Zaterdag 19/10/2019

Cinema

Belgische regisseurs trekken aan alarmbel over kunstenaarsstatuut

Luc en Jean-Pierre Dardenne in Cannes (2016). Beeld REUTERS

Artiesten die werken onder het kunstenaarsstatuut kunnen met terugwerkende kracht hun werkloosheidsuitkering verliezen, wanneer ze meer dan 4.362 euro aan auteursrechten ontvangen. Regisseurs als de broers Dardenne en Jaco Van Dormael vragen de afschaffing van die wet. Want zij zien hoe sommige collega’s prijzen winnen, maar tegelijk tropenjaren beleven.

Het gaat goed met de Belgische cinema. Maar met de makers iets minder. Dat blijkt uit een open brief die Belgische regisseurs, aan de Franstalige zijde, hebben gepubliceerd in L’Echo. Onder meer de broers Dardenne, Jaco Van Dormael en Bouli Lanners trekken mee aan de kar om de uitholling van het kunstenaarsstatuut aan te klagen.  

Ze viseren het artikel 130 van het Koninklijk Besluit over het kunstenaarsstatuut, gestemd bij de hervorming in 2014. Wanneer een kunstenaar niet onder contract staat, kan hij via het kunstenaarsstatuut beroep doen op een werkloosheidsuitkering. Maar die kan door de RVA teruggevorderd worden onder het bewuste artikel, waarin staat dat makers eventuele toewijzingen niet mogen cumuleren als ze op jaarbasis ook voor meer dan 4.361,76 euro aan auteursrechten ontvangen.

Voor filmmakers komen die royalty’s vaak lang na het maken van een film, bijvoorbeeld na een uitzending op televisie of uit dvd-verkoop. Volgens de verenigde filmmakers, regisseurs en scenaristen ligt die in de audiovisuele sector zelden hoger dan 1.100 euro per maand. Iets wat de eenmalige uitbetaling van royalty’s niet compenseert. “Door dit plafond leven 90 procent van de Belgische filmmakers met een inkomen van minder dan 20.000 euro per jaar”, zegt Guillaume Senez, die begin februari de Magritte voor de beste film Belg kreeg voor Nos batailles.

In een gezamenlijke brief stellen de Franstalige en Vlaamse filmmakers dat ons land “dringend een einde moet maken aan een situatie die de creatie in België verzwakt”. “Het beschermen van content creators, de auteurs is simpelweg het verdedigen van de vitaliteit van een sector die essentieel is voor onze economie. Zonder auteurs, geen werk, geen producties, geen activiteiten, geen jobs. In de audiovisuele sector is het bijvoorbeeld de combinatie van een scenarist en een regisseur die aan de oorsprong ligt van projecten die honderden mensen in staat stelt direct en indirect te werken. Deze auteurs en de creatie verzwakken, is de wortels van een heel deel van onze economie ondermijnen.”

Dat uitgerekend de Franstalige regisseurs het hardst aan de alarmbel trekken, is niet onlogisch. In Wallonië werkt het merendeel van de auteurs onder het bewuste kunstenaarsstatuut. Maar ook in Vlaanderen starten de meeste jonge film- en documentairemakers vanuit een kwetsbare werkonzekere positie, onder dit statuut om een carrière te kunnen opbouwen.

“Daarom onderschrijven wij langs Vlaamse kant deze oproep samen met onze Franstalige collega’s”, zegt Michaël R. Roskam, voorzitter van de Unie van Regisseurs. “Het betreft een federale materie waar we al enige tijd achter de schermen mee aan het werken waren.”

Kwetsbare auteurs

Verder stelt de Unie van Regisseurs nog: “Het is vooral funest voor al de kwetsbare auteurs die plots een bedrag, een uitkering waarvan ze hebben geleefd, moeten terugbetalen. Het bedrag dat ze ‘winnen’ aan auteursrechten biedt auteurs de kans om de tijd te overbruggen om aan nieuwe projecten te werken in een periode waar ze nog nergens vergoed voor worden. Het inkomstenmodel van filmmakers is een kwetsbaar model. De druk op het financieringsmodel voor Vlaamse producties is hoog, dat heeft ook rechtstreeks effect op het inkomen van de filmmakers die afhankelijk zijn van verloning en auteursrechten.”

De timing van de Waalse noodkreet is niet toevallig. De PS heeft in de Kamer nog maar pas een voorstel ingediend om het artikel 130 te herbekijken. Dat wordt ondersteund door cdH, Ecolo-Groen en DéFI, maar regeringspartij MR heeft zich nog niet uitgesproken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234