Dinsdag 10/12/2019

Internet

Bedrijven gluren mee met wat je online doet. Zo los je dat op

Beeld ter illustratie Beeld Thinkstock

Vast herkenbaar: je zoekt online naar voordelige vliegtickets en de dagen daarna verschijnen op allerlei websites opdringerige advertenties met aanbiedingen voor vliegreizen. Dat komt doordat internetbedrijven je digitale bewegingen nauwlettend volgen, ofwel tracken. Hoe voorkom je dat?

"Facebook, Google en advertentienetwerken bewaren je surfgedrag via cookiebestanden en stukjes code op je pc, tablet of smartphone", zegt Hans de Zwart, directeur van privacybelangenorganisatie Bits of Freedom. "Zo wordt een uitgebreid persoonlijk profiel van je gemaakt. Die profielen zijn goud waard voor marketeers, die ze gebruiken om je gerichte advertenties te tonen."

Google kan bijvoorbeeld zien wat je zoekt (Google Search), waar je bent geweest (Google Maps), welke video's je hebt bekeken (YouTube) en die informatie als klantenprofiel doorverkopen aan de hoogste bieder.

Websites zijn verplicht toestemming te vragen voor het gebruik van trackingcookies. In theorie kun je die weigeren, maar in de praktijk is dat lastig. Ga je niet akkoord, dan weigert de website je vaak toegang. Hoe blijf je toch baas over je eigen data?

Gebruik een adblocker

Een adblocker is een programmaatje of app die bepaalde inhoud van websites blokkeert, zoals advertentiebanners, reclamefilmpjes of trackers die je surfgedrag volgen. De meeste adblockers gebruiken daarvoor filterlijsten die ongewenste elementen tegenhouden. "Adblockers maken het surfen ook sneller, doordat je geen advertenties of andere reclameboodschappen meer hoeft te downloaden", zegt De Zwart. Volgens de Consumentenbond levert dat 30 tot 40 procent databesparing op bij het browsen. En dat is ook goed nieuws voor je databundel.

Maar wat is de beste adblocker? Bits for Freedom en de Consumentenbond adviseren de gratis browsertoevoeging uBlock Origin (voor Firefox, Safari en Chrome). Kies voor 'uBlock Origin toevoegen' en bovenin de browser verschijnt voortaan een rood icoontje dat bij websitebezoek toont of er iets wordt geblokkeerd.

Het kan wel gebeuren dat een website je toegang weigert omdat die nu eenmaal z'n geld verdient met advertenties tonen. Wil je toch op die website, dan kun je instellen dat de adblocker zich uitschakelt voor die specifieke site. Soms word je niet geblokkeerd, maar krijg je wel het vriendelijke verzoek het tonen van advertenties toe te staan.

Wissel van zoekmachine

Google is veruit de meest gebruikte zoekmachine. "Maar telkens als je iets met Google opzoekt, wordt dit toegevoegd aan je profiel", zegt De Zwart. "Zo weet het bedrijf waar je ongeveer woont, welke schoenen je koopt of aan welke kwalen je lijdt."

Heb je liever niet dat je zoekopdrachten worden opgeslagen, dan kun je beter een alternatieve en privacyvriendelijke zoekmachine gebruiken. Een voorbeeld daarvan is Startpage.com. De zoekmachine werkt met een beveiligde website, deelt geen persoonlijke gegevens en laat je cookievrij zoeken. Daarbij gebruikt ze de uitgebreide database van Google, zonder je informatie mee te sturen.

Startpage is ook een Europees bedrijf, waardoor voldaan moet worden aan de vrij strenge EU-wetgeving op het gebied van privacy. De zoekpagina is minimalistisch en overzichtelijk. Je typt net als in Google een zoekopdracht in en klikt vervolgens op het vergrootglas of drukt op 'Enter'. De zoekresultaten worden op een overzichtelijke manier gepresenteerd.

Controleer de bevoegdheden van je favoriete apps

Het kan ook geen kwaad om de apps op je tablet of smartphone onder de loep te nemen. Want het kan zijn dat een onschuldig ogende app toegang heeft tot je camera of adressenboek en daar eigenlijk niets te zoeken heeft. Dat WhatsApp toegang wil tot je fotobibliotheek en microfoon is logisch. Dat een eenvoudig spelletje dit ook wil, natuurlijk niet.

Als Android of iOS-gebruiker kun je na installatie van een app zelf bepalen tot welke onderdelen je een app-maker toegang geeft. Bij Android ga je daarvoor naar 'Instellingen', tik je op 'Apps' en kies je voor 'App-machtigingen'. Zo opent een overzicht van de onderdelen waar apps gebruik van maken en kun je die naar wens aan- of uitzetten. Voor iOS ga je ook naar 'Instellingen' en kies je 'Privacy'. In de lijst machtigingen die verschijnt, kun je de toegang per app aan- en uitzetten.

Versleutel je verbinding met een VPN

Websites lokaliseren je ook op basis van je IP-adres, een unieke getallenreeks die je apparaat online identificeert. Dat kun je omzeilen door een virtueel privénetwerk (VPN) te gebruiken. Een VPN moet je zien als een digitale pijplijn tussen twee verschillende netwerken waarin al het dataverkeer is versleuteld, waardoor pottenkijkers geen kans hebben.

Een VPN biedt vooral veiligheid op openbare wifinetwerken. De websites die je bezoekt en waar je ingelogd bent (bijvoorbeeld Facebook), weten nog wel dat jij het bent. Daardoor ben je voor hen nog steeds herkenbaar aan je surfgedrag. Een lijst met aanbevolen VPN-diensten is volgens De Zwart lastig te geven omdat het aanbod continu wisselt. Belangrijk is om de privacyvoorwaarden te lezen, zodat je weet wat er met je data gebeurt.

Verwijder de cookies

Cookies van je pc verwijderen is vrij eenvoudig. Voor Firefox klik je bijvoorbeeld op de drie streepjes rechtsboven, kies je 'Opties' (Windows) of 'Voorkeuren' (Mac), daarna 'Privacy & Beveiliging', vervolgens 'Individuele cookies verwijderen' en druk je in het pop-up menu op 'Alle verwijderen'. Bedenk wel dat je na het opschonen je op sommige websites opnieuw moet inloggen.

Je kunt je browser ook opdracht geven alle cookies te weigeren, maar dan zullen veel websites onbruikbaar worden. Dan kun je beter een adblocker installeren die op basis van een filterlijst selectief cookies uitschakelt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234