Zondag 20/10/2019

Strips

Autisme anders benaderen: deze graphic novel toont de weg

Beeld rv

Zijn autistische zoon vooral niet in de ogen kijken? Hem routine bieden? Foert! De Canadese auteur Yvon Roy deed net het tegenoverstelde. Die gewaagde onderneming staat centraal in de beeldroman Kleine overwinningen, nu al de strip van het jaar.

Paginalang schreeuwt de Canadese auteur Yvon Roy (53) zijn enthousiasme uit over de geboorte van zijn zoontje Olivier. Tot pagina 20. Dan plaatst hij zich ergens op een heuvel, uitkijkend over zijn stad Quebec. Tranen biggelen over zijn wangen. 

Roy heeft net Oliviers officiële diagnose te horen gekregen: autisme, psychomotorische problemen, sociale onaangepastheid. Hartenpijn die kan tellen. Om de impact ervan te onderstrepen, laat hij zijn stad voor zijn ogen instorten. Elk gebouw moet eraan geloven. 

Zelfbeklag

“Ik heb allesbehalve de hoofdprijs gewonnen”, laat hij zich later ontvallen. Wat volgt, is een lijdensweg vol zelfbeklag. “Ik lijd omdat ik mijn gevoelens op hem projecteer”, zegt hij ergens. Of: “Ik voel soms schaamte, maar dan schaam ik me om mijn schaamte.”

De kersverse vader herpakt zich en besluit op aanraden van een hulpverlener zijn zoontje uit zijn isolement te halen door alle klassieke adviezen over omgaan met autisme te negeren. Het pluisje in bad dat Olivier een angstaanval bezorgt, verwijdert hij niet langer. Een dag later smijt hij zelfs meer pluisjes in het water.

“Ik wilde per se veranderingen in zijn dagelijkse routine”, zegt Roy. “Zo verzette ik geregeld meubelen, zodat de routes in huis afweken. Daar begon ik voorzichtig mee, terwijl ik toekeek hoe hij reageerde en controleerde of het hem niet te zeer zou storen. Het werd een soort spelletje. Ik wilde dat hij erin evolueerde, en er nog wat plezier aan overhield – of op zijn minst een minimum aan ongemak.”

Katalysator

Ook het advies om zijn zoon niet in de ogen te kijken, liet de auteur snel varen. “Hij moest er maar aan wennen. In de ogen kijken mocht niet langer geassocieerd worden met angst.” 

En dus trainde hij zijn zoon door hem dagelijks minutenlang aan te staren, hem intussen zacht toesprekend. “Hoe meer Olivier erin slaagde mij aan te kijken, hoe meer effect de andere interventies hadden. Het werkte als een katalysator, want het was gebaseerd op vertrouwen. Het duurde wel maanden voor het zijn vruchten afwierp. Tot het punt waarop hij me zonder enig ongemak kon blijven aankijken.”

Tot dusver kreeg Roy enkel goede respons, zegt hij. “Veel ouders hebben me achteraf toevertrouwd dat dit boek hen niet alleen hielp om een betere band met hun kind te ontwikkelen, maar ook dat hun kind positief evolueerde. Vooral het ‘in de ogen kijken’-spel bleek bij velen een rustgevend effect te hebben.”

Intuïtief

Het boek, dat in 2017 voor het eerst in het Frans verscheen, vond ook zijn weg naar hulpverleners. “Op sommige plaatsen wordt het zelfs gebruikt om hulpverleners in te wijden over autisme. Daaruit mag je bijna concluderen dat nog steeds een hoop te ontdekken valt over autisme, en dat we manieren moeten zoeken om met autisten om te gaan. Hoe meer we als ouders onze ervaringen delen, hoe meer kennis er beschikbaar is.” 

Roy weet niet waarom we weinig horen over zulke non-conformistische benaderingen van autisme. “Maar het is ook geen volledig nieuwe manier om met autisme om te gaan. Voor mij was het een normaal, ter plekke uitgevonden en intuïtief proces, aangespoord door een opvoedster die met autisten werkte.”

In het boek is Olivier 0 tot 9 jaar, vandaag is hij 14. Volgens Roy heeft hij geen enkele vorm van gespecialiseerde hulp meer nodig. “Hij gaat naar een normale school en heeft, zoals iedereen, allerhande hobby’s en vriendjes.” 

Of zijn zoon Kleine overwinningen intussen gelezen heeft? “Ja hoor”, grijnst de Canadees. “En hij heeft er enkele keren flink om moeten schaterlachen.”

‘Kleine overwinningen’ van Yvon Roy verscheen bij Daedalus, 160 p., 19,95 euro.

Beeld rv
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234