Woensdag 06/07/2022

AchtergrondLiteratuur

Boeken na corona: lagere verkoopcijfers, maar de handelaar floreert

null Beeld rv
Beeld rv

Vlamingen kochten de eerste vier maanden van dit jaar minder boeken. Die daling staat in schril contrast tegenover de twee voorgaande boerenjaren. Vooral de online verkoop viel terug, boekhandels verkochten wél meer. ‘Wij waren een soort clubhuis voor mensen.’

Pieter Gordts

Van januari tot en met april gingen er 3,8 miljoen boeken over de toonbank in Vlaanderen, zowel virtueel als in de boekhandel. Dat blijkt uit nieuwe cijfers die de Groep Algemene Uitgevers (GAU) deelt op basis van berekeningen van onderzoeksbureau Gfk.

Hoewel 3,8 miljoen exemplaren veel lijkt, is dat minder dan in dezelfde periode vorig jaar: 2,9 procent minder boeken om precies te zijn. Dat is goed voor een verlies in omzet van 2,8 procent, tot 58,6 miljoen euro. Enkel fictie zag een lichte stijging van 1,1 procent verkochte exemplaren. Alle andere genres kenden een daling tussen de 5 procent en 7 procent.

“Deze daling is niet te wijten aan het verschijnen van een bepaalde titel die vorig jaar heel succesvol was”, zegt Patrick Boeykens, directeur van de GAU. “Het lijkt al vier maanden continu iets minder te gaan.” Ook in Franstalig België gaat de boekenmarkt achteruit. Volgens de krant Le Soir is de terugval met 15 procent daar nog een stuk groter.

Nochtans beleefde de Vlaamse boekenmarkt tijdens de twee voorgaande coronajaren een echte hausse. In 2020 en 2021 werden respectievelijk 4,7 procent en 3,2 procent meer boeken verkocht, goed voor een omzetstijging van respectievelijk 10,1 procent en 4,9 procent in de sector.

Naar een reden voor die twee boerenjaren is het niet ver zoeken: veroordeeld tot woonkamer, tuin of terras voor vrijetijdsactiviteiten kochten mensen gewoon opnieuw meer boeken. “Dat corona-effect speelt zeker en vast mee”, zegt Carlo Van Baelen, onafhankelijk expert bij de Vlaamse Auteursvereniging. “Het feit dat mensen niet naar het theater, de film of op café konden gaan, heeft ervoor gezorgd dat mensen het boek hebben herontdekt.”

Hoe moeten we die terugval dan interpreteren? Keren we terug naar een niveau van voor corona? “Dat is moeilijk te zeggen”, zegt Van Baelen. “We vergelijken nu met een atypische piek in de verkoopcijfers tijdens corona.” Ook Boeykens benadrukt dat die twee betere coronajaren wellicht eerder een anomalie zijn in een langere, neerwaartse tendens. “In 2021 werden er wel nog steeds 2,5 miljoen minder boeken verkocht in Vlaanderen in vergelijking met tien jaar geleden”, zegt hij.

Knip op de beurs

De daling in titels en omzet laat zich vooral in de online verkoop voelen, die met 10 procent daalde in vergelijking met dezelfde periode vorig jaar. Online blijft wel nog altijd een van de hoekstenen van de boekenmarkt: een op de drie boeken wordt online aangekocht.

Net als in andere sectoren speelt ook de inflatie en de gestegen energiefactuur de boekenverkoop parten. “Het lijkt alsof de consument over het algemeen minder uitgeeft”, zegt Boeykens. “Dat laat zich voelen in de online verkoop, waar mensen minder geld aan besteden, dus ook in de boekensector.”

Opvallend is dat boekhandels hun verkoop licht zien stijgen met 2,4 procent. “Ik heb vorige week nog een analyse gemaakt van onze cijfers”, zegt Ludovic Bekaert, zaakvoerder in de Brusselse boekhandel Passa Porta. “In het algemeen is onze omzet met 4,7 procent gestegen tegenover 2021. De tendens is dus wel dat het stijgt. Maar er is een zekere belangrijke nuance: in aantal boeken is het slechts een minimale stijging van slechts enkele procenten. Dat heeft te maken met het duurder worden van boeken in het algemeen.”

Bekaert denkt dat de boekhandel het hart wist te veroveren van een trouw publiek tijdens de tweede lockdown. “Toen vormden wij een uitzondering op de regels en mochten we openblijven”, zegt hij. “Wij waren bijna een clubhuis voor mensen. Ik denk dat we daar nu op langere termijn van genieten: boekhandels verkopen niet gewoon het product boek, we zijn ook een soort buurthuis. Daar kan het internet maar moeilijk mee concurreren.”

Al is dat volgens Patrick Van den Eynde, verantwoordelijke voor de Standaard Boekhandel op de Antwerpse Schoenmarkt, maar een deel van de verklaring. Hoewel boekhandels vorig jaar telkens een uitzondering vormden op de lockdownregels, was het klimaat waarin klanten dat konden doen niet bijzonder aantrekkelijk. “Vergeet niet dat we vorig jaar nog niet op café mochten”, zegt Van den Eynde. “We mochten vaak maar met twee winkelen, met mondmasker en liefst maar een halfuur in de winkel blijven. Het was meer snelshoppen dan funshoppen.”

“Wat we ook zien is de opvallende trend van jongeren en jongvolwassenen die boekhandels opnieuw gaan opzoeken, vaak versterkt door trends op sociale media zoals #BookTok”, zegt Guido de Smet, bestuurder bij Boekhandels Vlaanderen en directeur verkoop voor Standaard Boekhandel. Daarmee samenhangend zien boekhandels al enige tijd dat het aantal Engelstalige titels veel vlotter over de toonbank gaat. De eerste vier maanden van dit jaar daalde het aantal Nederlandstalige titels met 6,6 procent. Er ging 22 procent meer Engelstalige boeken over de toonbank.

Ook het toerisme dat weer op gang komt, speelt volgens de Smet mee. “Toerisme betekent dat zowel reisgidsen als kaarten meer verkopen, maar ook de vakantielectuur die met reizen gepaard gaat.” Het is een tendens die Boekhandels Vlaanderen wil versterken: samen met de Vlaamse regering investeert ze 600.000 euro in de campagne Zomerlezen, om mensen aan te zetten meer boeken ter hand te nemen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234