Maandag 14/10/2019

Literatuur

Auteurs hard voor Mia Doornaert: "Een beetje stijl en elegantie, is dat zo moeilijk?"

Mia Doornaert. Beeld ID

De controverse over de benoeming van Mia Doornaert tot nieuwe voorzitter van het Vlaams Fonds voor de Letteren is nog niet gaan liggen. Integendeel. Na haar uithaal naar auteur Bleri Lleshi stellen steeds meer schrijvers haar competentie in vraag. "Ze toont zelf dat ze niet in staat is om boven dit soort akkefietjes te staan."

“Een marginaal mannetje.” Zo omschrijft barones Mia Doornaert, die door N-VA naar voor werd geschoven als nieuwe voorzitter van het Vlaams Fonds voor de Letteren (VFL), auteur Bleri Lleshi in een interview met weekblad Knack. Lleshi had eerder gesteld dat hij uit het VFL zou stappen, als iemand met de “lage racistische en islamofobe opinies” van Doornaert voorzitter van het VFL zou worden. Op haar Twitter-account beschuldigde Doornaert hem daarna van “pure laster".

De aanstelling van Doornaert, die niet naar voor werd geschoven door de raad van bestuur zoals de procedure voorschrijft, maar door de N-VA, leidde vorige week al tot heel wat beroering. De literaire wereld vreesde in de eerste plaats dat het VFL nu gepolitiseerd wordt. Maar nu stellen auteurs als Stefan Hertmans en Jeroen Olyslaegers ook haar competentie in vraag. “Als het klopt dat Mia Doornaert over Bleri Lleshi, een auteur die een toonbeeld is van integratie en engagement, heeft gezegd dat hij een 'marginaal mannetje' is”, aldus Hertmans op Facebook, “dan maakt die uitspraak haar ongeschikt voor de job. Het toont aan dat er met haar kandidatuur een probleem rijst van professionele, objectieve aard.”

Op Facebook roerde ook Olyslaegers zich. “Het is niet de bedoeling dat het een marginale kroeg wordt waar er ook door de herbergierster gescholden wordt.” Voor de auteur van Wil draait het niet eens zozeer om de figuur van Mia Doornaert, verduidelijkt hij tegenover De Morgen, maar wel om de politisering van een onafhankelijke instelling. Nu komen die twee samen. “Als ik zie hoe snel zij reageert op een provocatie van wie dan ook, levert ze zelf de bewijzen dat de politisering van het VFL enkel bullshit oplevert. Kijk, Bleri Lleshi en mevrouw Doornaert zijn elkaars tegengestelden op politiek vlak. Ik kan me niet inbeelden dat zij ooit hetzelfde standpunt zullen delen. En daar discussiëren we nu over. Wat heeft dat in godsnaam te maken met een letterenbeleid?”

Akkefietjes

Dat niemand lijkt te weten waarvoor Doornaert op het vlak van de Vlaamse letteren staat, leidt tot onrust. “Ze heeft, bij mijn weten, maar weinig over literatuur geschreven”, merkt auteur Gaea Schoeters op. “Dus ik heb geen enkel idee wat haar voeling met de Vlaamse letteren is. Is Mia Doornaert dan wel een duidelijk gezicht voor de Vlaamse letteren? Dat blijft onduidelijk. Net daarom is het zo problematisch dat de procedure niet gevolgd is: als ze op basis van haar verdiensten door de raad van bestuur wordt voorgedragen, is haar benoeming een keuze. Nu is die politiek geforceerd. Dat is vragen om polemiek, en daar hebben de letteren geen baat bij.”

Auteur Peter Verhelst kan zich naar eigen zeggen wel inbeelden "dat ze graag boeken leest”, maar is niet te spreken over haar reactie op kritiek. “Als je bij het geringste op zo'n denigrerende manier reageert, bewijs je onmiddellijk dat je ongeschikt bent voor deze job.” Iemand die pretendeert in aanmerking te komen als voorzitter moet diplomatisch zijn en daarboven staan, mag zich niet laten meeslepen door kritiek, vindt hij. “Ze toont nu zelf dat ze niet in staat is om boven dit soort akkefietjes te staan. Lachwekkend is dat. Een beetje stijl en elegantie, is dat zo moeilijk?”

Olyslaegers sluit zich daarbij aan. “Van het VFL en de voorzitter verwacht je dat ze objectiviteit uitstralen. Als voorzitter moet je een zekere afstand bewaren. Mevrouw Doornaert is nog niet benoemd, en ze toont al dat ze niet over die afstand beschikt. Daarbij maak ik zelfs nog abstractie van haar verleden.”

Anderen vinden het dan weer goed dat er wat beweging komt in het VFL, dat auteurs in subsidies voorziet, in de vorm van werkbeurzen. “In de praktijk is het een vriendenclub die belang heeft bij een status quo”, stelt auteur Marnix Peeters onomwonden. “Hoe minder wind er waait, hoe beter, dat is de redenering. Nu er een nieuwe voorzitter aankomt, wist je van tevoren dat het voor hen nooit de juiste zou zijn. Dit is een kroniek van een aangekondigd dispuut, omdat veel auteurs die al jarenlang beurzen krijgen, hier veel bij te verliezen hebben. Ik spreek me niet uit over Doornaert zelf – daarvoor weet ik niet goed genoeg waar ze voor staat – maar het is misschien wel tijd dat iemand bij het VFL op tafel klopt en de vleermuizen uit de kasten jaagt.”

Mia Doornaert was niet bereikbaar voor commentaar.

Wat doet het VFL?

Het Vlaams Fonds voor de Letteren (VFL) werd in 1999 opgericht als een Vlaamse Openbare Instelling om de literaire wereld in Vlaanderen te professionaliseren en te promoten. In dat opzicht is het VFL te vergelijken met het Vlaams Audiovisueel Fonds (VAF), dat Vlaamse film- en tv-productie subsidieert en in het buitenland in de verf zet.

Het VFL keert subsidies, in de vorm van werkbeurzen, uit aan auteurs. Die beurzen dienen om schrijvers de periode waarin ze aan een boek werken en geen inkomsten te hebben, te laten overbruggen. Auteurs die per jaar meer dan 40.800 netto verdienen, krijgen geen werkbeurs.

Daarnaast komen ook literaire organisaties, tijdschriften en vertalers in aanmerking voor subsidies. Tot slot promoot het VFL, onder de naam Flanders Literature, de Vlaamse literatuur in het buitenland, in de eerste plaats bij buitenlandse uitgevers en literaire evenementen en beurzen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234