Donderdag 29/07/2021

RecensieBoeken

Bart Chabot vertelt in ‘Hartritme’ alsof er een ventiel is opengesprongen ★★★★☆

Bart Chabot (m.) met een deel van zijn gezin. Beeld ANP
Bart Chabot (m.) met een deel van zijn gezin.Beeld ANP

Bart Chabot zet vaart achter zijn herinneringen. In Hartritme, het tweede deel van zijn autobiografische romans, richt hij de spot op overleden hartsvrienden als ­Herman Brood, Jules Deelder en Martin Bril. En op zijn eigen opgang als podiumdichter en ‘beeldbuisnar’.

Toen Bart Chabot in 2018 na een bloedvergiftiging tussen leven en dood zweefde en hij bij wijze van spreken de man met de zeis al de hand kon drukken, rees het plotse besef dat hij zijn herinneringen amper had geboekstaafd. “Toen heb ik me plechtig voorgenomen: als ik dit overleef, moet ik echt aan de slag”, vertelde hij in NRC Handelsblad, nadat hij ook al met een hersentumor en een hartaandoening af te rekenen had gekregen.

Sindsdien heeft Chabot zich met peper in de kont van die immense taak gekweten. Want dat de voltijdse wervelwind, schrijver, televisiefenomeen en Brood-biograaf een hoogst geanimeerde levenswandel heeft, is een understatement. Haast doodzonde om dat niet in boekvorm te gieten.

In het eerste deel Mijn vaders hand (2020) schetste hij zijn beroerde jeugd met een tirannieke, carrière­beluste vader en een bedilzuchtige moeder die geen raad wisten met de verbeeldingsrijke jongen én hem gewelddadig de mond snoerden. Vooral de vader schuwde de klappen niet. “Met terugwerkende kracht heb ik wel bewondering gekregen voor dat kind, dat het allemaal overleefde. Best een prestatie”, zegt hij daarover in Trouw. In het nu verschenen Hartritme komt er meer kleur en swing in zijn leven en buitelen de anekdotes over elkaar heen, in een choreografie waarmee een olympisch team schoonspringers zijn voordeel kan doen.

Het zijn de jaren waarin Hagenaar Chabot zich in de punk en de letteren begeeft en zijn podiumster snel rijst, en hij bevriend raakt met lieden als Jules Deelder, Herman Brood en Anton Corbijn (die vaak als zijn beschermengel fungeert). Later trekt hij op tournee met Martin Bril, Remco Campert of Ronald Giphart. Maar tijdens een van de laatste tournees met Brood, de man die zestigduizend shotjes door de arm joeg, en Deelder, die het liefst improviseerde, wordt het publiek in hoge mate geschoffeerd.

Onverwachte pijpbeurt

Chabot beschrijft smakelijk hoe een onverwachte pijpbeurt door een Zuid-Amerikaanse vrouw aan de Allée des Cygnes in Parijs, nabij het kleine Vrijheidsbeeld, hem ooit definitief voor de poëzie doet kiezen. ‘Ik was uit de punk voortgekomen en al voelde ik me broos als beschuit, ik ging voluit, plankgas.’ En zo wemelt het in dit boek van de ongerijmde situaties, van een blank gezette hotelkamer na zijn eerste Utrechtse Nacht van de Poëzie of het woedend onderplassen van de gang van uitgeverij de Bezige Bij. Door de brievenbusgleuf.

Maar er liggen ook demonen op de loer, die gedurig naar zijn broekspijpen grijpen. En er blijven velerlei spanningen met de ouders, die zijn openbare strapatsen niet lusten, en al zeker niet dat hij zich afgeeft ‘met deze vieze, vuile gore smerige drugscrimineel’, Herman Brood dus. ‘Het was dat mijn geraamte me overeind hield, anders was ik omvergeduveld’, klinkt het na een zoveelste hallucinant gesprek met zijn vader. Al sterkt het hem in het vaste voornemen ‘zijn goddelijke gang’ te gaan.

Veel aandacht gaat in Hartritme naar zijn publieke leven én de fall-out daarvan. ‘Ik was een televisiegrapjas geworden. Een beeldbuisnar. Hoe ontsnapte ik uit die door mijn toedoen opgetrokken glamourkooi?’ Niet zo simpel, Chabot beseft dat ‘roem een gevaarlijk goedje’ is. Bovendien is rusteloosheid zijn tweede natuur: ‘Rusten of slapen, daar kreeg je na je overlijden alle gelegenheid toe. Zonde om daar in dit leven al een voorschot op te nemen.’

In Hartritme vertelt Chabot alsof er een ventiel is opengesprongen. Franjeloos is zijn stijl, de hoogst rocamboleske belevenissen stuwen zijn roman voort. Maar af en toe is hij niet vies van de Nutteloze Uitweiding (niet voor niets deinde zijn Brood-biografie tot vier delen uit). Toch etaleert Chabot meestal een puntig gevoel voor timing van zijn anekdotiek én een loepzuiver oor voor in elkaar hakende dialogen. Soms zit je onbedaarlijk te schuddebuiken, even later word je gecharmeerd door die telkens doorschemerende gevoeligheid en zelfrelativering.

En dan is er die trouwe liefde voor de zo warm getekende Yolanda en hun vier kinderen, die hij in alle ongedwongenheid opvoedt, om zo recht te zetten wat zijn ouders kapotmaakten. Elk jaar nog trekt het gezin naar Zweden, naar hetzelfde buitenhuisje, om er te donderjagen en banden te smeden. Let ten slotte op de glansrol voor het kwakkelende hond­je Bril, genoemd inderdaad naar Martin Bril, ooit Nederlands stercolumnist met zijn kanariegele Volvo.

Bart Chabot, 'Hartritme', De Bezige Bij, 539 p., 24,99 euro.   Beeld rv
Bart Chabot, 'Hartritme', De Bezige Bij, 539 p., 24,99 euro.Beeld rv

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234