Vrijdag 07/08/2020

Black Lives Matter

Black Lives Matter: ook op Netflix en Spotify

Still uit de Netflix-reeks 'When They See Us'.Beeld AP

Te midden van de Black Lives Matter-protesten zet Netflix series als When They See Us, Dear White People en The Get Down, of documentaire 13th in de verf. Spotify deelt dan weer playlists met protestsongs. Waarom doen die bedrijven dat? En wat is het effect?

Net als vele grote bedrijven betuigde de Amerikaanse streamingdienst Netflix meteen na het overlijden van George Floyd zijn steun aan de Black Lives Matter-beweging. “Stil zijn betekent medeplichtig zijn”, klonk het. “We hebben een platform en een plicht naar onze zwarte leden, werknemers, makers en talenten om onze stem te laten horen.”

Toch liep dat niet van een leien dakje. Afgelopen week bleek plots The Help op te duiken in de wekelijkse lijst van best bekeken films. Het drama uit 2011 draait om de discriminatie van zwarte dienstmeiden in het gesegregeerde, diepe zuiden van Amerika. Alleen wordt de film nogal vaak een white-savior narratief verweten. Niemand die kan uitleggen waarom kijkers net nu massaal naar The Help grijpen. Het algoritme van Netflix werkt dan ook op een mysterieuze wijze.

Op het internet doken tegelijk lijstjes op van Netflix-content die ons wél iets leert over zwarte onderdrukking. Het bedrijf zette daaropvolgend series als When They See Us, Dear White People en The Get Down in de verf en deelde de gecureerde kijktips op Facebook. Daartussen staat de aangrijpende documentaire 13th van Ava DuVernay uit 2016. Intussen zette Netflix de film zelfs integraal en gratis op YouTube.

Ook de muziekdienst Spotify draagt zijn steentje bij in de strijd tegen racisme, onrecht en ongelijkheid. “We gebruiken de kracht van ons platform om samen te staan met zwarte makers, hun stemmen te versterken en een zinvol gesprek en lang noodzakelijke veranderingen te versnellen.” 

Dat doen ze onder meer met een Black Lives Matter-playlist, prominent geplaatst op de thuispagina, en het toevoegen van verschillende protestsongs in gepersonaliseerde afspeellijsten voor elke gebruiker. Daardoor is ‘Fuck Tha Police’ van N.W.A. na 32 jaar weer een even grote hit als toen. Ook ‘Alright’ van Kendrick Lamar en ‘This Is America’ van Childish Gambino scoren.

Is het verstandig als bedrijf om een duidelijk standpunt in te nemen? “Zeker, op voorwaarde dat het verankerd zit in het DNA van het bedrijf”, zegt Fons Van Dyck, marketingexpert bij reclamebureau BBDO en gastprofessor aan de VUB. “Neem nu Tim Cook, de CEO van Apple, die zich in een open brief achter de Black Lives Matter-beweging heeft geschaard. Want, zo schreef hij, het was altijd al de missie van Apple om de wereld te veranderen en verbeteren. Eerder kwam Cook al op voor lgbtq-rechten en heeft hij zichzelf geout. Dit is dus een logisch vervolg.”

Volgens Van Dyck is dit evenwel een opvallende trendbreuk met het verleden. “De bedrijfswereld in de VS werd vaak in het Republikeinse kamp geplaatst”, zegt hij. “Maar de maatschappelijk standpunten die ze vandaag innemen, midden in de actualiteit, zijn eerder progressief of Amerikaans liberaal te noemen. Dat het zo massaal gebeurt, is onuitgegeven. De marktconventies worden gebroken. Ze breken bewust met het oude adagium van Milton Friedman, die ooit stelde dat winst maken voor de aandeelhouders de belangrijkste maatschappelijke bijdrage zou zijn van een bedrijf. Vandaag winnen de stakeholders aan belang en worden bedrijven gedreven door een maatschappelijk doel.”

Knielende Kaepernick

In 2015 lanceerde Starbucks zo te midden van rassenrellen in de VS de campagne ‘Race together’, waarbij klanten een tweede kop koffie gratis kregen als ze die consumeerden met iemand van een andere etnische achtergrond. Toenmalig CEO Howard Schultz trok de actie uiteindelijk in, omdat hem verweten werd de rellen commercieel te recupereren. 

In 2018 koos sportkledinggigant Nike de American footballspeler Colin Kaepernick als uithangbord. Controversieel, want hij was de eerste speler ooit die knielde en zijn vuist omhoogstak tijdens het spelen van het Amerikaanse volkslied voor de start van een wedstrijd. Kaepernick legde het achteraf uit als protest tegen buitensporig politiegeweld tegen zwarte Amerikanen.

In 2018 koos sportkledinggigant Nike de American footballspeler Colin Kaepernick als uithangbord.Beeld REUTERS

“De keuze van Nike leidde ertoe dat sommigen hun schoenen in brand staken”, zegt Van Dyck. “Vooral aanhangers van de Republikeinen stelden nooit meer het merk te willen dragen, terwijl de democraten de campagne dan weer toejuichten. Nike-oprichter Phil Knight zei achteraf: ‘It doesn’t matter how many people hate your brand as long as enough people love it.’ Uiteindelijk kun je nooit iedereen tevreden stellen. Achteraf bekeken bleek de zet geen invloed te hebben op de aandelen. Zo’n stellingname is dus niet noodzakelijk slecht voor de cijfers.”

Of de campagne Netflix en Spotify abonnees zal kosten, moet blijken. “Maar ik geloof niet dat het een commerciële zet is”, meent Van Dyck. “Toch zijn er gradaties. Zo zijn er bedrijven die in de buidel tasten, zoals Apple, Disney, YouTube en Facebook, die samen al 450 miljoen dollar hebben gestort om de burgerbewegingen ook financieel te steunen. Dat is toch een groot verschil met het applausmoment waarop anderen teren, zoals het delen van een boodschap of het veranderen van een profielfoto in een zwart vierkant.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234