Zondag 31/05/2020

MuziekMarc Didden

Angstig in coronatijden? Laat u troosten door de ‘talking blues’ van Bob Dylan

Bob Dylan grijpt in zijn albums terug naar het format van de talking blues wanneer hij het uitvoerig over een onderwerp wil hebben.Beeld ANP

De Morgen laat zijn cultliefhebbers de film-, platen- of boekenkast uitspitten op zoek naar troostrijke klassiekers. Vandaag: Marc Didden over Bob Dylan’s Talking Blues.

Mijn dierbare ex-collega Herman De Coninck zal het met niet kwalijk nemen dat ik de titel van een van zijn prachtigste essays even bruikleen om boven dit stukje te zetten. Hoe juist gekozen woorden – ook al drijven ze vooral op tristesse – zoete zalf op een zieke ziel kunnen zijn, dat wist die Herman uit Berchem, Antwerpen als de besten en dat weet een zekere Robert Zimmerman uit Duluth, Minnesota minstens even goed. Hij vergaarde er mondiaal respect mee, alsook faam en fortuin, en een niet onbelangrijke prijs die men genoemd heeft naar de uitvinder van het dynamiet. Als u niet weet over wie ik het heb, een tip : het chemisch element Nobelium is naar hem genoemd.

1963

1963 was een magisch jaar voor Bob Dylan. Voor het eerst knoopte hij aan met de wat Amerikanen zo mooi de sweet smell of success noemen. Zijn eerste lp was in de lente van 1962 verschenen en heette gewoon Bob Dylan. Ze was in het folkcircuit met veel reserves en stil handgeklap onthaald en verkocht initieel zeer matig.

In mei van 1963 verscheen er al een tweede, de meteen legendarische The Freewheelin’ Bob Dylan , of die waar Bob en zijn lief Suze op de hoesfoto door de besneeuwde straten van Greenwich Village lopen. Een topplaat met over de A- en de B-kant verspreid meesterwerken van songs als ‘Blowin’ In The Wind’, ‘A Hard Rain’s Gonna Fall’ , ‘Masters Of War’ of ‘Don’t Think Twice, It’s Allright’. Een mix van politiek en poëzie, vooral. En verbazend veel wijsheid als we allemaal even willen bedenken dat de kunstenaar in kwestie toen net 22 geworden was.

Als u wil weten hoe die jonge Dylan toen klonk is het raadzaam de pas in 2011 erg discreet uitgebrachte cd/lp In Concert-Brandeis University 1963 eens te beluisteren. Een schuchtere Dylan brengt daarop naar kleinkunst neigende versies van enkele nummers uit zijn tweede lp, reveleert er ook ‘The Ballad Of Hollis Brown’, dat pas een jaar later op zijn derde plaat zou verschijnen. Merkwaardig is dat hij daarnaast voor niet minder dan drie stuks zogenaamde talking blues kiest, te weten ‘Talkin’ John Birch Society Blues’, ‘Talking World War III Blues’ en ‘Talking Bear Mountain Picnic Massacre Blues’.

Talking Blues

Dylan lijkt naar het format van de talking blues te grijpen wanneer hij het eerder uitvoerig dan compact over een welbepaald onderwerp wil hebben. Zijn songs worden dan meteen maar minutenlange emotionele journalistiek, lang uitgerokken verhalen over natuurrampen, extreem rechts of een dreigende wereldoorlog. Dat leidde in het verleden al tot een tour de force als ‘Highlands’, een zestieneneenhalve minuut durend epos uit zijn verbazende comeback-lp Time Out Of Mind (1997).

Talking blues zijn een vorm van folkmuziek waar het parlando het in regel overneemt van de zanglijn. Ze zijn muzikaal erg repetitief en recitatief. Ze worden eerder verteld dan vertolkt. Er zit ook vaak een scheut wrange humor in. En vooral ritme. Talking bluenummers zijn in vele opzichten een verre voorbode van rapmuziek.

1963 (Bis)

Vorige vrijdag kreeg ik voor dag en dauw een mail van een vriend. Die bevatte een foto van de 35ste Amerikaanse president John Fitzgerald Kennedy, begeleid door een muziekbijlage. Het bleek te gaan om een nieuwe talking blues van en door Bob Dylan die ‘Murder Most Foul’ heet en de volle 23 seconden langer duurt dan Dylans langste song tot nog toe, het hoger vernoemde ‘Highlands’.

Op het eerste gehoor gaat het van een prachtig arrangement voorziene sprechlied over de moord op Kennedy, die plaatsvond op de ongelukkige 22ste november van het jaar 1963. Op het tweede gehoor heb ik zo mijn twijfels. ‘Murder Most Foul’ gaat helemaal over vandaag. Over de huidige staat van ontreddering omtrent Het Virus dat onze levenswereld ondergraaft, net zoals de zich snel verspreidende mare over de moord op Kennedy dat heeft gedaan, destijds. Op school moesten wij bidden voor het vermoorde bevriende staatshoofd en mijn klastitularis verklaarde daarna plechtig dat er vanaf nu een tijd voor en een tijd na Kennedy zou zijn. Ik was maar veertien maar ik begreep alvast één ding en wel dat the times vanaf nu gingen changen, en nog geen klein beetje. Dylan, die goed weet dat 1963 een sleuteljaar was voor hem en voor de wereld besefte ook als eerste artiest dat 2020 in de toekomstige geschiedenisboeken een absoluut annus horribilis zal zijn.

Daarom liet hij dat pessimistische ‘Murder Most Foul’ vorige vrijdagochtend op ons los. Geleerden bogen zich meteen over elk woord uit de tekst, ze zochten zich suf naar de referenties van pakweg 75 songtitels die verborgen zitten tussen de regels – The Beatles, John Lee Hooker, Warren Zevon, The Who, Elvis, Joni Mitchell heb ik alvast gevonden – ze ontdekken hier een flard Shakespeare, daar een ons Edgar Allan Poe.

Maar makkers, staakt uw wild geraas. Dylan is nog steeds dezelfde song and dance-man als die van 1963 en wat hij met dat nieuwe lied wil zeggen is: luister naar muziek tot het nakende einde der tijden. En blijf intussen in uw kot!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234