Zondag 12/07/2020

Film

Ben ik nu Belg of Chinees? Hoe film ‘The Farewell’ een identiteitscrisis blootlegt

Beeld Chrostin

The Farewell is in de eerste plaats een verdomd goede film over afscheid nemen. Maar voor ondergetekende is het vooral een verhaal over kinderen van de migratie. Over de botsende culturen waarin we opgroeien, en de op het eerste gezicht onzichtbare identiteitscrises die dat conflict met zich meebrengt.

Voor The Farewell kroop actrice Awkwafina in de Golden Globe-winnende rol van Billi, een aspirerend schrijfster in New York. Wanneer haar familie te horen krijgt dat hun geliefde grootmoeder in China terminale longkanker heeft, besluit de hele familie om het te verzwijgen voor de zieke in kwestie. “Want dat is de gewoonte in China.” Maar in de vrijgevochten Billi ontketent het een innerlijke strijd tussen haar westerse kant, die het niet meer dan normaal vindt om zo’n informatie te delen, en haar oosterse kant, die er alles aan wil doen om loyaal te zijn aan de familie, en hun tradities te respecteren.

De Chinees-Amerikaanse regisseuse Lulu Wang verhuisde van China naar Miami toen ze zes was en baseerde de film dan ook op haar eigen ervaringen tijdens die gigantische shift in locatie, maar ook cultuur. In een interview met Variety omschreef Wang het als volgt: “Ik voel voortdurend een kloof tussen de relatie die ik heb met mijn familie, en de relatie die ik heb met collega’s en de wereld waar ik in leef. Dat is nu eenmaal de aard van het immigrant zijn en beide voeten in verschillende culturen te hebben.”

Dat een film mij, een Belg met Chinese roots, meer leek te raken dan mijn concullega’s in dezelfde zaal is dan ook niet toevallig. The Farewell gaat voor mij – en elke andere westerse Chinees op deze aardbol die bereid is om deze niet zo spannende film een kans te geven – het collectieve geheugen in als de eerste écht herkenbare film op het grote scherm. En daar lijken we meer nood aan te hebben dan we zelf beseffen.

Rasechte Belg

Een lotgenoot vind ik in de half Thaise Christina De Witte. Beter bekend als cartooniste Chrostin, recentelijk nog beter bekend als ijzersterke kandidaat in De slimste mens ter wereld. “In het middelbaar zat ik in een voornamelijk witte school”, zegt De Witte. “Mijn Thaise afkomst was toen geen prioriteit voor mij. Ik voelde me Belg en wit, maar ik zag er niet zo uit. En mijn vrienden maakten me daar ook op attent. Zeker niet altijd op een negatieve manier, maar zo voelde ik me wel anders. Als tiener wil je nu eenmaal ergens bij horen, en op die leeftijd lijkt je hele leven te bestaan uit school en vrienden. Pas toen ik ging studeren in Brussel begon ik meer na te denken over wat die Thaise identiteit betekent voor mij.”

De half Thaise Belg ging steeds vaker naar Thailand, maar ook daar stuitte ze op hetzelfde conflict. In België is De Witte ‘een buitenlander’, maar in haar moederland is ze een ‘farang’. “‘Blanke toerist’ betekent het, maar eigenlijk is het een overkoepelende term voor iedereen die niet van daar is”, legt de cartooniste uit. Een treffende gelijkenis met het woord ‘gweilo’, de Chinese versie met dezelfde betekenis en connotatie. Want ook Europese Chinezen als ik of Amerikaanse Chinezen als Billi leven met die dualiteit. Ergens deel van willen uitmaken, maar nergens honderd procent bij horen.

K-pop en anime

Kun je echter ooit werkelijk behoren tot een gemeenschap als je aan het koffieapparaat niet mee kan praten over De slimste mens ter wereld of De twaalf? En kijk je naar zulke programma’s als je niets gemeen hebt met de mensen op het scherm? Niet volgens Reza Kartosen-Wong, mediawetenschapper aan de Universiteit Amsterdam. De half Indonesische Nederlander onderzocht de culturele identiteit van Aziatische jongeren in Nederland en kwam tot de conclusie dat zij zich niet herkenden in de Nederlandse popcultuur.

Beeld uit 'The Farewell'. Beeld rv

Waar zij zich echter wel met vereenzelvigden was popcultuur uit het ‘thuisland’, maar ook uit andere Aziatische landen. Denk dan aan anime-tekenfilms uit Japan en de tenenkrommend populaire K-popbands uit Korea. Want niet enkel zien ze dan een uiterlijk dat strookt met dat van henzelf, maar ze herkennen zichzelf in de “waarden die zij bij de Aziatische identiteit vinden horen, zoals het belang van familiebanden, respect voor ouderen of waardering voor hard werken”, schrijft Kartosen-Wong. Zo creëren ze gezamenlijk een pan-Aziatische identiteit dat hen de ruimte geeft om zich niet langer uitgesloten te voelen.

Daar ligt ook meteen het verschil tussen een misbaksel als Crazy Rich Asians, dat met andere acteurs evengoed Crazy Rich Russians had kunnen heten, en The Farewell, waarin westerse Aziaten op verschillende momenten zullen denken: hé, dat ben ik!

Subtle Asian Traits

Eind 2018 werd het pas echt duidelijk hoeveel lotgenoten ik, Chrostin en de onderzochte jongeren hadden en hoever die zogenoemde pan-Aziatische identiteit was gegroeid. Een groep Australische scholieren, met verschillende Aziatische achtergronden, richtten toen een onschuldige Facebook-groep op waarop ze memes konden delen over culturele conflicten met hun veel te Oosterse ouders of screenshots van schandalige Tinder-gesprekken met veel te westerse mannen en hun fetisjen.

De besloten groep genaamd Subtle Asian Traits vergaarde een miljoen volgers in drie maanden tijd, inspireerde talloze spin-offs, en krijgt vandaag ongeveer 2.000 inzendingen per dag. De populariteit van de groep lijkt aan te tonen dat veel Aziaten, hoe ingeburgerd ze ook mogen lijken, een enorm gemis voelen dat ze opvullen met memes en het delen van verhalen die ze duidelijk niet bij hun eigen omgeving kwijt kunnen.

‘The Farewell’ is vanaf 22/01 te zien.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234