Vrijdag 13/12/2019

BOEKEN

André Van Halewyck blaast links-progressieve uitgeverij Kritak nieuw leven in

André Van Halewyck. Beeld Florian Van Eenoo Photo News

‘Alles gaat voorbij, behalve het verleden’, zegt André Van Halewyck. En dus keert de uitgever terug uit pensioen om zijn oude liefde, de progressieve, geëngageerde uitgeverij Kritak, nieuw leven in te blazen. ‘Ik ben bang dat de tijden er niet beter op zijn geworden.’

“Vierentwintig uur per dag boeken lezen, dat houd je ook niet vol. En ik was intussen wel redelijk goed uitgerust.” Vier jaar nadat hij met pensioen ging en de naar hem vernoemde uitgeverij overliet aan Pelckmans – waar hij tot zo’n zes maanden geleden nog extern adviseur was – is André Van Halewyck (68) opnieuw in de uitgeverijsector gestapt. Op 13 november verschijnt het eerste boek bij Kritak, de links-progressieve, geëngageerde uitgeverij die nieuw leven wordt ingeblazen.

In 1976 richtte Van Halewyck samen met Rik Coolsaet en drie andere studenten Kritiese Aktie op, kortweg Kritak. Die uitgeverij belichaamde het idee dat je met de pen de wereld kon verbeteren en richtte zich op linkse, politiek geëngageerde publicaties. “We verkochten toentertijd het rode boekje en publicaties van Che Guevara”, herinnerde Van Halewyck zich in 2002 in deze krant.

Toen de financiële situatie halverwege de jaren 80 onhoudbaar werd, moest Kritak een verbond aangaan met de Nederlandse mastodont Meulenhoff. Kritak hield bij de eeuwwisseling op te bestaan, nadat Van Halewyck in 1994 werd ontslagen. Hij richtte zijn eigen uitgeverij op, die vooral naam maakte met de kookboeken van Jeroen Meus. “Wij, en met ons de wereld, zijn veranderd”, zei hij zeventien jaar geleden. “Inmiddels zijn we wijzer geworden en geloven we niet meer in de maakbare samenleving.”

Verontwaardiging

Nu is het oude vuur terug, zo blijkt. Afgelopen zomer besloot de uitgever om, samen met Lannoo, een wedergeboorte van Kritak te organiseren en er opnieuw “een dissonante en toonaangevende uitgeverij” van te maken. “Ik doe dit vanuit een verontwaardiging over maatschappelijke ontwikkelingen die er niet op verbeteren. Als je bijvoorbeeld leest hoeveel mensen in dit land, een van de rijkste van Europa, onder de armoedegrens leven: dat is toch abjecte waanzin? Als iedereen correct zijn belastingen betaalt, kan dat toch niet? Dat moet toch beter kunnen? De nv België wordt zeer slecht geleid, vind ik. Kijk naar thema’s als armoede, klimaat, gezondheidszorg. De rechtsstaat is er de afgelopen jaren ook niet sterker op geworden.”

Daarover wil Kritak dus publiceren. “Kritak wil opnieuw boeken uitgeven met een grensverleggende of controversiële inhoud, met een neus voor actualiteit en gevoel voor waardevolle thema’s”, klinkt het in de aankondiging. “De boeken zullen niet vrijblijvend zijn en reflecteren op politieke, maatschappelijke en culturele aspecten.” 

“Een boek van Edward Snowden zou ik direct uitbrengen”, zegt André Van Halewyck. Beeld AFP

In een reactie aan De Morgen gaat Van Halewyck nog verder. “Er is vandaag een gebrek aan openheid en transparantie, dat moet veranderen. Klokkenluiders mogen zich tot ons wenden. Een boek van Edward Snowden zou ik direct uitbrengen.” Kritak wil een publicatieforum kunnen bieden aan progressieve gedachten, ambieert Van Halewyck. “Ik hoop dat mensen zich geroepen voelen om dat soort publicaties te schrijven.”

In het voorjaar van 2020 wil Kritak een tiental boeken publiceren, waaronder nieuw werk van Rik Coolsaet. Op 13 november verschijnt het eerste: een nieuwe uitgave van Ik zal niet haten van Izzeldin Abuelaish, een Palestijnse arts die zijn drie dochters verloor bij een Israëlische raketaanval, en de bezieler van de Foundation Daughters for Life, dat jonge vrouwen uit het Midden-Oosten wil ondersteunen. 

“Dat is een statement van Kritak: woorden zijn belangrijker dan kogels om dit soort problemen op te lossen. Die problemen gaan verder dan de Gazastrook. Je ziet het evengoed in Syrië, in Somalië, in Afghanistan en nu zelfs in Brazilië en Chili. Dan moet ik terugdenken aan de staatsgreep van Pinochet in 1973. Ik was toen 22. De moord op Salvador Allende en de beelden van die 30.000 gevangenen in dat voetbalstadion, dat staat op mijn netvlies gebrand. Ik ben bang dat de tijden er niet beter op zijn geworden.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234