Zondag 25/07/2021

InterviewAnthony Hopkins

Anthony Hopkins (83): ‘Acteren zorgt ervoor dat mijn brein niet verschrompelt’

Anthony Hopkins (83), de oudste Oscar-winnaar ooit, in ‘The Father’. Beeld SEAN GLEASON
Anthony Hopkins (83), de oudste Oscar-winnaar ooit, in ‘The Father’.Beeld SEAN GLEASON

Op zijn 83ste won Anthony Hopkins dit jaar zijn tweede Oscar, voor zijn rol als dementerende man in The Father. Het leverde Hopkins de bedenkelijke eretitel van ‘oudste Oscar-winnaar ooit’ op. In zijn hoofd werkt alles nog perfect, zegt de Welshe acteur, al beseft hij dat de dood stilaan aan de horizon opduikt.

Als debuterend regisseur uit Frankrijk meteen Anthony Hopkins willen strikken voor de hoofdrol in je eerste film, je moet het maar durven. Niet dat Florian Zeller een complete beginner was, natuurlijk. In 2012 maakte hij al indruk met zijn toneelstuk Le père, over een tachtiger die worstelt met dementie. Toen hij het stuk schreef, was Zeller zelf nauwelijks de 30 gepasseerd, maar toch had hij al ervaring zat met het onderwerp, vertelt hij ons: “Ik ben opgevoed door mijn grootmoeder. Toen ik 15 was, begon zij te dementeren. Ik wist dus heel goed hoe het was om zo’n aftakelingsproces door te maken.”

Le père werd een klinkend succes, kreeg een Engelse vertaling en reisde de wereld rond. Zeller was verrast door de emotionele respons van het publiek: “Wat me vooral verbaasde, was dat die overal ter wereld even krachtig was: mensen kwamen na de voorstelling naar ons, om hun eigen ervaringen met dementie te delen. Dat heeft me gemotiveerd om het stuk te verfilmen.”

Van zodra Zeller zijn laptop openklapte om het script van The Father te schrijven, zag hij naar eigen zeggen het gezicht van Anthony Hopkins voor zich: “Dat is ook de reden waarom het een Engelstalige film moest worden. Ik wou de film alleen met Anthony maken. Omdat hij de grootste acteur is die op deze planeet rondloopt.”

Om Hopkins warm te maken voor zijn scenario, schreef Zeller het personage naar zijn evenbeeld: “Ik noemde het personage Anthony, en gaf hem dezelfde geboortedatum als Anthony Hopkins: 31 december 1937. Zo wou ik hem laten voelen dat ik het script speciaal voor hem had geschreven. Ik hoopte ook dat hij zich op die manier meteen verbonden zou voelen met het personage en zijn eigen gevoelens over sterfelijkheid eraan zou kunnen linken.”

Zellers ambitieuze gok draaide goed uit: Hopkins hapte toe, en zette een van de meest indrukwekkende acteerprestaties uit zijn lange carrière neer – de Academy verkoos Hopkins op de Oscars zelfs boven de betreurde Chadwick Boseman, die als de gedoodverfde winnaar werd gezien. Hopkins zelf heeft nochtans niet het gevoel dat hij iets uitzonderlijks doet in The Father: “Ik ben 83”, lacht hij. “Een oude man spelen is voor mij niet moeilijk, want ik ben er zelf een! Ook al voel ik me nog heel sterk en fit. Maar als je een goed scenario krijgt, is het eigenlijk heel makkelijk om te acteren. Het script van Florian en Christopher Hampton was als een wegbeschrijving: ik hoefde het alleen maar te volgen.”

Niet alleen het scenario, maar ook Zellers ingenieuze regiekeuzes hielpen Hopkins en zijn collega’s om zich in de wereld van de film onder te dompelen. Om de verwarring van het hoofdpersonage in de verf te zetten, laat Zeller het appartement waarin de film zich afspeelt haast ongemerkt transformeren, totdat het volledig onherkenbaar is. “Ik wilde dementie van binnenuit tonen”, legt Zeller uit. “De kijker in een labyrint sturen, en hem zelf verward naar de uitgang laten zoeken. The Father moest meer zijn dan een verhaal, het moest een ervaring worden. Daarom begon ik tijdens het schrijven meteen ook plannen te tekenen van de set, alsof die ook een van de hoofdpersonages was. Het decor moest de verwarring en de gedesoriënteerdheid van het hoofdpersonage op een visuele manier voelbaar maken.”

Acteren zonder acteren

Die aanpak maakte het voor Hopkins heel eenvoudig, zegt hij: “Ik hoefde de verwarring niet te spelen. Als ik in een bepaalde scène mijn schoonzoon niet meer herkende, liet Florian hem gewoon door een andere acteur spelen. Dan hoefde ik niet veel meer te doen dan gewoon de kamer binnen te komen, te kijken, en te vragen: ‘Wie ben jij? Wat doe jij hier?’ Simpel, toch?”

In tegenstelling tot de regisseur heeft Hopkins zelf weinig ervaring met dementie. “Mijn ouders zijn er allebei van gespaard gebleven”, vertelt hij. “Mijn vader was op het einde van zijn leven verschrikkelijk depressief, maar zijn geheugen bleef altijd intact. En mijn moeder was onverwoestbaar. (lacht) Mijn enige rechtstreekse aanraking met dementie was via een vriend van me in Californië (waar Hopkins al decennia woont, LTR). Hij was achteraan in de 80, en dacht op een bepaald moment dat hij in New York woonde. Dan keek hij uit over de Stille Oceaan, en vroeg hij aan zijn kinderen: ‘Waarom is de Hudson-rivier zo breed?’ Ik zag hoe moeilijk het voor hen was om daarmee om te gaan.

“Dementie is ook verschrikkelijk voor de omgeving van de dementerende. Dat toont de film ook: op een bepaald moment ben ik in de film aan het flirten met een jonge verpleegster, en keer ik me plots heel hard tegen mijn dochter, gespeeld door Olivia Colman. De frustratie op haar gezicht was vreselijk om te zien. Ik voelde me zo schuldig terwijl ik die scènes speelde.” (lacht)

Op zijn leeftijd denkt Hopkins natuurlijk wel na over het belang van het geheugen. “Het is ons krachtigste instrument”, zegt hij, “het is essentieel voor ons overleven. Wanneer je al je ijkpunten begint te verliezen, beland je volgens mij in de hel op aarde. Dan weet je niet meer wat het leven betekent.” Toch is hij niet bang om zelf te gaan dementeren. “Weet je, ik denk daar gewoon niet aan. Wel zorg ik ervoor dat mijn hersenen en mijn lichaam in beweging blijven. Ik speel piano, ik lees veel, en ik leer gedichten vanbuiten. Ik eet gezond, ik sport... En ik heb natuurlijk geluk met mijn beroep: acteren zorgt ervoor dat mijn brein niet verschrompelt. Voor elke rol moet ik een scenario vanbuiten leren. En dat kan ik heel goed, ik heb een geweldig langetermijngeheugen. Ik herinner me nog dingen van toen ik drie jaar was, en ik kan nu nog volledige speeches reciteren uit toneelstukken die ik jaren geleden speelde. Het geheugen is een wonderlijk ding.”

Het is ook de wijze raad die hij telkens weer aan al zijn jonge collega’s meegeeft: “‘Learn your lines!’, dat kan ik niet genoeg herhalen. Veel jonge acteurs willen liever improviseren, maar uiteindelijk is dat alsof je danst zonder de pasjes te kennen. Lang geleden was ik ook zo: ik wilde me concentreren op de backstory van het personage, in plaats van op de dialogen. Zogezegd omdat ik een aanhanger was van de Stanislavski-methode, maar in feite was het gewoon een excuus om niet te hoeven blokken. (lacht) Op een dag heb ik het geweer van schouder veranderd, en ben ik mijn dialogen obsessief beginnen in te studeren. En gek genoeg word ik daar veel relaxter van. Het geeft me een ongelooflijke vrijheid. Want je voelt niet die spanning van je tekst niet te kennen. En zodra je alles gememoriseerd hebt, ben je daarna nog altijd vrij om binnen de structuur van de scène te improviseren.”

Vluchtige droom

Hopkins mag dan niet wakker liggen van dementie, The Father confronteerde hem wel met zijn sterfelijkheid. “Op het einde van de film moest ik een heel emotionele, intense scène spelen”, vertelt hij. “Maar ik vond maar niet de juiste toon, ik legde het er te dik op. We besloten dus om even een pauze in te lassen. Toen liep ik een beetje rond op de set, en bleef ik staan bij een kastje waar wat spullen van mijn personage op liggen: familiefoto’s, een bril, een boek...

“Dat raakte me plots heel erg, omdat het me deed denken aan de dood van mijn vader, en hoe ik toen zijn spullen uit het ziekenhuis moest gaan oppikken. Ik herinner me nog heel goed – en dat is intussen toch bijna 40 jaar geleden – hoe ik naar hem stond te kijken op zijn sterfbed. Hij lag daar maar, en zijn voeten waren ijskoud. Toen dacht ik bij mezelf: ‘Jij bent zelf ook niet zo onaantastbaar als je denkt. Nu ligt hij daar, en op een dag zal het jouw beurt zijn.’ En dat is het mooie. Misschien klinkt dat raar, maar het is mooi om te onthouden dat het hele leven maar een vluchtige droom is, en dat wij niets bijzonders zijn.”

Hopkins blijft nog even stilstaan bij de herinnering aan zijn vader: “Bij de spullen die ik in het ziekenhuis oppikte, zat ook een kaart van Amerika. Want mijn vader droomde ervan om nog in de VS te gaan reizen. Goed wetende dat hij stervende was, had ik hem beloofd dat we ooit, wanneer hij uit het ziekenhuis ontslagen zou worden, samen van New York naar Los Angeles zouden rijden. Op een dag, kort voor zijn dood, zag ik hem op de rand van zijn bed zitten. Hij zat op die kaart te kijken – met een natte pyjama, want hij had net in zijn broek geplast.

“Die herinnering kwam plots heel hard binnen op de set van The Father, toen ik die ene, moeilijke scène moest spelen. En ik dacht: alles is toch zo fragiel. Die breekbaarheid van het leven, daar ben ik me op deze leeftijd meer dan ooit van bewust. En weet je, dat besef doet me net meer van het leven genieten. De dood en je sterfelijkheid erkennen, is eigenlijk een enorme overwinning. Het is zeggen: ‘Hier ben ik nu, en ik heb al die jaren overleefd’ (lacht) En dat is alles.”

‘The Father’ is vanaf 16/06 te zien in de bioscoop.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234