Woensdag 12/05/2021

InterviewJohan Tahon

Beeldenmaker Tahon: ‘Wellicht doe ik het in de eerste plaats om mezelf te genezen’

De beelden van Johan Tahon in het MOU. “Er straalt liefde vanaf, zonder sentimenteel te willen doen.” Beeld Francis Vanhee
De beelden van Johan Tahon in het MOU. “Er straalt liefde vanaf, zonder sentimenteel te willen doen.”Beeld Francis Vanhee

Johan Tahon is sinds 22 jaar beeldenmaker van beroep, maar vooral vanuit behoefte. In Oudenaarde kun je vanaf morgen terecht voor een indrukwekkende overzichtstentoonstelling van zijn beelden die, bruut en teder tegelijk, steeds weer reiken naar het licht.

Wat betekent het om deze expo hier te doen, waar u ooit uw eerste beeld in de openbare ruimte mocht plaatsen?

Johan Tahon: “Als een wielrenner door zijn eigen dorp of stad rijdt, zeggen ze: het is zijn rit vandaag. Daar lijkt het een beetje op. Alles is voor mij begonnen toen Jan Hoet in ’99 zijn best heeft gedaan om mijn beeld ‘Universus’ hier in Oudenaarde op het marktplein geplaatst te krijgen. Ik weet nog dat ik toen dacht: dit wordt eenmalig, je zult één keer in je leven een sculptuur in de openbare ruimte mogen plaatsen en dat zal het dan geweest zijn. Maar we zijn verdorie twintig jaar later en ik ben nog altijd bezig.”

Hoe ontdekte u de liefde voor het beeldhouwen?

“Ik kom uit een koud gezin, met weinig affectie, omwille van een vader met een alcoholprobleem. Op een bepaald moment dacht ik: ik wil uit dat gezin ontsnappen. Dat was een kwestie van overleven. Ik ging naar de plaatselijke academie en na een tijd mochten we wat ateliers bezoeken om te kijken waarin we verder zouden willen gaan. Onder in die academie was er een kelder, het was daar ietsje duisterder dan elders, er waren geen ramen en het rook er naar schimmel van de natte klei die daar in bakken lag. Er stond een naakte vrouw te poseren en ik dacht: wat is dat hier? Ik snapte er niks van. Maar ik was op slag verliefd. Ik kreeg een gipsmodel voor mij, moest dat naboetseren in klei en dat ging vanzelf, alsof ik al beeldhouwer wás. Ik kreeg een schouderklop van die leraar en dacht: ik heb het gevonden.”

Het maken van het werk zelf, het aanbrengen van gipswindels, heeft iets zalvends. Het is een soort verzorgen.

“Dat zit er zeker in. Het zorgen en liefhebben. Koen Peeters, de schrijver, zat ooit in mijn atelier terwijl ik aan het werk was. Hij was getuige van een beeld waar ik, zoals ik vaker doe, stukken van afgebroken had om het daarna weer op te bouwen. En hij zei achteraf: het was alsof je een defect meisje aan het herstellen was. Maar wellicht doe ik het in de eerste plaats om mezelf te genezen. Diep in mij zit er iemand die wat verkeerd is gelopen in de familie probeert te herstellen. Laat ons zeggen dat ik mijn vader heb zien kruipen, maar ik wil leven, rechtopstaand.”

Johan Tahon:
Johan Tahon: "Door niet na te denken kom je in een zone terecht waar alles automatisch gebeurt."Beeld Francis Vanhee

Om welke reden besluit u dan op een bepaald moment om de deuren van uw atelier open te zetten, om uw werk te tonen?

“Het moet worden gedeeld om te genezen, begrijp je? Als je zegt: dit kamertje laten we dicht, dan gebeurt er niks. Er zijn genoeg mensen die het kamertje dichthouden. Ik hoor bij de gelukkigen die een manier hebben gevonden om erover te praten en het een bestaan te geven. Dat heeft iets therapeutisch, bevrijdend.”

In onze kwetsuren tonen we ons mens?

“Ja, in de liefde of in een relatie zijn dat de diepste, meest intense momenten. De momenten dat je écht naakt bent.

“Idealiter zou ik mijn atelier tentoonstellen. Het atelier is een soort tempel, een ruimte waar iemand in verstilling gewerkt heeft, waar iemand contact gemaakt heeft met onder andere de familiegeschiedenis, met de kunstgeschiedenis ook, met oude rituelen. Dan is het eigenlijk het allermooiste om mensen in die ruimte te laten neerzitten om dat in zich op te nemen.”

Waarom is het voor u belangrijk om zo weinig mogelijk na te denken tijdens het werk en de handen te laten praten?

“Door niet na te denken kom je in een zone terecht waar alles automatisch gebeurt. Laat ons zeggen dat je de deur naar het onderbewuste op een kier zet. En nadien word je wakker zoals na een nacht vol dromen. Het enige verschil is dat er na een nacht dromen niet plots sculpturen naast je bed staan. Dan is er het wonder dat iets opeens een ziel heeft gekregen.

“De grote vraag is: hoe creëer je dat moment? Want dat overkomt je niet per ongeluk. Je bent eigenlijk verplicht om een soort tempel te maken. Je moet de deur sluiten, het moet stil zijn, je moet je op je best voelen. Je moet het geloof hebben dat het vandaag weleens zou kunnen lukken. En dan begin je te werken en twee van de drie keren kom je ongelukkig thuis. Dan is het niet gelukt. Maar de dag daarna keer ik terug. Dan versnijd ik dingen, neem hoofden weg, ik geef er een stamp tegen, en dan komt er een moment waarbij je jezelf verliest en plots zeg je: hé, wat is dat hier? Het hoofd is iets te groot, een arm staat misschien niet helemaal juist, maar er spreekt een zekere emotie uit, er straalt liefde vanaf, zonder sentimenteel te willen doen, want ze hebben ook een ruwheid en bruutheid. Maar ze komen van een gebied waar ik veel liefde voor voel.

“Als je wilt, kun je ze vergelijken met het knuffeltje van een kind. Ook dat moet het gemis aan menselijke warmte vervangen. Voor hen is zo’n knuffel een zo goed als levend wezen dat meegenomen wordt om rustiger te kunnen slapen. Dan zou je kunnen zeggen: dit is een volwassen vorm daarvan. Oké. Dan hoop ik dat het ook voor andere mensen werkt, dan heb ik mijn plicht gedaan.”

Universus in het MOU Oudenaarde, van 24 april tot 30 september 2021

null Beeld Francis Vanhee
Beeld Francis Vanhee
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234