Zaterdag 17/08/2019

Series

'Black Mirror' is terug: kijk in deze glazen bol en huiver om een gitzwarte toekomst

In de aflevering 'Arkangel' plant een moeder een chip in bij haar dochter. Beeld rv

Voor al uw technologische nachtmerries kunt u vanaf vrijdag weer terecht bij Black Mirror. Het nieuwe seizoen toont opnieuw hoe technologie ons leven kan bepalen, of kapotmaken. "Maar we zijn geen anti-technologiereeks", benadrukt bedenker Charlie Brooker.

Schrik om je kinderen uit het oog te verliezen? Verontruste ouders kunnen hun kroost een gps-tracker geven waarmee ze hen elke seconde kunnen volgen. Een beetje eng misschien, maar het kan al. Maar wat als je dan nog niet gerust bent? Je kunt een chip inplanten waarmee je als ouder continu kunt meekijken. Eng in het kwadraat, maar ook ouderschap anno 2025, of daaromtrent. 

Het is het scenario van Arkangel, een door Jodie Foster geregisseerde aflevering uit het nieuwe seizoen van Black Mirror. En het is de Britse reeks op zijn best: hoewel futuristisch, lijkt het realistisch en vooral ook beangstigend. Zouden ouders echt zoiets overwegen? En wat als je de controle over jezelf verliest?

Charlie Brooker, de man achter Black Mirror, kreeg het idee voor Arkangel toen hij met zijn producer Annabel Jones over hun kinderen praatte. Maar een oordeel vellen over zo'n chip, wil hij niet. "Black Mirror is niet veroordelend", zegt Brooker tijdens een interview in Londen. "We tonen iemand met een pijnlijk dilemma, maar er zit geen boodschap in die zegt wat de beste keuze is. Ik sta altijd argwanend tegenover reeksen die met het vingertje in de lucht zeggen dat je zus of zo moet doen. Ik hoop dat wij dat niet doen."

Menselijke fouten

Brooker huivert ook bij de suggestie dat mensen wel eens een afkeer zouden kunnen krijgen voor technologie na het zien van Black Mirror. "Wij zijn geen antitechnologiereeks. We tonen vaak slechte dingen, maar dat is omdat iets fout loopt. Niet omdat de technologie in se slecht is. Het gaat om menselijke fouten of menselijke zwakheden."

"Als je kijkt naar San Junipero (een met Emmy's bekroonde aflevering uit het vorige seizoen) zie je ook hoe technologie iets moois kan zijn", voegt Annabel Jones eraan toe. "Technologie geeft oudere mensen daar opnieuw levenslust en nieuwe mogelijkheden."

Sceptisch

Niet belerend of antitechnologie dus, maar wel razend boeiend voor iedereen die een beetje geïnteresseerd is in technologie en de immense impact op mens en maatschappij. Zeker gezien de snelheid waarmee alle veranderingen op ons afkomen, en de vragen die dat doet rijzen, heeft een reeks als Black Mirror zijn plaats. 

Sinds de eerste reeks eind 2011 op het scherm kwam, zag Brooker al veel veranderen. De technologie uiteraard, maar ook onze houding. De tijd dat alle nieuwigheden op hosanna werden onthaald, is voorbij. "Mensen worstelen meer met technologie. We zijn kritischer. Kijk naar de reacties op de iPhone X. Mensen vragen zich af of het echt nodig is om een telefoon te hebben die je met je ogen kunt ontgrendelen. Onze relatie met technologie is aan het veranderen."

Met alle nieuwe toepassingen die steeds sneller op ons afkomen, zou je denken dat het voor de makers van Black Mirror steeds moeilijker wordt om het tempo bij te benen. Maar dat klopt niet, zegt producer Annabel Jones. "Dat helpt ons net. Wij observeren en gebruiken wat we zien. We maken daar een soort perverse, komische overdrijving van, met een beetje neurosis erbij."

"We raken ook steeds meer vertrouwd met  concepten als augmented reality", voegt Charlie Brooker eraan toe. "Een Snapchat-filter die je in een spookachtig figuur verandert, is nu mainstream. Vijf jaar geleden zou je dat allemaal nog moeten uitleggen. Daardoor kan je nu meer vergezochte verhalen brengen."

Hommage aan 'Star Trek'

Sinds Netflix Black Mirror opviste – de Britse zender Channel 4 zag er geen brood meer in – is de faam van de reeks alleen maar toegenomen. Seizoen drie, met een aflevering die geregisseerd was door Jakob Verbruggen, kreeg overal positieve reacties. De twee Emmy's waren de kers op de taart. 

"Het liep heel goed, ja, al is mijn eerste reactie dan altijd dat het daarna alleen nog maar bergaf kan gaan", lacht Charlie Brooker. "Je zou dan in de verleiding kunnen vallen om iets te maken dat in het verlengde ligt van wat goed ontvangen werd. Maar sowieso zaten we al ver in de productie van de nieuwe reeks toen het derde seizoen uitkwam. Als de verleiding er al was, zou het niet mogelijk geweest zijn. Bovendien willen we met
Black Mirror altijd iets anders doen. Alle afleveringen moeten onvoorspelbaar zijn."

Charlie Brooker. Beeld AFP Photo

De variatie tussen de zes afleveringen in seizoen vier is wellicht groter dan ooit. Een doelbewuste keuze, zegt Brooker. "Als je naar een plaat luistert, hoor je soms twaalf keer hetzelfde nummer. Dat wil je toch niet?" Maar de grootste verrassing is wellicht de tweede aflevering: USS Callister. Die speelt zich grotendeels af in de ruimte. Star Trek meets Black Mirror. 

"Het is een beetje een hommage, ja", zegt Charlie Brooker. "Maar als we nadenken over nieuwe episodes, kijken we altijd eerst naar wat we nog nooit gedaan hebben. De ruimte dus. Alleen moesten we dan nog een Black Mirror-versie van een ruimteverhaal bedenken. Ik denk dat dat wel aardig gelukt is." 

Wanneer fictie realiteit wordt

"China wil de betrouwbaarheid van zijn bevolking meten door alle 1,3 miljard burgers punten te geven." Het stond eind oktober in deze krant en bij Black Mirror-kijkers ging er onmiddellijk een belletje rinkelen. Want was er niet een aflevering met hetzelfde thema? Ja dus. In 'Nosedive' kregen mensen ook een score op basis van hun gedrag. "Heel veel mensen hebben me het nieuws over China gemaild", zegt Charlie Brooker. "Wij hebben ons gebaseerd op Uber en Tripadvisor, dat ook met zo'n scores werkt. Maar als de Chinese overheid zich echt gebaseerd heeft op 'Nosedive', moeten ze ons betalen."

Het is niet de eerste keer dat het toekomstbeeld van
Black Mirror opeens echt wordt. In 'The Entire History of You' hebben mensen implantaten die alles opnemen wat ze horen en zien. Die beelden kan je nadien terugspoelen en projecteren. Samsung patenteerde onlangs lenzen die beelden op je ogen projecteren. In 'Hated in the Nation' zie je mechanische bijen als vervangers voor de uitgestorven bijen. Ondertussen bestaat zo'n kunstbij ook echt.

USS Callister. Beeld rv

Toeval, zegt Annabel Jones. "We zijn niet bezig met de toekomst te voorspellen. Al is het toch soms leuk zoiets te vast te stellen. We lazen ook over een bejaardenthuis dat de oudjes een virtualrealityset gaf om dezelfde therapie te starten als in 'San Junipero' en beelden uit het verleden op te roepen. Dat is hartverwarmend, of ze nu door ons geïnspireerd waren of niet."

Black Mirror, vanaf 29 december op Netflix.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden