Maandag 03/08/2020

BoekenLokaal winkelen

Boekhandels beginnen thuislevering om te overleven: ‘Het geeft hoop dat meer mensen nu lokaal kopen’

Wouter Cajot, eigenaar van de Antwerpse boekenwinkel ‘t Stad Leest, bouwde op twee dagen zijn fysieke winkel om tot webshop en levert nu met de bakfiets aan huis.Beeld Tim Coppens

Ook in het boekenvak rinkelen de alarmbellen over corona. Omzetdalingen van 60 tot 85 procent zijn geen uitzondering. Onafhankelijke boekhandels proberen hun klanten te bedienen met snel in elkaar geflanste webshops én kwieke thuisleveringen. ‘Of werken we om onze huur te kunnen blijven betalen?’

“Pakjes maken én rondsturen? Dat heb ik serieus onderschat. Wat een arbeidsintensieve klus”, zucht Johan Vandenbroucke van de Mechelse boekhandel De Zondvloed. “Nee, ik ben niet de handigste”, geeft hij toe. Sinds de lockdown werkt Vandenbroucke – zoals veel collega’s – noodgedwongen vanachter de schermen. Met (bak)fiets, brommer of te voet pogen boekhandelaren de meubels te redden en de leeshonger te stillen door nu ook aan de deur te bezorgen.

“Onze klanten zijn ontzettend lief en attent. Ze steunen ons door dik en dun”, zegt Vandenbroucke bijna ontroerd. Wouter Cajot van ’t Stad Leest (Antwerpen) beaamt: “Je moet ervan uitgaan dat je nooit kan opboksen tegen Amazon of Bol.com. Maar het is hoopgevend dat veel mensen er nu een erezaak van maken om bij hun lokale boekhandelaar, te kopen. Soms vanuit ethisch perspectief. Iemand belde me zelfs met de vraag of ik mijn personeel wel netjes behandelde en betaalde. Ja, dus.” (lacht) Bart van Aken van het Gentse Paard van Troje valt bij: “Het is echt hartverwarmend, die bezorgde reacties. Het moet zijn dat wij verkopers van troost zijn.”

Tot voor kort haalden veel onafhankelijke boekhandels de neus op voor onlineverkoop, iets waar de Standaard Boekhandelketen wél ferm op inzette. Mét groeiend succes. Maar nood breekt wet, dat beseft Cajot duivels goed: “We hebben een huzarenstukje gerealiseerd. Op twee dagen bouwden we onze fysieke winkel om naar een onlinewinkel. Een gigantische logistieke operatie, zeker omdat we net naar een nieuw pand gingen verhuizen. Maar ons publiek is razendsnel mee op de onlinekar gesprongen.” Vandenbroucke bevestigt: “Een deel van het traditionelere boekenpubliek heeft nu het gemak ontdekt van het bestellen uit de luie zetel.” Van Aken startte geen webshop, klanten kunnen mailen of bellen. “Zo rap rap leek ons dat niet zinvol, we wachten even af. Ik verkoop wel virtuele boekenbonnen die mensen later kunnen besteden.”

Aan inventief kunst- en vliegwerk geen gebrek. Maar de omzetcijfers spreken minder vrolijke taal. Zowat alle boekhandelaren klaren de klus nu vrijwel alleen én plaatsten al hun personeel op technische werkloosheid. Van Aken windt er geen doekjes om: “Ons omzetverlies is bijna 85 procent. Cru gezegd, we werken nu enkel om onze hoge huurprijs te betalen. Met moeite realiseren we nu op een week een omzet die we anders op één dag maken. En we werken nochtans extra lang, van 7 u ’s morgens tot 22 u ’s avonds. Om alle boekenpakketjes te bolwerken.” Cajot schat zijn omzetdaling op zowat 60 procent: “Toch moet je per verkocht boek meer inspanningen leveren.” Vandenbroucke spreekt van “een fel verminderde omzet” door de coronasluiting, maar puurt hoop uit zijn online-omschakeling: “In het begin had ik zo’n acht à tien bestellingen per dag, nu al een dertigtal. En klanten besteden grotere sommen.”

Meer literatuur

Maar hoe zit het met de toekomst? In Nederland zou één op de drie boekhandels “omvallen” als de viruscrisis blijft doorzetten, zo meldde de Volkskrant deze week. Loopt het hier ook zo’n vaart? “Dit mag niet te lang gaan duren”, fronst Cajot. “Stel dat er in het najaar weer lockdowns komen? Dan mag ik er een kruis over maken. En hoe gaan we na een heropstart een veilige omgeving aanbieden voor onze klanten?” Bart van Aken hoopt dat hij snel kan hervatten. “In Italië zijn boekhandels nu heropend en tot ‘essentiële’ handelszaken bevorderd. Waarom hier niet?” Of hij zijn huidige personeelsbestand zal weten te handhaven? “Niet iedereen zal ik opnieuw aan het werk kunnen zetten.”

En naar welke boeken grijpen lezers vanuit hun quarantaine? Literatuur en kinderboeken scoren, méér dan de non-fictie. “De bestsellers én vaste waarden doen het goed”, merkt De Zondvloed. “Sandro Veronesi, Jeroen Brouwers of Erwin Mortier met zijn nieuwe roman De onbevlekte. Maar ook natuurlijk De pest van Camus of de Decamerone. Verder zijn boeken over de Spaanse Griep of epdemies in trek.” Cajot: “Uiteraard doen kinderboeken het goed, én opvallend: méér literatuur. Het valt bovendien op hoe lezers vaak afgaan op krantenrecensies en snakken naar boekentips. Ze worden graag bij het handje genomen.” Paard van Troje zag net als Cajot een stormloopje op Nick Cave’s Stranger than Kindness, terwijl Ish Ait Hamou en Rutger Bregman blijven aanslaan. “En Ilja Leonard Pfeijffer is alomtegenwoordig. Bij elke bestelling is er wel een Grand Hotel Europa of Peachez bij.”

Bij de Vlaamse uitgevers rinkelen er intussen talloze alarmbellen. “Zowat elke uitgever verwacht een terugval van 21 à 35 procent van hun totale jaaromzet, blijkt bij een Boek.be-rondvraag”, aldus Vé Bobelyn, directeur VBK België en voorzitter van de Groep Algemene Uitgevers (GAU). “Dertig procent calculeert zelfs een omzetverlies van meer dan 51 procent in. Kinderboeken, die gingen er eerst nog even met 4,5 procent op vooruit. Maar bijvoorbeeld coffeetableboeken of reisliteratuur: dat ligt nu quasi volledig stil.” De meeste uitgeverijen overleven het wel, denkt Bobelyn. “Ze hebben allemaal een oorlogskaske. Maar de oplages zullen krimpen en sommige uitgaves worden opgeschort of uitgesteld. We hopen op de Frankfurter Buchmesse en de Boekenbeurs, om daar het Vlaamse boek extra onder de aandacht te brengen” Bobelyn vermoedt dat de zomer – nu mensen nauwelijks op reis kunnen – wat ademruimte schenkt. “Thrillers, feel goodliteratuur en natuur- en wandelboeken, daar is dan extra nood aan.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234