Zondag 15/12/2019

Comedy

Bo Burnham, de komiek die van comedy doodongelukkig werd

Bo Burnham. Beeld Ilona Szwarc

Twee jaar geleden was Bo Burnham de meest bekende, succesvolle internationale comedian. Tot hij er na zijn derde show mee kapte. Binnenkort debuteert hij als regisseur van Eighth Grade, een film over een verlegen tienermeisje. Een terugblik op de carrière van Bo Burnham.

"Jullie hebben wellicht nog nooit een comedyshow als deze gezien, en daar is een goede reden voor", rapt Bo Burnham tijdens Make Happy, zijn derde en voorlopig laatste comedyshow. "Zulke shows gaan al gauw vervelen, dat merk je nog wel." Hij was amper 25 toen hij de Netflix-comedyspecial Make Happy maakte. En toen had hij er al twee succesvolle comedyshows op zitten.

Burnham werd al vroeg een internetsensatie door zijn spitsvondige, humoristische nummers, zoals 'I'm Bo Yo', 'Kill Yourself' en 'New Math'. Als een van de eerste jonge internetcelebrities wist hij een succesvolle carrière als komiek op te bouwen. Nog populairder werd hij door de vernuftige manier waarop hij hecklers uit het publiek aanpakte.

Er bestaat een woord voor Bo Burnhams cynische comedystijl: shock-comedy. Comedy die het publiek wil shockeren door maatschappelijke taboes domweg te negeren en er ironische moppen over te maken. 

Volgens zijn critici past Burnham in hetzelfde rijtje als voormalig YouTube-ster Filthy Frank (George Miller) en - dichter bij huis - de Nederlandse komiek Hans Teeuwen, zijn grootste voorbeeld. "I have obsessed with this guy for a little over a year", vertelde hij in een blogpost aan fans zo'n acht jaar geleden. "He's Dutch. And insane. And I think he's one of the most fearless comics I've ever seen. but he's really fucking weird. Really weird."

Succes

Burnhams live act is heel wat meer gesofisticeerd en muzikaler dan de meeste andere shock comediansComedy zat al in de genen van de jonge komiek vanaf zijn prille tienerjaren. Zo werd hij op zijn zestiende op slag een internetfenomeen door het nummer 'My Whole Family...', waarin hij de buitenwereld ervan probeert te overtuigen dat hij geen homo is. Daar faalt hij grandioos in: "My whole family thinks I’m queer / That is all I ever hear / But I’ve been as straight as a ramp / If you don’t count Bible camp".

Dat nummer, oorspronkelijk geschreven voor zijn broer, is elf jaar geleden viraal gegaan op YouTube. Burnhams comedycarrière was gelanceerd. In de daaropvolgende jaren sloot hij verschillende deals met het Amerikaanse mediabedrijf Comedy Central, releasete hij een aantal muziekalbums, speelde hij mee in een tiental Hollywoodfilms én ging hij meermaals op tournee. “Je moet vooral geluk hebben om succesvol te worden”, zei Burnham vorig jaar tijdens een interview met Conan. Maar er zijn nog wel andere redenen voor zijn succes als komiek.

Burnham kijkt zoals in 'My Whole Family...' steeds vanop een afstand naar de samenleving. Met een existentieel besef dat het leven betekenisloos is, kijkt Burnham met een ironische, cynische bril naar zichzelf en de wereld. "So people think you're funny / How do we get those people's money?", zingt hij in zijn eerste zaalshow Words, Words, Words (2010). Burnham is een wilde brok energie en creativiteit. Al zingend springt hij van zijn keyboard naar de voorgrond van het podium, terwijl hij nog geen halve minuut later een scherpe monoloog voert over de dood van kunst op zijn barkruk. Gevat, ontembaar en heerlijk chaotisch, lonkten zijn critici.

Bo Burnham tijdens zijn tweede zaalshow 'what.'. Beeld Bo Burnham

Kunst is dood

Burnham gaf zijn hogere studies op om zich volledig op comedy te richten. "Het eerste jaar toen dat ik dat deed, wou ik fucking sterven. Terwijl ik op tournee was, zag ik foto's van mijn vrienden verschijnen op Facebook op allerlei feestjes," vertelt hij in The Guardian. Burnham kon tijdens diezelfde periode op weinig steun rekenen van collega-komieken. Volgens hen was YouTube een volstrekt ongeoorloofde manier om stand-up te doen. Burnham: "Mensen keken naar me en dachten: 'hij is alleen maar succesvol omdat een stel pubermeisjes op hem geilen en niets van comedy kennen.'"

Maar Burnhams vroege succes als comedian kwam door meer dan enkel gillende tienermeisjes. Zijn tweede show what. (2013) bevestigde Burnhams status als succesvolle performer. Daarin toont Burnham niet alleen dat kunst dood is, maar hij ontmaskert er ook de valse façade van de entertainmentindustrie. "Art is a lie. Nothing is real", klinkt het een aantal keer tijdens zijn show. Zijn humor werd nog donkerder, zijn visie op de wereld nog bleker, en Burnham zelf werd nog ongelukkiger. Als het leven geen betekenis heeft en wat hij doet als komiek een façade is voor poenschepperij, wat kan er dan wél nog echt zijn?

Comedy maakte Burnham doodongelukkig. Overmatige stress, paniekaanvallen, en angst overvielen hem voor hij op het podium sprong. Tijdens een show in 2014 kreeg Burnham een paniekaanval te midden van zijn show. "Ik was toen 23 en stond voor 800 man op een podium in Edinburgh", vertelt hij in een interview met de Evening Standard. "Ik ben een introvert die het niet kan laten om zichzelf uit te drukken. Part of what I loved to do required me to do something very scary." Twee jaar lang hield hij het voor bekeken met comedy, om dan in 2016 terug te keren met een nieuwe show: Make Happy.

Ongelukkig

Make Happy gaat volgens Burnham ook over zijn angst om te performen. "I had a privileged life, and I got lucky, and I’m unhappy”, zegt hij tijdens een bloedeerlijke monoloog. De klad zat er al een tijdje in bij Burnham, maar nu wordt dat expliciet duidelijk.

Burnham wijfelt in zijn laatste show tussen cynisme en naïef optimisme. "Everyone deserves love, even on the days when we aren't our best. Cause we all suck, but love can make us suck less," zingt hij tijdens een kwetsbaar moment. De boodschap van Burnham op het einde van de show is duidelijk: Ga je problemen nooit uit de weg. Werk aan jezelf. Blijf kritisch.

Na zijn derde show kapte Burnham met comedy. Waarom? Is zijn beslissing definitief? Niemand weet het. Burnham hield van schrijven en optreden, maar vermoedelijk hadden zijn angst en zijn verlangen om meer achter de schermen te werken er iets mee te maken. Voorlopig heeft de jonge komiek zich volledig toegewijd aan schrijven. Binnenkort verschijnt ook zijn debuut als schrijver en regisseur van Eighth Grade, een film over een verlegen tienermeisje. "Ik heb geen idee wat mensen ervan zullen vinden", zegt hij in interviews over zijn film, "maar ik weet wel dat ik me hier goed voel. Eindelijk."

What. en Make Happy zijn beschikbaar op Netflix. Eighth Grade verschijnt op 13/7 in de Amerikaanse zalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234