Woensdag 08/02/2023

Opinie

Beste minister Gatz, kunstenaars dragen bij aan onze kwaliteit van samenleven. Beloon hen daar ook voor

Sven Gatz aan de slag bij de Gentse brandweer in Helden van bij ons.  Beeld Wannes Nimmegeers
Sven Gatz aan de slag bij de Gentse brandweer in Helden van bij ons.Beeld Wannes Nimmegeers

Jessa Wildemeersch is actrice en theatermaker.

Jessa Wildemeersch

Geachte heer de minister,

Geachte heer Gatz,

Hoe komt het dat, volgens Richard Florida, steden het steeds aantrekkelijker vinden om ondernemingen en start-ups te vestigen in buurten (denk maar aan Williamsburg in Brooklyn, New York en de Vaartkom in Leuven) waar kunstenaars wonen en werkzaam zijn. Deze buurten zijn economisch aantrekkelijk, niet zozeer omwille van het gunstig ondernemersklimaat, maar omdat in deze buurten een hart klopt, omdat er muziek klinkt, omdat er geleefd wordt en er bezieling is. Jammer dat deze kunstenaars uiteindelijk moeten uitwijken naar andere plekken omdat de buurt, die ze opnieuw tot leven hadden gewekt, te duur wordt. Veel Vlaamse, individuele kunstenaars ondergaan nu hetzelfde lot. Eerst brengen ze het theaterlandschap tot leven. Vervolgens worden ze in de marge geduwd. Dat blijkt uit de recente bekendmaking van de toegekende projectsubsidies en beurzen voor organisaties en kunstenaars. Moeten zij dan maar 'ondernemers' worden?

Jessa Wildemeersch.  Beeld Kristof Ghyselinck
Jessa Wildemeersch.Beeld Kristof Ghyselinck

Met ons theaterproject 'L'étude: Nu slaat de chaos toe' greep ik, ondanks een excellente beoordeling van de commissie, naast de pot. Wat nu? Ik wil niet klagen en mijn grote verontwaardiging tonen. Daar heb ik geen zin in. Die rol speel ik niet graag en levert hoegenaamd niets op. Laat mij het over een andere boeg gooien. Deze van de kunstenaar als ondernemer. Een perspectief dat u, sinds uw aanstelling als minister van cultuur zo graag promoot. Ik wil me voor deze gelegenheid met plezier eens inleven in die rol, want dat is immers mijn vak: verschillende standpunten en situaties onderzoeken, begrijpen, en er dan een stem aan geven.

Samen met mijn collega's Sien Eggers en Sofie Palmers zijn we al maanden bezig met het voorbereiden van een nieuw theaterproject 'l'Etude: nu slaat de chaos toe'. Dat houdt in: teksten van Shakespeare verwerken, een scenario ontwikkelen, dialogen schrijven en uitpoberen, een scenografie bedenken, budgetten berekenen, etc.. Als 'ondernemers' zorgden wij zelf voor 71% van het totaalbudget van ons theaterproject. We vonden partners die in ons project geloofden en slaagden erin om de voorstelling 40 keer aan enthousiaste theaters te verkopen. Dat de programmatoren de voorstelling boekten voor de grote zaal, toont nog maar eens aan dat er een groot vertrouwen is in de artistieke kwaliteit en dat ze ze overtuigd zijn dat we met de voorstelling een breed publiek kunnen bereiken.

Met de projectaanvraag vroegen we aan de Vlaamse overheid om de overige 29% mee te financieren. U heeft besloten, ondanks de uitmuntende beoordeling van de jury, om het project niet te honoreren, met als reden: 'Er is niet genoeg geld'. En we zijn niet de enigen in dat geval. In Vlaanderen zijn er tientallen individuele theatermakers die dag aan dag, avond aan avond, hun ziel leggen in het maken en vertonen van eigenzinnige producties. Daarmee laten ze het zo geroemde Vlaamse theaterlandschap floreren. Maar door het negeren van die groep in het huidige subsidiebeleid, geraakt die vruchtbare voedingsbodem onvermijdelijk uitgeput.

Nu stel ik me de vraag: zal de keuze om dergelijke projecten niet te honoreren de maatschapij uiteindelijk niet meer kosten? Ik neem ons project als voorbeeld. Het is representatief voor veel gelijkaardige projecten. Met de creatie en realisatie van 'L'étude: Nu slaat de chaos toe' zouden we drie actrices, een technieker, een kostuumontwerper, een decorontwerper, een zakelijke, productionele en communicatie medewerker gedurende gemiddeld drie maanden kunnen tewerkstellen en de voorstelling 40 keer spelen in grote zalen voor een publiek van 350 toeschouwers per avond. Volgens deskundige berekeningen besteedt iedere toeschouwer aan zo'n voorstelling gemiddeld 35 euro (ticket, verplaatsing, eventueel babysit, pintje bier etc..). Dat betekent in ons geval een totaal van 490.000 euro economische return. Als we de voorstelling moeten annuleren komen er gedurende gemiddeld drie maanden negen werknemers op een uitkering terecht en worden er geen inkomsten verworven. Kost dit de maatschappij niet méér dan de 29% (58.000 euro) subsidie die we vragen, op ons totaalbudget van 200.000 euro?

Richard Florida heeft dus niet helemaal ongelijk, wanneer hij wijst op het economisch belang van kunstenaars in de stedelijke ruimte. Kunst heeft ongetwijfeld een economische meerwaarde. Dit gezegd zijnde moet ik bekennen dat 'de ondernemer' niet mijn lievelingsrol is en dat ik ook niet meteen van plan ben me met een start-up te vestigen in een creatieve buurt. Liever ben ik de kunstenaar die gelooft dat zijn/haar artistiek engagement, naast economische winst, vooral een maatschappelijke meerwaarde biedt, omdat ze tot het hart spreekt, omdat ze ons verwondert, doet slikken, stilstaan en ontroert. Laat het ondernemen aan de projectontwikkelaars en de 'creative industries' en geef aan de kunstenaars wat de kunstenaars toekomt: een correcte vergoeding voor een onvergelijkbare bijdrage aan de kwaliteit van het samenleven.

Hartelijke groeten,

Jessa Wildemeersch

Actrice en theatermaker

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234