Zondag 25/10/2020

Kunst

Banksy verliest juridische strijd: wenskaartenbedrijf mag ‘Flower Thrower’ toch gebruiken

De wenskaart met de ‘Flower Thrower’ van Banksy.

Banksy heeft een juridische strijd verloren van een Brits bedrijf dat wenskaarten verkoopt met een foto van een van zijn muurschilderingen. Daardoor kan de straatkunstenaar zijn werk mogelijk niet langer beschermen tegen commercieel misbruik.

Het gevecht draaide rond een muurschildering van Banksy in Jeruzalem uit 2005, die bekendstaat als Flower Thrower en Flower Bomber. Het is een afbeelding van een demonstrant die op het punt staat iets te gooien. In zijn hand heeft hij geen straatsteen of molotovcocktail, maar een bos bloemen. Het Londense bedrijf Full Colour Black gebruikt dit werk en andere schilderingen van Banksy op zijn wenskaarten.

De straatkunstenaar maakte er eerst geen punt van. “Copyright is voor losers”, verklaarde hij. Mede daardoor is een industrie ontstaan van artikelen waarop zonder toestemming zijn kunst staat afgedrukt. Later bleek dat hij toch naar mogelijkheden zocht om daartegen op te treden.

Gewoonlijk beroept een kunstenaar zich op auteursrechtelijke bescherming door zich te identificeren als de maker van een werk. Dat wil Banksy niet: hij opereert anoniem. Daarom koos hij een andere tactiek. Vanaf 2014 liet een bedrijf van de straatkunstenaar een aantal werken registreren als merk bij de Europese Unie. Langs deze weg kan commercieel misbruik ook worden aangepakt.

Anoniem

Full Colour Black heeft sinds 2010 vergeefs vergoedingen aangeboden aan Banksy voor de werken die ze van hem gebruiken. Vorig jaar gooide het wenskaartenbedrijf het over een andere boeg: het vocht de registratie aan van een van de Europese merken, die van de afbeelding van de bloemengooier. Banksy zou te kwader trouw hebben gehandeld doordat hij zelf helemaal geen goederen verkoopt met zijn werk erop. De enige reden waarom hij het merk heeft laten deponeren, aldus het bedrijf, is om te voorkomen dat zijn identiteit bekend raakt langs auteursrechtelijke weg.

De straatkunstenaar ging in de tegenaanval. Hij liet in een etalage in Londen werken zien die kort daarna in een webshop konden worden aangeschaft. Volgens een verklaring deed hij dat omdat een wenskaartenbedrijf probeert beslag te leggen op de naam Banksy: hij wou dat voorkomen door zelf artikelen te gaan verkopen.

De webshop, met de naam Gross Domestic Product, was geen gewone onlinewinkel. Wie een van de zeventien aangeboden artikelen wilde bemachtigen, moest eerst een vraag beantwoorden over het belang van kunst. Na een selectie op basis van willekeur, zo stelden de algemene voorwaarden, zou een stand-upcomedian bepalen wie van de overgebleven kopers de vraag het best heeft beantwoord en een artikel mocht verwerven.

De tegenaanval werkte averechts: het Bureau voor intellectuele eigendom van de Europese Unie (EUIPO) oordeelde vorige week dat Banksy zijn erkende merk niet inzet om marktaandeel te creëren of te behouden, maar het louter gebruikt om de wet te omzeilen. Het bureau zette een streep door de registratie.

Full Colour Black gaat nu ook andere Europese merken van Banksy aanvechten. Tegen de uitspraak is nog hoger beroep mogelijk.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234