Woensdag 08/07/2020

Internet challenges

Bleekwater drinken? Internet challenges, en de grens tussen grappig en gevaarlijk

Beeld ANP

Binnen de wildgroei aan online-uitdagingen vergeten tieners in hun filmpjes soms de grens tussen ‘grappig’ en ‘gevaarlijk’. Bleekwater drinken behoort overduidelijk tot die laatste categorie. Dat ervoer een 17-jarige jongen die deze week de ‘bleach challenge’ deed. 

Het begrip ‘internet challenge’ behoeft geen introductie meer. Ergens op de wereld filmt iemand een grappig tafereel en plots staat een leger copycats klaar om zelf aan de slag te gaan. Denk aan de ‘ice bucket challenge’, een ijskoude douche ten voordele van de spierziekte ALS, of de ‘mannequin challenge’, waarbij de tijd plots stil lijkt te staan voor de mensen in het filmpje. Niets mis mee, best geinig en – ook belangrijk – altijd goed voor een aantal likes op sociale media.

Alleen blijken niet alle uitdagingen zo onschuldig. Terwijl de zelfmartelingen in het beruchte MTV-programma Jackass begin deze eeuw nog steevast samengingen met de klassieke waarschuwing ‘don’t try this at home’, lijkt de boodschap nu omgekeerd: zelf proberen en gretig delen. Als de opdracht dan een slok javel is, gebeurt het al eens dat een tiener met brandplekken op de slokdarm in het ziekenhuis belandt. Het overkwam een 17-jarige jongen uit Sint-Pieters-Leeuw, die deze week de ‘bleach challenge’ uitprobeerde.

Blue whale game

Uitzonderlijk dom, denkt u? Dom wel, niet uitzonderlijk. Het internet staat vol verhalen over stompzinnige experimenten die verregaande gevolgen hebben. In Nederland overleed een 16-jarige jongen dit jaar tijdens de ‘choking game’, waarbij jongeren verstikt worden tot ze flauwvallen.

Ook Elke Boudry, projectcoördinator bij kenniscentrum Mediawijs, merkt dat zulke negatieve hypes steeds meer de kop opsteken. “Het is heel dubbel, want sommige van die verhalen blijken fake te zijn in hun oorsprong.” Zoals de ‘blue whale game’, vijftig dagen lang een opdracht die gradueel erger wordt en uitmondt in een tiener die verzocht wordt om zelfmoord te plegen. Fake news. Of zoals bleekwater drinken viraal ging door een filmpje dat in scène was gezet. “Maar ze worden later wel gekopieerd in echte vorm.”

Dat de protagonisten in deze video’s vaak tieners zijn, hoeft volgens Jelle Jolles, hoogleraar neuropsychologie aan de VU Amsterdam en auteur van het boek Het tienerbrein, niet te verbazen. “Aangezien ze nog volop in ontwikkeling zijn, richten ze zich op nieuwe ervaringen. Alleen kunnen tieners nog niet goed inschatten wat de gevolgen van hun acties zijn en gaan ze dus soms aan de slag met dingen die cool of lollig lijken, maar toch een gevaar in zich dragen.”

Potentiële applausgevers

“Ouders denken te vaak: ‘ze zijn er zo snel mee weg, ik kan zelf niets bijdragen’. Terwijl ze net een hele belangrijke rol hebben om de kritische waarden mee te geven die soms ontbreken bij tieners”, zegt Boudry. De moeite doen om je als ouder te interesseren in de onlineleefwereld is essentieel, zo denkt ook Stefaan Lammertyn, zelfverklaard ‘social media evangelist’. “Je moet zulke dingen bespreekbaar maken, thuis aan de keukentafel, met de nodige nuchterheid. We vragen toch ook aan onze kinderen hoe het was op die fuif de nacht ervoor?”

“Tegelijkertijd moeten we grenzen durven stellen aan onlinegedrag, net zoals we als ouder een leeftijdsgrens stellen bij het uitgaan”, zegt Lammertyn. Het aloude opvoedingsverhaal dus: niet te veel controle, maar een gezond bewustzijn over de gevaren. “Het zou jammer zijn dat ouders die al vrij weigerachtig staan van het hele onlinegebeuren, hun kind er nog meer van weghouden door dit soort verhalen.”

Want de extreme verhalen blijven uiteindelijk de uitzondering en bovendien is de behoefte niet nieuw. “Ook de stunts in Jackass deden tieners na, wat soms kwalijke gevolgen had voor hun gezondheid”, zegt Jolles, die wel merkt wel dat het grotere bereik en aanbod op sociale media een katalyserende rol speelt. “Er zijn meer potentiële applausgevers, meer kansen om met een filmpje beroemd te worden. Althans, dat denkt zo’n tiener toch.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234