Woensdag 15/07/2020

FilmrecensieDa 5 Bloods

Black lives didn’t matter: Spike Lee toont in ‘Da 5 Bloods’ hoe zwarte soldaten opgeofferd werden ★★★☆☆

Isiah Whitlock Jr., Norm Lewis, Clarke Peters, Delroy Lindo en Jonathan Majors in 'Da 5 Bloods'. Beeld AP

Zwarte soldaten speelden een belangrijke rol in de Vietnam-oorlog, maar werden door filmklassiekers als Apocalypse Now, Full Metal Jacket en Platoon vrijwel compleet genegeerd. In Da 5 Bloods richt regisseur Spike Lee de schijnwerpers eindelijk op hen. Een brandend actuele film, die lijdt onder een plompe plot.

Zelden werd er zo uitgekeken naar de nieuwe Spike Lee joint als nu, in de tumultueuze nasleep van George Floyds dood. Al in 1989 ontpopte Lee zich met het furieuze Do The Right Thing namelijk tot een van de belangrijkste woordvoerders van de zwarte gemeenschap. Die rol blijft de New Yorkse regisseur ook vandaag nog gretig opnemen.

Nauwelijks een week nadat Floyd stikte onder de knie van een politieagent, stuurde Lee een schokkend filmpje de wereld in, getiteld 3 Brothers. Daarin plaatste hij de doodsstrijd van George Floyd en Eric Garner (die in 2014 eveneens stierf door een houdgreep van een politieagent) naast die van het personage Radio Raheem uit Do The Right Thing. “De geschiedenis blijft zichzelf herhalen”, zei Lee daarover op CNN. “Wat we nu zien is absoluut niet nieuw. Het doden van zwarte lichamen, daar is dit land op gebouwd! Ik keur de rellen niet goed, maar ik begrijp wel waarom mensen doen wat ze doen.”

Beeld Netflix

Ook Lee’s nieuwe film is op maat van het Black Lives Matter-tijdperk gesneden. Da 5 Bloods gaat over vier zwarte Vietnamveteranen die terugkeren naar de jungle om het lichaam van hun toenmalige teamleider Stormin’ Norman (Chadwick Boseman) op te sporen, én een verloren schat op te graven. Een vrolijke avonturenfilm, zou je op basis van die pitch kunnen denken, maar waar het Lee vooral om gaat, is de onderliggende maatschappelijke dimensie. Da 5 Bloods toont in feite twee oorlogen: eentje in Vietnam, en eentje in de VS. Lee begint de film namelijk met archiefbeelden uit de late jaren 60, de woelige periode waarin Martin Luther King werd vermoord en de VS – net zoals nu – in brand stonden.

Schop onder de kont

De film stelt dat er disproportioneel veel zwarte jongens naar Vietnam werden gestuurd: ook al was de Amerikaanse bevolking maar voor 11 procent zwart, toch bestonden de troepen in Vietnam voor 32 procent uit zwarte mannen. Die bovendien vaker als kanonnenvlees werden gebruikt dan niet-gekleurde collega’s. Black lives didn’t matter in Vietnam. “Al vanaf het begin sterven wij voor dit land,” zegt Stormin’ Norman in de film, “in de hoop dat ze ons daardoor gelijke rechten zullen geven. Maar het enige dat we terugkrijgen is een schop onder onze kont.”

Met Da 5 Bloods wil Spike Lee het offer van de zwarte soldaten – die in de meeste oorlogsfilms buiten beeld blijven – in de schijnwerpers zetten. Dat hij dat in de vorm van een avonturenfilm doet, is verrassend, maar interessant: het goud dat de vier veteranen in Vietnam gaan zoeken, staat uitdrukkelijk symbool voor de herstelbetalingen die zwarte Amerikanen volgens Lee verdienen, na eeuwen van slavernij, uitbuiting en verdrukking.

Chadwick Boseman in 'Da 5 Bloods'. Beeld Netflix

Ook interessant is dat de personages in Vietnam al snel weer in dezelfde oorlogssituaties terechtkomen, alsof er op een halve eeuw tijd niets veranderd is. Enerzijds verbeeldt dat hoe het trauma van de oorlog in hun hoofden – en vooral in dat van Paul (Delroy Lindo, die voor de meest diepgaande vertolking in de film zorgt) – is blijven voortwoekeren. Anderzijds is het ook een treffende metafoor van hun dagelijkse strijd om in de Amerikaanse samenleving voor volwaardige burgers te worden aanzien.

De film zit vol met dat soort interessante overpeinzingen en historische referenties, maar wordt neergehaald door een plompe plot. Het scenario bulkt van de onuitgewerkte plotlijntjes en dunne karakterschetsen, en lijkt met zijn speelduur van 2,5 uur eindeloos voort te strompelen. O ja, en de belangrijkste plotwending van de film wordt ingeleid door een geïmproviseerd toiletbezoek. Shiiiiit, wat een zonde, want met wat meer focus had deze film een meesterwerk kunnen zijn.

Da 5 Bloods is vanaf vandaag te zien op Netflix.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234