Zaterdag 19/10/2019

KMSKB

Barok maakt plaats voor emmers en vochtplekken

Een emmer om druppels op te vangen en verontschuldigingen in plaats van kunst in de KMSKB. Beeld Illias Teirlinck

Het regent binnen in de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten in Brussel, voor de zoveelste keer. Het museum haalde snel vijf kunstwerken van de muur om waterschade te voorkomen. Intussen blijft het maar wachten op een permanente oplossing. “Elke winter is het hetzelfde liedje.”

Aeneas op hertenjacht aan de kust van Libië – Claude Gellée,” informeert een eenvoudig A4’tje, al even bescheiden ingekaderd, “werd tijdelijk verwijderd uit de zaal ten gevolge van klimaatomstandigheden.” In de afdeling Oude Kunst van de Musea voor Schone Kunsten in Brussel hangen een tiental van die papiertjes aan de muur, tussen de barokke en romantische schilderijen. Zo laten ook werken van de 19de-eeuwse Brusselse schilder André Lens en zijn Franse collega Simon Vouet zich even verontschuldigen.

Een paradoxaal zicht, die lege plekken in de fabelachtige collectie Oude Kunst van de statige – maar stokoude – Musea voor Schone Kunsten in Brussel (KMSKB). Dat vindt ook een frisse zestiger, die in de hoek van de zaal een grote grijze emmer ziet staan, bedoeld om waterdruppels van het plafond op te vangen. Hij fronst de wenkbrauwen, port zijn vrouw aan en wijst. Met een hoorbare zucht zet het duo zijn tocht voort. Een jonge Aziatische vrouw lijkt het punt wat te missen. Ze staart het papiertje aan en kuiert met een pokerface voort. Andere bezoekers werpen zelfs geen blik op die verontschuldigingen. Want er is genoeg te zien in deze collectie, van Rubens tot Bouts, van Jordaens tot Bruegel. Ook de vochtvlekken die hier en daar opduiken, verzameld hoog tegen het plafond of in een dun lijntje naar beneden lopend, blijven vaak onopgemerkt. “Dit werd niet zo lang geleden herschilderd”, zucht een suppoost. “En nu zijn ze al terug.”

De zogenaamde klimaatproblemen waarmee de KMSKB worstelen zijn eenvoudig samen te vatten: vocht. Het statige gebouw werd al in 1880 gebouwd en vertoont tekenen van ouderdom. Al in 1984 vroeg het museum een eerste keer om een grondige renovatie van het dak. Die is er tot vandaag nog niet gekomen. Dat wordt elk jaar opnieuw duidelijk. Bij elke regenperiode die naam waardig, sijpelt er water binnen. Drie jaar geleden deed zich nog een bekend voorbeeld voor. In de Rubenszaal, normaal een indrukwekkende ode aan een van onze allergrootste kunstenaars, stonden emmers om het lekkend water op te vangen. Sindsdien noteerde het museum tientallen lekken. Telkens weer worden dan schilderijen weggehaald, tot het lek weer is opgelapt. 

Cynische schreeuw om aandacht

Maandag was het weer prijs.“Er zijn vier lekken, waarvan twee op plaatsen waar nooit eerder water binnenliep. We hebben die werken weggehaald en op twee plekken een emmer gezet om het water op te vangen”, vertelt Samir Al-Haddad van de KMSKB, waar een mix van ironie en cynisme stilaan de bovenhand neemt. Dat bleek uit een tweet die KMSKB de wereld instuurde. “Het eerste onderwatermuseum ter wereld. Zelfs Magritte zou de rampzalige staat van onze gebouwen niet kunnen verzinnen”, stond er, vergezeld door een foto van een bezoeker met opengeklapte paraplu.

Een weinig verholen schreeuw om aandacht voor de toestand van de gebouwen, net omdat het probleem al zo lang aansleept. De Regie der Gebouwen is namelijk wel zeer actief, geeft Al-Haddad toe. “Maar dat zijn telkens oplapwerken voor de korte termijn. We hebben een echte, grondige renovatie nodig.” Volgens staatssecretaris voor Wetenschapsbeleid Zuhal Demir (N-VA) komt die er wel degelijk. Haar kabinet verwijst naar een overkoepelend renovatieplan voor de Brusselse musea. Dat gaat niet enkel over KMSKB, maar ook over de instellingen op de Jubelparksite, evenzeer in verouderde staat. 

Dat zorgt allesbehalve voor een hoerastemming. “Ik heb al veel masterplannen en beloftes gehoord”, reageert Al-Haddad. “Ik hoop dat het er nu echt van mag komen. Het is onze missie om die prachtige kunstwerken te bewaren, zodat ook volgende generaties ervan kunnen genieten. Op deze manier kunnen we dat niet.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234