Donderdag 03/12/2020

Journalistiek

‘Boeken Magazine’ brengt groot interview met Anna Enquist, maar schrijfster zelf weet van niets

Het bewuste interview in 'Boeken Magazine'.Beeld Boeken Magazine

Boeken Magazine pakt uit met een voorpagina-interview met Anna Enquist. Maar de Nederlandse schrijfster valt uit de lucht. Er rijzen steeds meer vragen over de journalistieke aanpak van het blad ‘met een hart voor boeken’.

Doorwinterde boekenliefhebbers hebben de glossy wellicht al eens doorgebladerd of opgepikt bij de krantenboer. Sinds vijf jaar wil Boeken Magazine zich profileren als mainstreamblad “met een hart voor boeken”, met veel interviews en artikelen over nieuw te verschijnen fictie, non-fictie en thrillers. Het tweemaandelijkse Boeken Magazine is het geesteskind van Koen Van Wichelen, ex-hoofdredacteur van het ter ziele gegane reismagazine Grande en Teek. Maar in uitgevers- en schrijverskringen neemt het gemor rond de journalistieke en inhoudelijke praktijken van het ook in Nederland verspreide tijdschrift hand over hand toe.

Zo prijkt op de cover van het septembernummer de bekende Nederlandse schrijfster Anna Enquist. Zij wordt aangekondigd met een groot interview “over de troost van muziek en poëzie”, naar aanleiding van haar essaybundel Tegenwind. Enquist verslikte zich in haar ochtendkoffie toen ze via haar uitgever De Arbeiderspers de digitale versie onder ogen kreeg. “Ik heb helemaal geen interview aan het blad gegeven. Laat staan dat ik wist dat ik op de cover zou staan”, bevestigt Enquist. “Hier zijn gewoon fragmenten van vroegere interviews, soms ouwe meuk van dertig jaar geleden, bij elkaar gegooid en aan elkaar gelast. Ik wist helemaal van niets. Dit kan toch helemaal niet? Zeker niet zonder mij op de hoogte te brengen.”

Het is niet de eerste keer dat Boeken Magazine onder vuur ligt voor het rommelig compileren van artikelen, soms zonder bronvermeldingen. “Het blad bevat regelmatig slordigheden. Vaak staat er geen auteur vermeld bij de artikels of staan er geen credits bij de foto’s. Er worden verkeerde covers geplaatst, de informatie is verouderd en medewerkers worden voortdurend verruild”, bevestigen pr-mensen bij diverse Vlaamse uitgevers.

Onbetaald

Rudy Vanschoonbeek, directeur van uitgeverij Vrijdag en voormalig voorzitter van de Vlaamse Uitgeversvereniging, heeft al langer bedenkingen bij Boeken Magazine. “Vanuit onze uitgeverij hebben we de medewerking aan het blad al een paar jaar stopgezet. Wij sturen geen recensie-exemplaren meer. We raden zelfs onze auteurs af om interviews aan Boeken Magazine te verstrekken, omdat we gewoonweg merken dat de meeste artikelen ‘geleend’ of bijeengeschraapt zijn.” Van Schoonbeek stelt vast dat elke journalistieke reflex ontbreekt.

Van Wichelen, zelf hoofdredacteur en uitgever, werkt met een nogal wisselend palet aan medewerkers. De meesten houden het na een paar artikelen voor bekeken; vaak jonge, beginnende literatuurliefhebbers, soms blij met een publicatieforum, maar onbetaald. “Als medewerker krijg je alles voorgekauwd: een Word-document met links uit andere interviews waarmee je een artikel moet maken. Het is dus heel vaak knippen en plakken, meestal zonder bronvermelding”, getuigt een ex-medewerker, die anoniem* wil blijven. Zeker bij buitenlandse interviews. “Maar als je naam als auteur bij een artikel komt te staan, ben jij wél verantwoordelijk voor eventueel plagiaat. Eigen inbreng wordt bovendien niet op prijs gesteld.” 

Enquist is kwaad: “Hier zijn gewoon fragmenten van vroegere interviews bij elkaar gegooid.”Beeld Boeken Magazine

Het valt Vanschoonbeek op dat het blad steeds volgens dezelfde formule is gemaakt. “Auteurs krijgen bij interviews een aantal standaardvragen voorgeschoteld. Antwoorden worden nauwelijks bewerkt of geredigeerd. De auteur ‘mag’ in feite grotendeels een artikel zelf schrijven via zijn antwoorden, zonder een vergoeding dan nog. Sommige auteurs gaan erop in; alle publiciteit is meegenomen. Maar waarom zou iemand het blad kopen? De gebrachte boekeninfo is weinig origineel.” In het recentste nummers staan voorts interviews met Arthur Japin en Stefan Hertmans. Beiden zijn inderdaad wél gecontacteerd, al leverden ze de tekst grotendeels zelf. 

“Geloof me, ik ben natuurlijk voorstander van een kwalitatief boekenmagazine in Vlaanderen”, vervolgt Vanschoonbeek. “We richtten meermaals een uitgestoken hand naar Van Wichelen, maar de hoofdredactie lijkt niet bereid om te praten. Aanvankelijk hebben wij trouwens nog geadverteerd. Maar tegenwoordig wordt publiciteit bij Boeken Magazine echt afgetroggeld, misschien zelfs als enige bestaansreden van het blad.” 

Dossier bij beroepsvereniging

Ook over de oplage rijzen vraagtekens. “Van Wichelen durft nogal eens te goochelen met getallen, tot 10.000 exemplaren. Maar dat valt sterk te betwijfelen”, stelt Toon van Mierlo, pr-verantwoordelijke bij Pelckmans uitgevers. “Ik moet bekennen dat ik buiten het echte boekenvak weinig mensen ontmoet die het tijdschrift kennen of lezen.” 

Er is intussen een dossier aanhangig bij de Vlaamse Vereniging van Journalisten. “Wij weten hier inderdaad van”, zegt nationaal secretaris Pol Deltour. “Er lijkt voldoende grond om dit dossier voor te leggen aan de Raad voor Journalistiek, als de uitgever of betrokken auteur een klacht indient. Dan kan onafhankelijk bekeken worden wat er precies misloopt.” 

Opvallend detail: Van Wichelen was in een vorig leven medeoprichter en directeur van het Fonds Pascal Decroos, dat diepgravende onderzoeksjournalistiek stimuleert. Door ons herhaaldelijk telefonisch gecontacteerd, reageerde hij vooralsnog niet.

*naam en gegevens bekend bij de redactie

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234