Maandag 10/05/2021

MuziekUitgezongen

‘Big Yellow Taxi’ van Joni Mitchell: een opgestoken groene vuist

Joni Mitchell op het podium tijdens het Isle of Wight Festival, ook wel het Britse Woodstock genoemd, augustus 1970. Beeld Redferns
Joni Mitchell op het podium tijdens het Isle of Wight Festival, ook wel het Britse Woodstock genoemd, augustus 1970.Beeld Redferns

Milieuactivisme in popsongs? Dat bestond al in de jaren 60 en 70. Hét pareltje is ‘Big Yellow Taxi’ van de iconische Joni Mitchell.

Aan het begin van de jaren zeventig uitten veel songschrijvers zich in hun muziek bezorgd over het klimaat. Neil Young schreef ‘After the Gold Rush’, The Byrds ‘Hungry Planet’ en The Kinks ‘Apeman’. Marvin Gaye smeekte in ‘Mercy Mercy Me (The Ecology)’ om meer bewustwording, Cat Stevens schetste in ‘Where Do the Children Play’ een apocalyptisch doembeeld van de westerse maatschappij.

Een van de meest pakkende klimaatgevoelige klassiekers uit die tijd is ‘Big Yellow Taxi’ van Joni Mitchell, dat decennia na zijn ­ontstaan weerklank vond bij de allergrootsten. Bob Dylan waagde zich aan een versie in ’73, Counting Crows scoorden er in de nineties een hit mee en Janet Jackson sampelde de oorspronkelijke zanglijn voor haar ‘Got ’til It’s Gone’. De aantrekkingskracht van ‘Big Yellow Taxi’ mag niet verwonderen. Vormelijk lijkt het een opgewekt, bijna jolig liedje, vertederend gezongen door Mitchell. Maar onderhuids broeit onvrede en pessimisme. Het hoofdpersonage ziet een wereld in verval en treurt om de onwil van onze leiders om Moeder Natuur van de ondergang te redden. ‘Don’t it always seem to go / that you don’t know what you’ve got ’til it’s gone’, zingt Mitchell over fris klaterende gitaar­akkoorden en een tintelende triangel.

Vrolijk was Joni Mitchell allerminst toen ze het liedje schreef in 1969. Dat jaar vond een van de grootste olierampen ooit plaats door een lek bij het Santa Barbara Channel, tussen de Kanaaleilanden en Californië. Een ramp voor de fauna en flora. In datzelfde jaar vloog in Cleveland de door olie vervuilde Cuyahoga-rivier in brand. In Laurel Canyon in Los Angeles – waar muzikanten zoals Neil Young, Carole King, The Eagles en, jawel, Joni Mitchell een thuis hadden gevonden – streden de bewoners tegen vastgoedmagnaten die grote delen van de bekende Californische redwoodbossen wilden omhakken om er winkelcentra te bouwen.

De wrevel om al die ellende gonsde in Mitchells achterhoofd toen ze ‘Big Yellow Taxi’ schreef tijdens haar eerste reis naar Hawaï en haar verblijf in het Royal Hawaiian Hotel in Honolulu. “Ik nam een taxi naar mijn hotel,” zo vertelde ze in de L.A. Times, “en toen ik wakker werd en de gordijnen opzijschoof, zag ik een prachtig, groen gebergte in de verte. Dan keek ik omlaag en zag een parking die zich eindeloos ver uitstrekte, tot waar het oog het asfalt kon zien. Het brak mijn hart. Een smet op het paradijs.” Mitchells verontwaardiging vertaalde zich in de sneer ‘They paved paradise / and put up a parking lot / with a pink hotel, a boutique and a swingin’ hot spot’.

‘They took all the trees and put them in a tree museum / and they charged the people a dollar and a half to see them’ verwijst dan weer naar de Foster Botanical Garden in Honolulu die Mitchell bezocht en waar ze tal van zeldzame exotische ­planten tentoongesteld zag. Verderop in het liedje spreekt ze zich uit tegen de schadelijke pesticide DDT: ‘Hey farmer, put away that DDT now / Give me spots on my apples but leave me the birds and the bees, please!’ In 1972 legden de VS, onder druk van milieu-activisten en bezorgde burgers, het gebruik van DDT aan banden.

Een opgestoken groene vuist zonder weerga dus, die ‘Big Yellow Taxi’. Tot haar grote vreugde zag Mitchell hoe haar boodschap hier en daar het tij deed keren. “Ik heb gehoord dat ze in sommige steden parkeerplaatsen opbreken zodat er een park voor in de plaats kan komen”, zo vertelde ze in MOJO. “Allemaal dankzij mijn kleine liedje.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234