "Dat is niet het begin van een nieuw tijdperk gebleken, maar een oprisping. On-Engels."

De cast van 'Downton Abbey' voor het statige landhuis waar de reeks zich afspeelt. Beeld rv
De cast van 'Downton Abbey' voor het statige landhuis waar de reeks zich afspeelt.Beeld rv
Lady Grantham (midden) en haar dochters Edith (links) en Mary (rechts). Beeld Nick Briggs
Lady Grantham (midden) en haar dochters Edith (links) en Mary (rechts).Beeld Nick Briggs

Sherry en art deco

Het succes van de upper class-soap, met wereldwijd 120 miljoen kijkers, staat niet op zichzelf. In de jaren zeventig was er Upstairs, Downstairs, een serie waar enkele jaren geleden een vervolg op werd gemaakt als reactie op de Downton-mania. Ook Brideshead Revisited had in de jaren tachtig een grote invloed op de Britse cultuur. Studenten namen zelfs teddyberen mee naar de collegezalen, net zoals het hoofdpersonage Sebastian Flyte. Volgens de Londense butleropleiding Bespoke Bureau heeft de hype rond Downton geleid tot een toenemende vraag naar butlers. Zelfs het drinken van sherry en het dragen van art-decojuwelen is weer in de mode. Huizen die op loopafstand van een landhuis of riddergoed staan, zijn nu tienduizenden euro's meer waard. Iedereen wil een lord als buurman.

Downton was de juiste serie op het juiste moment, in een onzekere tijd waarin naarstig wordt gezocht naar het romantische verleden. Er is een grote belangstelling voor boerenmarkten, grammofoonplaten en 'ambachtelijke' middenstand. Een beetje burger trekt zijn stamboom na. Het is geen wonder dat de Conservatieven - met enkele aristocraten in hun midden - regeren.

In St. Mary's Church komen doordeweeks meer mensen dan op zondagochtend. De bezoekers zijn, zo leert het gastenboek, afkomstig uit Kaapstad, Kyoto en Kidderminster. Voor hen is dit de St. Michael and All Angels, de kerk waar de personages uit Downton bidden, huwen of rouwen. De woorden beautiful en Downton zijn hier synoniem. Ook Susan Glendinning, een Canadese bezoekster, ervaart dat zo. "Dit is een betoverende plek, het Engeland zoals ik het me voorstel."

Downton Abbey, NPO 2, 31/10 om 20.20 uur

Hugh Bonneville als Lord Grantham. Beeld Nick Briggs
Hugh Bonneville als Lord Grantham.Beeld Nick Briggs
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234