Zaterdag 10/04/2021

ReportageTelevisie

Antiek op tv: u kijkt toch ook?

‘Iedereen denkt tegenwoordig een schat op zolder gevonden te hebben.’ Beeld Damon De Backer
‘Iedereen denkt tegenwoordig een schat op zolder gevonden te hebben.’Beeld Damon De Backer

Oude rommel of een zeldzame schat? Dat is de vraag die steeds meer kijkers aan het scherm gekluisterd houdt. Ook Bent Van Looy en Tom Barman zijn verslingerd aan antiekprogramma’s als Stukken van mensen en Salvage Hunters. ‘Elk stuk in mijn appartement heeft z’n anekdote, ofwel ben ik in de zak gezet, of ik heb iemand ontmoet...’

Antiques Roadshow, Bargain Hunt, Flog It! en hun vele spin-offs en aanverwanten: nergens lopen er zo veel antiekprogramma’s als op de BBC. Logisch, antiek maakt deel uit van het Britse DNA. Ieder zichzelf respecterend dorp heeft op zondag wel z’n car boot sale in een wei, waarbij uit de kofferbakken van geparkeerde wagens antiek en brocante wordt verkocht.

Maar al zitten zulke gewoontes niet in onze volksaard, programma’s over antiek slaan nu ook bij ons aan. Zo is Stukken van mensen op Play4 na vijf jaar populairder dan ooit: het huidige seizoen is nu al het meest succesvolle, met 435.241 kijkers en een marktaandeel van 21,9%.

Opvallend is ook de spreidstand van het programma. Enerzijds smult het brede publiek van de doortochten van BV’s als Margriet Hermans en de ­stunts van de flamboyante dealer Paul De Grande, die enkele weken geleden 615.000 euro neertelde voor de duelleerpistolen van Napoleon. Niet veel later leverde hij bepaalde krantensites alweer vers clickbait door zijn kasteel in Snellegem te koop te zetten.

Anderzijds stijgt ook de coolfactor van het programma, met dank aan rocksterren Bent Van Looy en Tom Barman die hun waar ­kwamen verhandelen. De dEUS-zanger schreef zich zelfs in achter de rug van zijn manager, terwijl die hem al jaren tevergeefs aanvragen voor quizzen en dergelijke doorspeelt.

Escapisme

Toeval bestaat niet: Van Looy en Barman zijn behalve muzikant ook kunstenaar – Van Looy schildert, Barman fotografeert – én trouwe kijker van Salvage Hunters op Discovery Channel. In dat programma rijdt de Welshe antiekdealer Drew Pritchard het Verenigd Koninkrijk en occasioneel ook Europa af, op zoek naar meubelen en rariteiten die hij kan kopen om weer te verkopen. Salvage Hunters ziet ook bij ons z’n cult following groeien.

Paul De Grande in het kasteel van Snellegem: ‘Overal waar ik kom, willen mensen selfies met mij. één keer riep een klant die niet akkoord ging met mijn prijs: ‘wie denk je wel dat je bent!’’ Beeld Damon De Backer
Paul De Grande in het kasteel van Snellegem: ‘Overal waar ik kom, willen mensen selfies met mij. één keer riep een klant die niet akkoord ging met mijn prijs: ‘wie denk je wel dat je bent!’’Beeld Damon De Backer

Bent Van Looy: “Als ik even vastzit, als het even niet meer gaat, zet ik een aflevering op. Het is het ultieme ­escapisme. Je loopt mee naar binnen in de mooiste country houses, maar je belandt evengoed in een kostschool, een oud stationnetje, of op de volgestouwde zolder van een of andere extreme hoarder. Het on-the-road­gevoel is natuurlijk herkenbaar voor een muzikant. Met een busje door Engeland rijden, ik kén dat van onze tours met Das Pop. Maar het beste is voor mij het geëtaleerde connaisseursschap. Uit de rommel weet Pritchard de pareltjes te vissen.”

Tom Barman: “Toen hij ergens een prachtige oude Agfa-neonreclame vond, wou ik die door de tv sleuren, zo verliefd was ik op dat stuk. Al zegt het meeste van wat hij koopt me niks. Arts-and-craftsmeubelen en victoriaanse sofa’s, daarvoor is mijn smaak te Europees. En toch kijk ik graag. Omdat ik bijleer, en omdat ik zijn opwinding herken als hij ergens in een hangar vol rommel staat. In Portugal (waar Barman deeltijds woont, red.) ga ik vaak naar junk yards, schitterende plekken waar je veel oude Braziliaanse en Angolese spullen vindt, uit de voormalige Portugese kolonies. Ik kan daar ­probleemloos een hele namiddag rondhangen. Ik heb ook jaren met veel plezier naar het juiste appartement in Antwerpen gezocht. Dan gebeurde het weleens dat ik zei: ‘Nee, ik ga je huis niet kopen, maar wat vraag je voor dat kapstokje daar?’ (lacht) Het is op schattenjacht gaan. Dat is zo oud als de mens, hè.”

Amicaal gevecht

Eveneens zo oud als de mens is het spel van het onderhandelen, wat dan weer het voornaamste plakijzer is van Stukken van mensen. Enigszins verrassend: er bleek een geslepener onderhandelaar te schuilen in Bent Van Looy dan in Tom Barman. De eerste werd naar eigen zeggen helemaal meegezogen in het spel en liep met zijn zelfgemaakt schilderij drie kamers af om de prijs telkens op te drijven. Barman daarentegen nam meteen in de eerste kamer het bod van Frank Van Laer aan: 5.000 euro voor zijn sixties Brionvega-platendraaier. Achteraf hoorde hij van dealer Bie Baert dat zij het dubbele had willen bieden.

“Natuurlijk schrok ik daarvan! Ik dacht: Barman, je komt hier een hele namiddag zitten en dan zeg je al in de eerste kamer toe. (lacht) Nee, ik ben tevreden, het was een mooi bod van Frank.” Waarom tv-programma’s als Stukken van mensen of Salvage Hunters volgens hem tegenwoordig zo populair zijn? “Door covid is iedereen veel meer met z’n interieur bezig. Bovendien zien steeds meer mensen in dat mooie oude dingen niet in waarde verminderen. En het ‘amicale gevecht’ van het onderhandelen spreekt natuurlijk ook erg aan...”

Weetje: antiekdealer Bie Baert, al sinds de start een vast gezicht in Stukken van mensen, kent Drew Pritchard van Salvage Hunters persoonlijk, dankzij de vele internationale antiekbeurzen die ze al een kwarteeuw lang in haar camionette afdendert. “Het is een klein wereldje”, licht Baert toe, al staat ze wel te kijken van de populariteit van Stukken van mensen. “Toen ik er vijf jaar geleden aan begon, had ik nooit gedacht dat het zo zou aanslaan. Maar dat hadden we toch ook nooit gedacht van al die kookshows op tv? Misschien zijn antiekprogramma’s wel de nieuwe kookprogramma’s!

Bie Baert in 'Stukken van mensen': ‘Het blijft raar, via Instagram  een bericht  krijgen van een twaalfjarige die zegt: ‘Hey, ik vind je cool’.’ Beeld SBS
Bie Baert in 'Stukken van mensen': ‘Het blijft raar, via Instagram een bericht krijgen van een twaalfjarige die zegt: ‘Hey, ik vind je cool’.’Beeld SBS

Maar het blijft raar, via Instagram een bericht van een twaalfjarige krijgen die zegt: ‘Hey, ik vind je cool’. Al was ik op die leeftijd zelf overal steentjes aan het rapen. Toen ik op mijn vijftiende mijn eerste geld met een vakantiejob verdiende, kocht ik geen merkjeans, maar ging ik naar een antiekwinkel om een tea caddy te kopen.”

Goudkoorts

Paul De Grande, de éminence grise van Stukken van mensen, mag zich intussen een echte BV noemen. In de aflevering van Salvage Hunters waarin Drew Pritchard België aandoet en daarbij De Grandes kasteel in Snellegem bezoekt, omschrijft de Welshman zijn West-Vlaamse collega treffend als ‘een kruising tussen een antiquair en de slechterik uit een James Bond-film’. Maar tv-kijkend Vlaanderen blijkt De Grande alles­behalve een ‘dikkenek’ te vinden. Wel integendeel. “Overal waar ik kom, ­willen mensen selfies met mij. Ik heb nog maar één keer iets negatiefs meegemaakt. Iemand stond in mijn winkel in Zeebrugge, ging niet akkoord met mijn prijs en riep: ‘Wie denk je wel dat je bent?’ Het programma doet natuurlijk veel mensen dromen, ik word overstelpt met mails: ‘Wat is dit waard?’ Iedereen denkt tegenwoordig een schat op zolder gevonden te hebben hè.” (lacht)

Bent Van Looy in 'Stukken van mensen': ‘Zo’n Britse antiekshow is het ultieme escapisme. Je loopt mee naar binnen in de mooiste country houses.’
 Beeld SBS
Bent Van Looy in 'Stukken van mensen': ‘Zo’n Britse antiekshow is het ultieme escapisme. Je loopt mee naar binnen in de mooiste country houses.’Beeld SBS

Ook Bie Baert merkt een nieuwe goudkoorts op in haar inbox: “Te vaak mailen mensen dingen die niet mijn smaak zijn. Zo doe ik bijvoorbeeld geen ­zilverwerk. Een tip dus: ga altijd na wat iemands vakgebied is. Of stuur je foto’s naar een veilinghuis. Hou ook rekening met trends. Mahonie­houten Engelse bibliotheken zijn nu minder gegeerd dan in de jaren 90. Omgekeerd was niemand tot voor kort ­geïnteresseerd in seventies tafellampen met zo’n ronde stenen sculptuur als voet. Nu ineens zijn ze hot, ik verkocht pas nog een originele Albert Tormos-lamp voor 1.500 euro.”

Weg met de drempelvrees

Hebben die tv-programma’s ook een effect op de smaak en het koopgedrag van de Vlaming? Worden we via de televisie beetje bij beetje gekneed tot ‘Engelsen light’, die als de bureaulamp het heeft begeven snel een ­antiekzaakje binnenstappen, in plaats van wéér bij Ikea te shoppen?

Bie Baert: “Er zal altijd een massa zijn die voor de grootste gemene deler en het gemak kiest. Maar nieuwsgierigen verliezen door een programma als Stukken van mensen hun laatste beetje drempelvrees om eens een antiekzaak te bezoeken. Dat merk ik aan mails die ik krijg. Zo is er een ouder koppel dat nooit antiek kocht, en nu jaarlijks iets via mijn site bestelt. Sowieso heeft ­verkoop via internet onze sector de voorbije tien jaar toegankelijker gemaakt, televisie geeft nu nog dat extra zetje.”

De Grande: “Ik ben er zeker van dat onze collega’s die níét op tv komen ook van dat effect profiteren. Tel daar dan ook nog eens corona bij… De veilinghuizen hebben door de pandemie geboomd als nooit tevoren. Je kan tegenwoordig eenvoudig via de computer door de catalogus bladeren en bieden. De laatste twintig jaar zien we ook steeds meer jonge koppels die stap voor stap hun interieur inrichten met meubels die ze als ‘souvenirs’ beschouwen. Ik voorspel dat die trend zich zal voortzetten. Er kan een Ikea-keuken staan, maar ook een antieke kast die op reis werd gevonden, of een vintage sofa van op eBay. Als er maar een verhaal aan vasthangt.”

Twintig jasjes van tweed

Hoewel Tom Barman gruwelt van de term ‘conversation piece’ (“zo bourgeois”) is ook zijn interieur in de eerste plaats een verzameling verhalen. Barman: “Letterlijk élk stuk heeft z’n anekdote. Ofwel ben ik in de zak gezet (lacht), ofwel was het kapot, of ik heb iemand ontmoet… Ik zie er gewoon de fun niet van in om naar de zoveelste keten te trekken en daar iets te bestellen dat dan netjes thuis wordt geleverd.”

Tom Barman: ‘Ik zei weleens:  ‘Nee, ik ga je huis niet kopen, maar wat vraag je voor dat kapstokje daar?’' Beeld VIER
Tom Barman: ‘Ik zei weleens: ‘Nee, ik ga je huis niet kopen, maar wat vraag je voor dat kapstokje daar?’'Beeld VIER

Bent Van Looy: “Het gaat om de magie van het voorwerp. Mensen ­vragen me weleens waarom ik twintig tweed jasjes heb. Maar ieder jasje heeft voor mij een ander verhaal.

“Intussen ben ik trouwens ook beginnen kijken naar het Nederland­se Tussen kunst en kitsch. Dat is een wat ernstiger programma, maar toch ook weer met dat reizen in je hoofd. Naar de voormalige Nederlandse kolonies, of naar Friese boerderijen, vol ­tegeltjes en tinnen potten.”

Tot slot: wie denkt dat Paul De Grande zijn kasteel te koop zette omdat hij krap bij kas zat na de aanschaf van Napoleons pistolen, zit ernaast. Die deal sloot de zakenman pas nadat hij verzekerd was van een koper. Naar eigen zeggen wil hij zijn kasteel zelf ­verkopen in plaats van dat het ooit een erfenis wordt. En hij wil een frisse start nemen, mét een goeie website. Ook De Grande moet mee met zijn tijd, aan stoppen denkt hij in ieder geval zeker niet.

Het draait dan weliswaar allemaal om oude spullen, misschien is ­antiquair wel hét beroep dat eeuwig jong houdt? Bie Baert: “Het gaat echt om die zoektocht, de kick van de vondst. Ik heb nog altijd het gevoel dat ik iedere dag mag buitenspelen.”

Zelf op antiekjacht? 10 gouden tips van Bie Baert en Paul De Grande

null Beeld Damon De Backer
Beeld Damon De Backer

1. Hét devies op markten en beurzen blijft: kom vroeg. Early birds vangen de meest bijzondere stukken.

2. Bereid je voor. Wie op een markt of beurs de plek van een dealer kent, verliest geen tijd.

3. Besef dat de grote meubels eerst worden uitgeladen, die staan er dus al vroeg. Later op de dag laadt men de kleinere objecten uit. Die kan je ’s namiddags rustiger ontdekken.

4. Bepaal op voorhand een budget. Is dat maximaal 5.000 euro en zie je die Eames chair voor 4.000? Sla toe. Zie je hem voor 6.000? Niet doen.

5. Kopen op internet biedt het voordeel dat je prijzen kan vergelijken op verschillende sites.

6. Ga Europese meubelen nooit op Amerikaanse sites ­zoeken. De prijzen zijn er veel te hoog door importkosten, hoge huurprijzen…

7. Zie je iets moois in een antiekzaak? Ga ook daar prijzen vergelijken vooraleer je koopt, in andere zaken én online.

8. Een stuk verbaal afbreken om op de prijs af te dingen, is een methode van vroeger die echt niet meer werkt. Als je iets wil hebben, maskeer je enthousiasme niet, maar kaart rustig de minpunten aan.

9. Studéér. Zag je ergens een zeteltje in empirestijl? Kom ­zoveel mogelijk te weten over die stroming en periode.

10. Hoop op een portie geluk. Dat je op een markt of beurs nét iets uit een camionette geladen ziet worden…

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234