Donderdag 09/04/2020
Björk in vol ornaat tijdens een recent optreden in de Georgische hoofdstad Tbilisi. Beeld Getty Images

Column

Björk wordt ‘op het moment zelf’ niet altijd goed begrepen. Ze krijgt pas later gelijk

StuBru-presentator Stijn Van de Voorde loopt elke week voor de muziek uit.

Ik kocht het nieuwe album van Björk. Als ik het niet beluister, doet niemand het nog. Dat gevoel heb ik weleens bij recent werk van de IJslandse diva. Een grove onderschatting voor de vele fans van de wereld­ster die nog steeds met veel plezier en aandacht haar artistieke projecten volgen.

Björk Guðmundsdóttir maakt al lang geen overzichtelijke albums met toegankelijke popliedjes meer. Ze evolueerde van zangeres en actrice naar allround­kunstenares. Er bestaat een reden waarom haar werk twee jaar geleden een overzichts­tentoon­stelling kreeg in het MoMA in New York. Plaats haar innovatieve videoclips, opvallende instrumenten en podium­kostuums in een museumzaal en de toeschouwers vergeten dat ze midden in het levenswerk van een popzangeres staan. Björk is kunst in de grootste betekenis van het woord.

Stijn Van de VoordeBeeld Thomas Legrève

Het topstuk uit de expo bleek het zwanenkleedje dat ze droeg tijdens de Oscar-ceremonie in 2001. Björk nam toen ook enkele struisvogel­eieren mee die ze achterliet op de rode loper. Wie opvalt, mag opvallende commentaar verwachten. The Boston Globe schreef iets als ‘Björk’s wraparound swan frock made her look like a refugee from the more dog-eared precincts of provincial ballet’. Mode­journalisten boorden de bewuste outfit genadeloos de grond in, maar Björk hield vol en ze kreeg gelijk. Ze droeg het kleed met succes op de cover van haar album Vespertine. De creatie van de Macedonische ontwerper Marjan Pejoski belandde uiteindelijk niet alleen in een van de meest toonaangevende musea voor moderne en hedendaagse kunst ter wereld, het ding kreeg eveneens een uitgebreide Wikipedia-pagina. Ruim tien jaar later inspireerde het nog steeds enkele Valentino-ontwerpers voor een gelijkaardig kledingstuk. Een eerbetoon.

Björk wordt ‘op het moment zelf’ niet altijd goed begrepen. Ze krijgt pas later gelijk. Haar muzikale werk volg ik (voorlopig) tot ongeveer twintig jaar geleden. Het nummer ‘Joga’ uit Homogenic (1997) staat in mijn persoonlijke top 500 van mooiste liedjes ooit. Daarna werd het allemaal wat te ingewikkeld voor mij.

Haar nieuwe album bracht daar geen verandering in. Ik kocht Utopia met crypto­munten via de website van haar officiële label. Op die manier kreeg ik behalve veertien liedjes ook een digitale portemonnee met 100 virtuele audio­munten. Say what? Daar kan ik nooit meer iets mee aanvangen, maar ik apprecieer het gebaar. Geloofwaardige muziek­journalisten geven Utopia stuk voor stuk mooie recensies. Ze houden van de onvoorspelbare structuur van de nummers. Ze noemen het visionair, romantisch, hoopgevend, erotisch en zelfs spiritueel. Dit is een artieste die haar eigen weg volgt. Ze luistert niet naar platenfirma’s die aandringen om toch minstens één radio­vriendelijke single op een plaat te zetten. Eigenzinnigheid wordt in bepaalde kringen altijd beloond en dat is maar goed ook. Je wordt er niet rijk van, maar wie reeds 20 miljoen albums verkocht, maakt zich daar geen zorgen over.

Ik zoek vaak vergeefs naar melodieën (soms lijkt het alsof er twee nummers door elkaar spelen) en de algemene sound maakt mij een beetje zenuwachtig, maar dat is uiteraard mijn probleem. Niet elk album hoeft een hapklare brok popmuziek te serveren. Integendeel. Het spijt me echt dat ik de huidige muzikale genialiteit van Björk niet helemaal vat. Ik volg haar dwarse karakter en ik bewonder haar persoonlijkheid, maar haar recente albums doen me duidelijk minder dan de critici. Toch krijgt Björk al mijn sympathie. Haar leven is een brok performance art. Ze bracht op 12-jarige leeftijd haar debuut­album uit, een gestoorde fan stuurde haar ooit een zelfgemaakte bom en haar band The Sugarcubes inspireerde Tom Barman toen hij begin jaren 90 dringend een groeps­naam zocht. Ik wens haar heel veel geluk en nog een enorm lange carrière.

Tegen mijn pensioen zal mijn brein hopelijk klaar zijn om te genieten van de muziek die Björk op dit ogenblik maakt. Ik kijk ernaar uit.

Enn mjög velgengni, Björk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234