Woensdag 12/05/2021

AchtergrondMuziek

Arsenal, een band in relatiecrisis: ‘Soms is het echt gewoon oorlog’

John Roan en Hendrik Willemyns in de docureeks ‘The Rhythm of the Band’. ‘Ik kan die strijd niet meer aan. En John ook niet’, zegt Willemyns over hun verzuurde relatie.  Beeld VRT
John Roan en Hendrik Willemyns in de docureeks ‘The Rhythm of the Band’. ‘Ik kan die strijd niet meer aan. En John ook niet’, zegt Willemyns over hun verzuurde relatie.Beeld VRT

Kleeft aan elke popgroep een houdbaarheidsdatum? Niet noodzakelijk. Maar de relatie tussen de groepsleden heeft géén eeuwige levensverwachting. Arsenal beleeft die crisis vandaag meer dan ooit. Toch levert die noodtoestand vandaag een spannende plaat en een eigenaardige documentaire op.

Na een uur struinen door het Zoniënwoud zien we het bos door de bomen plots niet meer. Of beter gezegd: de uitgang naar de bewoonde wereld lijkt in rook te zijn opgegaan. Met onze wandelpartner Hendrik Willemyns, één deel van het producersduo achter Arsenal, onderhandelen we over wie de ander mag opeten indien we de weg uit het woud langer dan een week bijster blijken. Het klonk vooraf nochtans als een waterdicht plan, afspreken in dit uitgestrekte woud rond Brussel. De reden? Hier werd Arsenal bijna een kwarteeuw geleden geboren, na een nachtelijke wandeling van John Roan en Hendrik Willemyns. Ergens tussen bos en stad werd het vuur aan de lont gehouden. Kort daarna maakte Arsenal meteen vonken met de hit ‘Mr. Doorman’.

De laatste maanden hoorden we dan weer vaak dat Arsenal niet meer door eenzelfde deur kan. Méér nog: het producersduo zou op sterven na dood zijn. Dat overlijdensbericht moeten we vooral niet te vroeg uitsturen, tempert Willemyns. Maar dat we samen verdwaald raakten in het Zoniënwoud, getuigt wél weer van een bitterzoete symboliek. In Arsenal is de liefde tussen Willemyns en zijn partner in crime al een tijdje op de dool. Al drie platen lang om specifiek te zijn. Bij Furu (2014) was er een eerste grote clash tussen beiden, en tijdens In the Rush of Shaking Shoulders (2018) liep het creatieproces alweer aan tegen een muur. Voor het ­nagelnieuwe The Rhythm of the Band achtten de twee het dan ook best om Roan gewoon uit de studio te houden.

Hoe dat zo ver kon komen, ziet u vanavond in de gelijknamige docuserie The Rhythm of the Band op Canvas. Arsenal is een band in relatiecrisis. “Na twintig jaar zijn John en ik uit elkaar gegroeid”, legt Willemyns uit. “Vroeger trokken we er altijd enkele weken samen op uit, om een plaat te maken. Dat was nu echt geen optie. Ik kan die strijd niet meer aan. En John ook niet. Hij wilde trouwens liever zijn blackmetalmuzikantenplaat opnemen, en ik geloof dan weer niet dat je er twee geliefden tegelijkertijd op kan nahouden. De tijd van het producersduo is daarmee dus voorbij. Of me dat triest maakt? Vreemd genoeg niet. Deze plaat is een stap in de richting van iets nieuws. En misschien zelfs iets groters.”

Passief agressief

In de documentaire klinkt Willemyns nochtans verbolgen, als de bedrogen echtgenoot. Het zijproject van Roan zit hem schijnbaar hoog. Maar is dat wel zo eerlijk? Zelf piste hij vaker naast de pot. Zo maakte hij twee films, en leek Arsenal met de jaren steeds meer gekaapt te worden door zijn visie. “Ik bedoelde die opmerking grappend”, verdedigt Willemyns zich. “Maar in de laatste aflevering zie je inderdaad wel hoe passief agressief we in elkaars bijzijn kunnen zijn. Daar ben ik zelf wat van geschrokken. Na de trip in China wisten we dat Arsenal zo niet langer verder kon. Op de formule van ons beiden in de studio zat trouwens al even sleet, hoor. Tijdens de opnames van Lotuk, nu toch ook al zo’n dertien jaar geleden, viel de avond over de band zoals we die kenden. Bij Furu was het al nacht geworden. En nu schijnt de maan zelfs nog amper. Het is héél donker. Maar tegelijk vind ik het ook wel opwindend om iets met die gevoelens, met die gebroken relatie aan te vangen. Zelfs al maakte ik deze plaat zonder hem, zie ik dit als een mogelijke doorstart. Voor alle duidelijkheid: zonder John zou Arsenal onmogelijk dezelfde band zijn. Hij was in het verleden heel belangrijk in de studio en blijft dat voor de liveshows. Daar zie ik hem de laatste jaren liever dan ooit schitteren. Maar voor deze plaat stonden we voor een splitsing, en moesten we ons de vraag stellen: kunnen we onze spanningen meenemen in een nieuwe artistieke doorstart, of gaan we gewoon uit elkaar?”

Hendrik Willemyns: ‘Muziek is iets geworden als internetporno: artiesten trekken aan het kortste eind, want niemand betaalt er nog voor.’ Beeld © Stefaan Temmerman
Hendrik Willemyns: ‘Muziek is iets geworden als internetporno: artiesten trekken aan het kortste eind, want niemand betaalt er nog voor.’Beeld © Stefaan Temmerman

Om zijn gedachten te ordenen en met kompaan John weer op eenzelfde golflengte te geraken, trok hij naar Chongqing in China. De timing kon evenwel niet slechter zijn: op het ogenblik dat een pandemie iets verderop haar oorsprong vindt, zie je de twee gezellig samen in bad zitten op hotel. “Baden is bijna heilig voor mij”, lacht Willemyns. “Delen van mijn geest lijken dan ineens op te lichten. Maar in Chongqing vond ik het vooral nodig dat John en ik in bad gingen om elkaar terug te vinden.” In de laatste aflevering zie je hen beiden plonzen, terwijl ze keuvelen over het huwelijk van Koen Wauters en Valerie De Booser, dat net dan op de klippen was gelopen. “Onze relatie werd toen ook heel erg op de proef gesteld. Vooral omdat we elkaar soms maanden niet zagen. Eigenlijk zouden we voor elke plaat onze vrouw moeten achterlaten, en gaan samenhokken. Dan kunnen we na elke ruzie samen knuffelen in bed. Je lacht, maar als we plots samen in een cocon belanden om te werken, verhoogt de spanning tussen ons alleen maar. Soms is het echt gewoon oorlog.”

De docuserie is een vreemde melange van wetenschappelijke feiten, filosofische gesprekken en magisch-realistische elementen. In de eerste scène, in het Zoniënwoud, duiken plots dinosaurussen en mammoeten op. Elders verschijnt John Roan in datzelfde bos als een aartsengel, met lichtgevend zwaard. En in een andere scène beweegt een meisje in zilverpapier. “Het is veilig om te stellen dat er een stream of consciousness aan te pas kwam”, grinnikt hij. “Het gaat eigenlijk over licht en donker. De fabelachtige tableaus vormen het donker. Het licht komt van de uitleg die ik krijg van muzikanten, wetenschappers, dirigenten, maar ook een prostituee. Zo trok ik onder meer naar Polen en ­Nigeria om er te peilen naar wat muziek precies is. Maar de beelden die je niet meteen kan plaatsen, betekenen net zoveel voor mij. John die als engel met zijn zwaard staat te zwaaien: dat beeld beschouw ik als een metafoor voor de kwaadheid die hij nu voelt. Hij haat mijn intellectueel gezwets, merk ik vaak. (lacht) In het begin noemde hij me ook in het plat Gents een welweter.”

“Hoe Roan de plaat vindt?” Willemyns aarzelt een zeldzame keer in het gesprek. “Hij reageerde... voorzichtig positief. John wees vooral op de zaken die hij goed vond. Voor de rest zweeg hij. Niet erg: we weten allebei hoe delicaat het is om commentaar te leveren op iets waar een goede vriend van je zo lang en intens op werkte.”

Mysterieuze sfinx

Die zachte spanning is ook voelbaar tijdens een reeks gesprekken in Chongqing. Willemyns stelt heel wat vragen over de toekomst van de band, Roan glimlacht hooguit als een mysterieuze sfinx. “We dansten naast elkaar, zoals je dat Japanse koppel in de hotelkamer ook op een onmogelijke manier naast elkaar ziet bewegen”, knikt Willemyns. “Chongqing was trouwens niet zonder reden gekozen als decor. Het was een deel van mijn donker toekomstbeeld voor Arsenal. Intussen is dat niet meer zo, maar nu zie ik het als een metafoor voor de muziekwereld. Op heel korte tijd zag ik dat deel van China exploderen naar een miljoenenstad, maar de ziel zag ik niet mee groeien. Het is een kille, afstandelijke en zelfs beangstigende Chinese megalopolis waar iedereen hokt in een piepklein appartement. Dat is een goede metafoor voor de muziekindustrie. Ik huil voor alle jonge muzikanten, die nog steeds durven dromen, maar nauwelijks perspectieven hebben. Dit is het einde van muziekbeleving zoals we die kennen. Dankzij Spotify en consorten wringen artiesten zich willens nillens in een wurgend korset van formats. Muziek is iets geworden als internetporno: artiesten trekken aan het kortste eind, want niemand betaalt er nog voor.”

‘In Chongqing vond ik het vooral nodig dat John en ik in bad gingen om elkaar terug te vinden.’ Beeld VRT
‘In Chongqing vond ik het vooral nodig dat John en ik in bad gingen om elkaar terug te vinden.’Beeld VRT

“Of die evolutie me bitter maakt? Niet écht meer. Ik heb ook weinig reden tot klagen. Mijn carrière staat niet aan het begin, en zit evenmin in het slop. Ik heb veel geluk gehad. Op dit ogenblik hadden we een paar keer de AB kunnen uitverkopen, en eind dit jaar staan we in de Lotto Arena. Ik voel me niet fin de carrière.”

Toch valt muziek maken hem steeds moeilijker. “Tijdens de eerste twee weken van de lockdown heb ik me afgezonderd in de studio. Dat was niet evident. Je moet er immers nog in geloven, in de kracht en de dromerigheid van muziek. Ik ben te rationeel geworden, vrees ik. Hoe dat komt? Ouderdom. Ik bivakkeer vandaag eerder in mijn hoofd, dan ik op buikgevoel inzet. Die jeugdige overmoed is wég. Die zit nochtans wél in deze plaat vervat: ik werkte met Paulien Mathues (de winnaar van het tweede seizoen van ‘The Voice van Vlaanderen’, GVA) en met Felix Machtelinckx van Tin Fingers. Een beetje onder het mom van: als het door jonge mensen gedaan kan worden, doe dat dan ook. Zij gaven de plaat een fris geluid mee. Popmuziek is sowieso a young man’s game. Dat wil ik niet onder stoelen of banken schuiven. Wat ik dan weer kon bieden voor deze plaat is wat je niet van jonge mensen mag verwachten: ik ging in Nigeria ritmes sprokkelen, en maakte er tegelijk een documentaire over. Maar die jeugdigheid kan ik niet meer bieden. Ik voel me 76 jaar oud. (lacht) Het laatste wat ik wilde worden, is die verschrikkelijke oude vent, die in een discotheek staat te dansen tussen de jonge vrouwen, maar niet beseft dat hij al lang geen kans meer maakt.”

The Rhythm of the Band is nu uit. De bijbehorende docureeks is vanavond te zien op Canvas om 22.45 uur (erna ook te bekijken via VRT NU). Arsenal speelt 9/12 in de Lotto Arena, Antwerpen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234