Maandag 24/01/2022

DMzaptEwoud Ceulemans

Arm Vlaanderen de Leeuw: deze film zal altijd een valse noot blijven in het oeuvre van Hugo Claus

Hugo Claus tijdens de opnames van 'De leeuw van Vlaanderen'. Beeld Photo News
Hugo Claus tijdens de opnames van 'De leeuw van Vlaanderen'.Beeld Photo News

Ewoud Ceulemans zet de blik op oneindig. Vandaag: De leeuw van Vlaanderen op Netflix.

Ewoud Ceulemans

Over de doden niets dan goeds, luidt het spreekwoord, en aangezien Hugo Claus al dertien jaar geleden het tijdelijke voor het eeuwige verruilde, maakt dat het moeilijk om een kolommetje te wijden aan De leeuw van Vlaanderen. Laat ik het hierop houden: de man was een Briljant Auteur, en een van zijn meest scherpzinnige vaststellingen was dat zijn verfilming van Hendrik Consciences klassieker geen succes was.

Producent Jan Van Raemdonck, de BRT en de Nederlandse KRO smeten nochtans zo’n 80 miljoen frank tegen de productie aan. Claus vond het te weinig: in twee afzonderlijke BRT-reportages over de opnames van De leeuw van Vlaanderen stelde hij dat hij respectievelijk 300 miljoen frank of meer dan een miljard frank nodig had. Het budget was te klein, impliceerde Claus, en de verwachtingen rond de film waren “een beetje veel voor een arme dichter”.

Nu ik deze week De leeuw van Vlaanderen bekeek – hij staat tegenwoordig op Netflix – kan ik niet anders dan denken: Claus was zich nog voor de release aan het indekken. Het resultaat heeft dan ook meer weg van Monty Python and the Holy Grail – “Why do you think I have this outrrrrrrageous accent?” – dan van een indrukwekkend ridderepos. Kokosnoten in plaats van echte paarden hadden de film alleszins een stuk ontspannender gemaakt. En met het vrijgekomen budget had een dialoogschrijver kunnen worden aangetrokken.

Want God, wat zijn de dialogen in deze film verschrikkelijk. Misdadiger dan het beleid van Filips de Schone, zou ik durven te stellen. “Stom kieken, schei uit met blèren”, horen we Jan ‘Breydel’ Decleir zeggen, alvorens even later de term ‘vlegel’ in de mond te nemen. Zulke houterige regels tekst verpletteren het vakmanschap van acteurs als Decleir, Frank Aendenboom en Julien Schoenaerts, al toonde Claus zich ook geen begenadigd acteursregisseur. Decleir die met wijd gestrekte armen ‘Vlaanderen de Leeuw!’ brult: is dat de Grote Inspirator van het Vlaams-nationalisme? Is dit de Grote Legende waarop een natie gebouwd moet worden?

Misschien was dat wel Claus’ bedoeling. Misschien moet ik De Leeuw bekijken als een mislukte parodie op het flamingantisme. In het BRT-programma Première vertelde de schrijver-regisseur immers dat hij het boek van Hendrik Conscience zag als “een avonturenboek, waar kwalijke dampen van het Vlaams-nationalisme boven hangen.”

Die dampen heeft hij alleszins niet weggeblazen: ik vermoed dat de Bart De Wever die tegenwoordig in de outfit van een Romeinse keizer op een N-VA-koekendoos prijkt, maar wat graag had deelgenomen aan de re-enactment van de Guldensporenslag aan het einde van de film. En dan zijn er nog citaten als ‘Nu is de lucht in onze stad zuiver geworden. De adem van de vreemdelingen bevuilt hem niet meer’, die je eerder in pseudo-literaire fantasieën van Dries Van Langenhove verwacht. Om maar te zeggen: in het oeuvre van Hugo Claus zal De Leeuw van Vlaanderen een uiterst valse noot blijven.

Arme dichter. Arm Vlaanderen de Leeuw.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234