Dinsdag 17/05/2022

InterviewAnne Eekhout

Anne Eekhout schrijft een gothic roman over ‘Frankenstein’-auteur Mary Shelley: ‘Op school was ik een beetje een outsider, een gothic, een punk’

Anne Eekhout: 'Op school was ik een beetje een outsider, een gothic, een punk.' Beeld Jildiz Kaptein
Anne Eekhout: 'Op school was ik een beetje een outsider, een gothic, een punk.'Beeld Jildiz Kaptein

De Nederlandse Anne Eekhout (40) schreef een moderne gothic novel (liefde, schaduwen, regen, paranoia, griezelige man) over Mary Shelley, auteur van het beroemde horrorverhaal Frankenstein.

Jann Ruyters

In Engeland was het deze herfst nieuws. Een eerste druk van het horrorverhaal Frankenstein or the modern Prometheus, anno 1818 verspreid op 500 exemplaren, werd door Christie’s geveild voor 856.000 pond. Het hoogste bedrag ooit betaald voor de eerste druk van een boek van een vrouw.

De belangstelling voor Shelley stijgt, zo’n anderhalve eeuw na haar dood. Lang was het verhaal Frankenstein beroemder dan zijn schepper, een beetje zoals in het klassieke sf-verhaal zelf student Victor Frankenstein overwonnen wordt door het monster dat hij creëerde. Maar dat tij keert nu, zo merkt ook de Nederlandse schrijver Anne Eekhout wier Mary, een historische roman over de tienerjaren van de 19de-eeuwse Britse auteur, vorige week verscheen. Eekhouts roman (haar vierde) werd nog voor verschijning aan tien landen verkocht.

In haar huis in Utrecht, de kittens Suki en Tom Pouce steeds van tafel wegjagend, is de schrijfster nog wat verbluft van het succes. “Ik kreeg een paar dagen voor de Frankfurter Buchmesse een appje van de uitgeverij. Het boek was verkocht aan een Engelse uitgeverij en als Engeland het aankoopt kan het heel snel gaan.”

ANNE EEKHOUT

geboren in 1981 in Hilversum (NED

werkt als schrijver en publicist, geeft les aan de Volksuniversiteit

in 2014 verscheen haar debuutroman Dogma (nominatie Bronzen Uil, longlist AKO-literatuurprijs terechtkwam

de vertaalrechten van haar nieuwe boek Mary zijn al aan tien landen verkocht

woont in Utrecht met haar vriend, schrijver Bertram Koeleman, drie katten en twee kinderen

Mary Shelley was in haar tijd een celebrity, kind van eveneens vermaarde ouders, met in haar leven genoeg drama voor wel tien romans. Ze was de dochter van de Britse feministe Mary Wollstonecraft (die stierf in het kraambed) en filosoof William Godwin. Op 16-jarige leeftijd ging Mary ervandoor met de dan nog getrouwde dichter Percy Shelley, met wie ze als hippies avant-la-lettre door Europa reisde, samen met haar stiefzus Claire en ‘mad, bad and dangerous to know’ dichter Lord Byron. Op haar achttiende schreef ze Frankenstein, daartoe aangespoord door Lord Byron die zijn vrienden opriep tot een verhalenwedstrijd om de verveling in een natte, sombere zomer aan het meer van Genève te verdrijven. Het engste verhaal zou winnen.

Voor haar roman dook Eekhout in Shelleys dagboeken, brieven, biografieën. Ze schreef een in de werkelijkheid wortelende gothic novel annex volwassenwordingsdrama rond twee episodes uit het leven van de jonge Mary. Op 14-jarige leeftijd logeert het meisje een aantal maanden in het Schotse Dundee waar ze een broeierige verliefderige vriendschap sluit met Isabella Baxter, een relatie die zal worden gedwarsboomd door de echtgenoot van Isabella’s zus. De tweede episode speelt vier jaar later tijdens de natte, donkere, van wijn, opium en kwade dromen doordrenkte zomer in Genève. Een eenzame Mary rouwt om haar gestorven dochtertje, tobt over haar vrije huwelijk, de relatie met haar stiefzus, en werkt in haar hoofd aan haar verhaal, aarzelend nog.

Wat trok u zo aan in de figuur van Mary Shelley?

“Haar kracht, denk ik. Ze leefde met mannen die redelijk verlicht waren maar die toch dachten dat ze het beter konden, en ondertussen schreef ze zelf dat meesterwerk. Toen ik een paar jaar geleden verder over haar ging lezen, waren er meer details die me aanspraken. Dat ze zo piepjong was nog, dat ze al een baby had en daarvoor een baby verloren had.”

Hebt u er een verklaring voor dat ze zo’n beroemd boek schreef en toch relatief onbekend bleef?

“Misschien is het wel logisch als je een verhaal schrijft dat zó tot de verbeelding spreekt, dat je dan als schrijver achter dat verhaal verdwijnt. Ik vind het ook wel mooi, eigenlijk. Maar men geloofde aanvankelijk niet dat ze Frankenstein had geschreven. Een boek over lichaamsdelen die aan elkaar genaaid werden zonder inmenging van God, en vervolgens levenskracht toebedeeld kregen, dat was al controversieel, maar dat het geschreven was door een heel jonge vrouw, dat waren allemaal dingen bij elkaar die mensen ongelooflijk vonden. En er was ook inhoudelijke kritiek. Het verhaal werd eerst ongeloofwaardig en melodramatisch gevonden. Overigens kwam er binnen een paar jaar al meer waardering, veel herdrukken. Haar boek is nu veel bekender dan de werken van Lord Byron en Percy Shelley.”

null Beeld Jildiz Kaptein
Beeld Jildiz Kaptein

U stapt met uw roman in de Engelse culturele traditie. Was dat niet intimiderend?

“Misschien hielp het juist dat ik afstand heb. En het is een roman. Ik heb van Mary Shelley een romanpersonage gemaakt. Ze is mijn Mary geworden. Hele delen heb ik zelf ingevuld en daarmee werd ze ook fictiever. Nu het boek af is vind ik het wel spannend, er zijn mensen die veel meer weten over Mary Shelley dan ik. Maar het blijft een roman.”

Mary geldt als een gereserveerde vrouw. Was het lastig om de goede toon te vinden?

“Het was lastig om haar echt te leren kennen. Ik heb er lang over gedaan voor ik durfde te beginnen met schrijven. De toon moest niet vloeken met de tijdgeest van toen maar wel een moderne tint hebben, zeker in de zin van hoe ze over haar gevoelens praat, dat werd destijds weinig gedaan. Haar dagboeken waren meer logboeken: ‘Vandaag in Coleridge gelezen, naar de markt geweest, William sliep slecht.’”

U wortelt het monster in de meisjesvriendschap. Mary ‘ziet’ het monster in de Schotse bergen.

“Ik wilde niet dat mijn roman te veel in Frankenstein geworteld was. Ik had begrepen dat Shelleys reis naar Dundee, Schotland, heel belangrijk is geweest. Ze schrijft in een latere editie van Frankenstein dat daar haar verbeeldingskracht begon. Wat is daar gebeurd? Ze was toen nog maar 14 en we weten niks van wat ze daar heeft meegemaakt. Het is natuurlijk heel fijn om dat dan zelf te bedenken. Ik wilde graag juist iets nieuws toevoegen aan wat al over haar bekend is. Over Isabella wordt door één biograaf in een bijzin gesuggereerd dat de vriendschap niet alleen platonisch was. Isabella’s zwager kwam tussenbeide, daar heb ik op door gefantaseerd.”

Er wordt veel gedronken, opium gebruikt, als 14-jarige krijgt Mary een hersenschudding. Het monster ontspruit aan een verward brein. U hebt er ook een gothic novel van gemaakt.

“Ja een tikje. Dat laudanum-gebruik is trouwens volgens de werkelijkheid. Maar iedereen die weleens een gothic novel heeft gelezen zal de ingrediënten herkennen. De symboliek. Schaduwen. De beneveldheid van het brein. De spookverhalen uit die tijd gaan ook over wat is er echt zo en wat niet, word ik gek of niet? Die traditie heb ik gebruikt.”

Die hang naar de duisternis zit ook in uw eerdere romans. Hoe komt dat zo?

“Dat weet ik niet. Ik ben best wel een vrolijk persoon, geen slechte jeugd gehad, mijn ouders leven nog. Ik was op de middelbare school een beetje een outcast, gothic, punk, maar werd niet meer dan anderen geteisterd door nachtmerries. Ik hield als puber wel erg van enge films, met mijn paardrijvriendinnen op vrijdagavond de allerengste uitzoeken in de videotheek - en dan niet afkijken omdat we allemaal te angstig waren geworden. Maar het boek leende zich gewoon goed voor de gothic traditie. En het is leuk om je personages in een situatie te zetten waar je zelf niet in zou willen zitten, om te kijken hoe ze zich daar uitwerken.”

Er zijn nu meer mensen met haar bezig. Was het schrikken toen Jeanette Winterson ook met een roman over Mary Shelley kwam, twee jaar geleden?

“Toen moest ik nog beginnen, dus dat wist ik al. Ik heb haar roman in de kast staan maar expres nog niet gelezen. Je wil niet een bepaalde richting uitgeduwd worden.”

null Beeld rv
Beeld rv

Jeanette Winterson noemt Shelley een radicaal feminist. Ziet u dat ook zo?

“Ze heeft er niet zo uitdrukkelijk over geschreven, zoals haar moeder Mary Wollstonecraft wel deed, maar het zat wel in haar manier van leven. Ze heeft na de dood van Percy Shelley zichzelf en haar enige kind in haar eentje onderhouden met schrijven en vertalen. Toch knap in die tijd. Er is ook het verhaal dat ze een lesbische vriendin aan papieren hielp, zodat zij in het buitenland kon trouwen met haar geliefde.”

Was ze niet te zeer gefocust op de mannelijke dichters om haar heen?

“Er is een groot verschil tussen de Mary Shelley toen Percy Shelley nog leefde en haar leven daarna. Ik denk dat ze inderdaad idolaat was van Percy en tegelijk had ze het er moeilijk mee dat hij het aanlegde met haar stiefzus. Ik vermoed dat Mary’s feminisme heel erg heeft gezeten in het schrijven van haar boeken, dat ze zich op die manier wilde bewijzen. En dat is haar toch aardig gelukt. Dat hoop ik ook naar voren te brengen in mijn roman. Hoe sterk zij is en hoeveel kracht zij kreeg uit het schrijven van Frankenstein.”

U laat haar verzuchten dat je je als vrouw moet laten gelden. Is dat iets wat u herkent, dat je als vrouw niet kan zwijgen?

“Mijn schrijven is meer uit innerlijke noodzaak, een verhaal dat je in je hebt, dat voelt alsof het er had moeten zijn. De verbeeldingskracht in verhalen en van mensen vind ik heel belangrijk. Neem nu al dat geklaag over het lezen, misschien moet je kinderen en jongeren ook wat meer zelf laten schrijven. Als je dat stimuleert, mensen worden daar gelukkig van, om iets te bedenken. Dat wilde ik ook graag met dit verhaal zeggen.”

Anne Eekhout, Mary, De Bezige Bij, 400 p., 24,99 euro.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234