Donderdag 01/12/2022

PostuumBoeken

Booker Prize-winnaar Hilary Mantel (70) zocht grote, niet-vertelde verhalen achter historische feiten

Hilary Mantel. Beeld Contour RA
Hilary Mantel.Beeld Contour RA

De Britse auteur Hilary Mantel, bekend van haar historische romans over de Franse Revolutie en de Thomas Cromwell-trilogie, overleed donderdag op 70-jarige leeftijd. Haar werk werd tweemaal bekroond met de Booker Prize.

Hans Bouman

De op 70-jarige leeftijd overleden Dame Hilary Mantel was de meest gevierde en succesrijke auteur van historische fictie van onze tijd. Haar werk werd tweemaal bekroond met de Booker Prize: in 2009 voor Wolf Hall en in 2012 voor Bring Up the Bodies (Het boek Henry). Beide waren delen van Mantels Thomas Cromwell-trilogie, die in 2020 werd afgesloten met The Mirror & the Light (De spiegel & het licht).

Hilary Mantel werd in 1952 geboren in Derbyshire uit een katholiek gezin van Ierse afkomst. Ze had een eenzame, getroebleerde jeugd, nam na het uit elkaar gaan van haar ouders de naam Mantel van haar stiefvader aan, en studeerde rechten in Londen en Sheffield. Na haar studie was ze actief als sociaal werker, en woonde ze vervolgens een aantal jaren in Botswana en Saoedi-Arabië, waar haar echtgenoot werkte als geoloog.

Franse Revolutie

Al van jongs af aan droomde Mantel ervan historische romans te schrijven, om te beginnen over de Franse Revolutie. Niet alleen omdat ze het onderwerp buitengewoon interessant vond, maar ook en vooral omdat er naar haar overtuiging achter de bekende historische gebeurtenissen een groot, niet-verteld verhaal schuilging. Dus schreef ze in 1979 haar eigen versie van de gebeurtenissen in haar driedelige roman A Place of Greater Safety (Een veiliger oord). Ze kreeg het pas in 1993 gepubliceerd, toen ze een gevestigd auteur was.

Mantel debuteerde in 1985 met de hedendaagse sociale komedie Every Day Is Mother’s Day. Een jaar later verscheen het vervolg Vacant Possession. Deze dikwijls sterk satirische boeken vertellen over disfunctionele personen in een maatschappij die onder het vernislaagje van schijn en beleefdheid door en door verrot is.

Thomas Cromwell

Naast de Franse Revolutie was er een tweede historisch onderwerp waardoor Mantel in hoge mate werd gefascineerd, maar het duurde een half schrijversleven voor ze eraan durfde te beginnen: het leven van Thomas Cromwell (1485-1540). Deze machtspoliticus was als adviseur en rechterhand van koning Henry VIII onder meer verantwoordelijk voor de afscheiding van de Church of England, en het opheffen van de kloosters en een flink aantal executies, waaronder die van Thomas More en Henry’s tweede vrouw Anne Boleyn.

Ook achter Henry VIII van Engeland school volgens Mantel een fascinerend, niet-verteld verhaal. Ze was ervan overtuigd dat de geschiedenisboeken hem onrecht doen. Aan het begin van deze eeuw had ze voldoende moed en kennis verzameld om haar visie op Cromwell in een roman te verwerken. Het werden er uiteindelijk drie.

In Wolf Hall (2009) beschreef ze Cromwells jeugd en loopbaan aan het Engelse hof, waar hij opklimt tot Henry’s belangrijkste adviseur. Bring Up the Bodies (2012) vertelt over Henry’s huwelijk met zijn tweede vrouw, Anne Boleyn. Beide boeken werden bekroond met de Booker Prize. In het slotdeel van de trilogie, The Mirror & the Light, werd de periode beschreven tussen de executie van Anne Boleyn en Cromwells eigen executie, vier jaar later.

Ziekte

Hoewel ze een zeer productieve schrijver was, kampte ze haar hele leven met ernstige gezondheidsproblemen. De voorboden van wat een slopende ziekte zou blijken, kondigden zich al aan op haar elfde. Ze leed aan pijn en bloedingen die aanvankelijk werden geassocieerd met menstruatie, maar veel ernstiger bleken. In de jaren die volgden, werden de pijnen als psychosomatisch omschreven, en kreeg ze valium, antidepressiva en antipsychotica voorgeschreven.

Tijdens haar verblijf in Botswana zocht Mantel, uitgeput van de pijn, haar toevlucht in een medisch handboek, met behulp waarvan ze bij zichzelf endometriose diagnosticeerde: een chronische ziekte waarbij baarmoedervliesslijm zich buiten de baarmoeder aan verschillende organen hecht. Medici bevestigden de diagnose, en een operatie waarbij onder meer haar baarmoeder en eierstokken werden verwijderd volgde.

Vervolgens moest ze medicijnen blijven slikken die haar lichaam, zoals ze het zelf formuleerde ‘deed opzwellen tot tweemaal mijn aanvankelijke omvang’. Mantel schreef onder andere over haar ziekte in haar non-fictieboek Giving Up the Ghost (De geest geven, 2003).

Verbeelding

Ondanks haar historische romans leefde Mantel niet – of in elk geval niet alleen – in het verleden. Ze veroorzaakte controverses met kritiek op de Britse prinses van Wales Catherine, schreef een verhaal over de fictieve moord op Margaret Thatcher en laakte de katholieke kerk, die volgens haar vandaag de dag ‘geen instituut voor respectabele mensen’ meer was.

Maar de wereld van Thomas Cromwell zou haar nooit verlaten. ‘Het zal nog lang duren voordat ik op een dag wakker word en niet aan Thomas Cromwell denk’, zei ze in 2020 in een interview met de Volkskrant. ‘Maar zelfs als het zover is, denk ik niet dat ik hem ooit los zal laten. Mijn personages verdwijnen niet. Ze zijn immers scheppingen van mijn eigen verbeelding en hebben mij net zozeer gevormd als ik hen.’

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234