Dinsdag 20/10/2020

FilmrecensieBerlin Alexanderplatz

‘Berlin Alexanderplatz’ toont wat we niet zien ★★★☆☆

Welket Bungué als Francis. Beeld Sommerhaus Filmproduktion

Een gebrek aan ambitie kun je regisseur Burhan Qurbani niet verwijten. Niet alleen waagt hij zich met Berlin Alexanderplatz aan een verfilming van literaire mastodont, hij wil er ook een brandend actueel tijdsdocument van maken. Een ambitie die hij grotendeels weet waar te maken ook.

Als de Afrikaanse migrant Francis aanspoelt op een strand in Europa, zonder zijn verdronken vriendin Ida, heeft hij één ambitie: een goed mens zijn. Hij wil zich zuiveren van alle zonden die hij over de zee heeft meegedragen, en de Europese droom waarmaken. Alleen werkt Europa niet echt mee.

Lees ook: ‘We hebben geen reclamespot voor Berlijn gemaakt’: regisseur Burhan Qurbani over ‘Berlin Alexanderplatz’

In de oorspronkelijke, epische roman Berlin Alexanderplatz van Alfred Döblin uit 1929 heet het hoofdpersonage Franz Biberkopf: hij is een van het pad gesukkelde, witte Duitser, die verloren loopt in de immense en vaak immorele metropool die Berlijn tijdens de Weimar Republiek geworden was. Qurbani verplaatst dat verhaal naar 2020, en maakt van Franz een migrant die zijn plaats in het hedendaagse Europa probeert op te eisen.

Dat lijkt een geforceerde interpretatie, maar dat is het niet. Beide personages behoren tot “een parallel universum, een wereld die voor gewone burgers onzichtbaar blijft”, maakt Qurbani zich sterk, en hij heeft een punt. Qurbani begrijpt dat een klassieker enkel waarde heeft als hij ook in de wereld van vandaag relevant is. De algehele plotlijn, inclusief de vertelstem (van Jella Haase, die Francis’ love interest Mieze vertolkt) die de gebeurtenissen kadert en becommentarieert, blijft grotendeels behouden, en verliest niets van haar tragiek.

Albrecht Schuch (links) als Reinhold, de kruiperige crimineel die Francis (rechts) meesleurt in de onderwereld.Beeld Sommerhaus Filmproduktion

Dat is deels te danken aan de tour de force van Welket Bungué, die Francis vertolkt als een zoekend personage, verscheurd tussen de ambitie om een goed en liefdevol leven te leiden en de vaststelling dat de wereld waartoe hij wil behoren, hem uitsluit. Zonder al te veel te zeggen is Bungué een indrukwekkende présence, die de kijker meezuigt in zijn moreel dubieuze wereld. Bijna even indrukwekkend is Albrecht Schuch als Reinhold, de kruiperige crimineel die Francis meesleurt in de onderwereld. Schuchs rol neigt soms naar het karikaturale, maar ondanks alle tics en maniertjes van het personage, blijft hij elegant overeind.

Ook Qurbani balanceert op de rand van de karikatuur: zijn visuele stijl, waarin neon vaak de kleur bepaalt en slowmotion-shots geen zeldzaamheid zijn, is soms té barok, zeker in combinatie met een speelduur van ruim drie uur. De steken die Qurbani laat vallen op het vlak van plot – soms mist Berlin Alexanderplatz richting, en de spanningsboog kan de speelduur niet altijd ondersteunen – raapt hij op door diep in het soms dromerige hoofd van zijn hoofdpersonage te kijken, en in de ziel van de samenleving die het Berlijn van 2020 tekent.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234