Maandag 23/11/2020

Boeken

Booker Prize kiest voor diversiteit in jury en shortlist

Van links naar rechts: Auteurs Diane Cook, Maaza Mengiste, Douglas Stuart, Tsitsi Dangarembga, Avni Doshi en Brandon Taylor.Beeld rv

Vier debuten, vier boeken van schrijvers met kleur, vier vrouwen ook, en slechts één Britse auteur die dan ook nog eens in de Verenigde Staten woont. De Man Booker Prize, Groot-Brittannië’s meest prestigieuze boekenprijs die vanavond wordt uitgereikt, slaat definitief andere wegen in.

“Een groundbreaking shortlist voor de 21ste eeuw.” Bernardine Evaristo, die vorig jaar met Margaret Atwood de Man Booker Prize won, schuwde de grote woorden niet toen medio september de zes kanshebbers voor de belangrijke boekenprijs werden bekendgemaakt. Met een opmerkelijke shortlist had de vijfkoppige jury iedereen verrast. Omdat favoriet Hilary Mantel er niet bij was – haar ook in het Nederlands vertaalde The Mirror and the Light was laaiend enthousiast onthaald –, maar vooral door wie er wel opstond. 

Tot de kandidaten op de prijs en behorende 50.000 pond (56.000 euro) behoren nu de Amerikaanse schrijfsters Avni Doshi (Burnt Sugar), Brandon Taylor (Real Life) en Diane Cook (The New Wilderness) en de in Schotland opgegroeide en in de Verenigde Staten wonende Douglas Stuart (Shuggie Bain). De vier debuteerden het voorbije jaar als schrijver. De Zimbabwaanse Tsitsi Dangarembga (This Mournable Body) en de Ethiopisch-Amerikaanse Maaza Mengiste (The Shadow King) vervolledigen de shortlist. De diversiteit zit hem niet alleen wie de pen vasthield, maar ook waarover ze schrijven: klimaatverandering, een moeder-dochterrelatie in India, dementie, vrouwelijke soldaten in het Ethiopië van 1935, racisme en homofobie. Het komt allemaal aan bod.

De jubelende woorden waarmee Evaristo de shortlist zo verwelkomde, waren des te opmerkelijker. Want was zij vorig jaar al niet de eerste zwarte schrijfster die de Booker had gewonnen? Was de andere koers al niet een tijdje ingezet? De voorbije jaren stonden er al opmerkelijk meer vrouwelijke auteurs op de long- en shortlist, en met Atwood en Evaristo had de prijs vorig jaar al twee schrijfsters gelauwerd. Toch werd de shortlist meteen ontvangen als de ‘meest diverse’ ooit.

Upper class

De Man Booker Prize, die voor het eerst werd uitgereikt in 1969, komt dan ook van ver. De prijs was lange tijd het bolwerk van de mannelijke Britse upper class: tot voor dit jaar was 67 procent van de winnaars een man, 62 procent van de laureaten ging naar een privéschool, een derde had in Oxford of Cambridge gestudeerd. Meteen de reden waarop Julian Barnes de prijs ooit een ‘posh bingo’ noemde, een chique loterijshow. 

Dat er de voorbije jaren al steeds meer vrouwen in de running waren, en in het zog daarvan ook meer schrijvers van kleur, kent verschillende redenen. Tot en met 2013 maakten alleen boeken van schrijvers uit de Britse Commonwealth, Ierland en Zimbabwe kans om genomineerd te worden. Sindsdien kan elke boek dat in het Engels geschreven is en in het Verenigd Koninkrijk genomineerd worden. 

Maar ook los daarvan ziet de organisatie achter de Man Booker Prize, net zoals de uitgeverijen, in dat de tijden veranderd zijn. Ook de Oscars komen er niet meer mee weg om vooral mannelijke regisseurs of blanke acteurs te nomineren. En zie ook de vele veranderingen, of aanzetten ertoe, in de nasleep van vele #metoo-affaires en de Black Lives Matter-protesten. Zo krijg je je allengs meer diversiteit in boeken, en koos de Man Booker Prize dit jaar voor een jury die al even divers is als de shortlist. De voornaamste exponent daarvan is voorzitter Margaret Busby. Zij was in de jaren zestig de eerste zwarte uitgeefster in Groot-Brittannië en was een drijvende kracht in het doorbreken van de klassieke patronen in de Britse literaire wereld.  

Die verschillende achtergronden leiden automatisch naar een andere selectie, gaf Busby aan in The Guardian, waarmee ze meteen ook de kritiek wegwuifde dat het de jury meer om diversiteit dan om kwaliteit te doen was. “Ieder van ons oordeelt door het prisma van wie we zijn en wat we hebben geleerd of geïnternaliseerd. Daarom is diversiteit altijd belangrijk geweest. Diversiteit is realiteit.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234