Vrijdag 24/09/2021

AchtergrondAmy Winehouse

Amy Winehouse stierf 10 jaar geleden. Wat gebeurde in die laatste dagen?

Een decennium na haar dood is de herinnering aan Amy Winehouse nog springlevend: ze was getroebleerd, verslaafd, maar ook een steengoede zangeres. Beeld Alamy Stock Photo
Een decennium na haar dood is de herinnering aan Amy Winehouse nog springlevend: ze was getroebleerd, verslaafd, maar ook een steengoede zangeres.Beeld Alamy Stock Photo

Rehab was haar te min, de liefde werd haar te veel. Al zat een overdaad aan drugs en drank er ook voor veel tussen. Vandaag is het precies tien jaar dat Amy Winehouse stierf en meteen onsterfelijk werd. Maar wat gebeurde in die laatste dagen?

Weet u nog waar u was toen het nieuws bekend werd dat Amy Winehouse zich aansloot bij Club 27? Wij wel. Tomorrowland was net met een euforische Sturm und Drang op gang getrokken. Maar vlak voor de vip-ruimte werd de stemming plots gekielhaald. Een nerveuze collega van Het Laatste Nieuws vroeg hijgend of we het nieuws konden bevestigen: Amy Winehouse was zéker en vast dood? De moscow mule in onze hand smaakte meteen een stuk wranger. Verbaasd was niemand over haar dood, verbijsterd eens te meer.

Amy Winehouse, drugsverslaafd en getroebleerd. Dat was het beeld dat de meesten van haar hadden. En dat beeld werd meteen ook een cliché dat tien jaar na haar dood standhoudt.

Maar wie was ze echt? Haar vrienden en familie proberen in Reclaiming Amy, een nieuwe documentaire over haar leven, een antwoord op die vraag te bieden. Alleen: net als haar persona blijven ook haar laatste dagen in een waas van mysterie gehuld. Het enige geluk? Met het verstrijken van de tijd – en de pijn – komen steeds meer ingewijden naar buiten met het verhaal van haar laatste dagen. Haar boezemvriend Tyler James schreef bijvoorbeeld een boek over het leven dat ze samen deelden, waarin duidelijk wordt dat haar dood altijd onvermijdelijk was. In een inmiddels alweer fel gecontesteerde biografie schrijft hij over een jong meisje dat sjorde aan een veel te kort rokje, veel te zware make-up droeg en veel te vaak kauwgom knauwde en uiteindelijk ook stierf aan veel te véél.

Te groot hart?

In Time Out zei Winehouse nochtans ooit: “I wanna get old being a fat, old jazz singer”. Een doodswens had ze echt niet. Een dwangmatige aantrekkingskracht tot verslavingen wel. Kun je te veel liefde in je hart dragen? Niet dat we wilde complottheorieën willen ondersteunen, maar Winehouse was exemplarisch voor het soort meisje dat de grootste smiecht in de geschiedenis toch een warm hart zou toedragen. Misschien was drank niet eens de grootste doodsoorzaak, maar moeten we een psychotische Amor voor de rechtbank slepen.

Dat grote hart van haar bracht haar al op jonge leeftijd in de problemen. De scheiding met haar ouders kon ze nooit verwerken. Het idee dat liefde een houdbaarheidsdatum bezat, verslond haar. Ze dronk al toen ze 12 jaar was, kreeg antidepressiva voorgeschreven toen ze 14 werd. En rond die leeftijd begon ze ook wiet te roken. Alleen harddrugs waren een no-go. Daar moest ze lange tijd niets van weten. “Doe het niet”, drukte Amy ook iedereen op het hart. “Neem niets chemisch. Alleen natuurlijke dingen”. Dat principe pleurde ze evenwel zelf al gauw overboord toen ze de grote liefde van haar leven, Blake Fielder-Civil, leerde kennen.

In het begin was hij gewoon een kerel die ze wel zag zitten. “Maar wie aanleg heeft tot verslavingen, kan ook aan mensen verslaafd raken”, gelooft James. “Het duurde dan ook niet lang voor ze geobsedeerd door hem raakte. Al gebruikte Fielder-Civil dan wel eerder cocaïne en crack, terwijl zij blowde. Dat was volgens haar ook het grootste probleem in die relatie. Het gaat nooit werken tussen ons, zei ze. We kunnen nooit echt samen zijn omdat hij verslaafd is aan heroïne. Ze was toen nog verstandig. Ze wist dat het gedoemd was.”

Blake Fielder-Civil bleek helaas meer een fielt dan civiel, en wist haar om de tuin te leiden. Hij was de eerste die Winehouse heroïne opdrong. Nu ja, zij nam uiteindelijk de beslissing om het ook zelf te nemen. “Maar dat was om bij hem te kunnen zijn op dat niveau”, gelooft haar boezemvriend. “Ze besloot: als drugs is wat me tegenhoudt om bij hem te zijn, dan ga ik het ook doen. Ze vond het niet zo belangrijk.”

Zo’n stupide daad kan je zelfopoffering noemen, maar uiteindelijk was Winehouse gewoon een dolverliefde beginnende twintiger. En een verdoemde romance heeft altijd een verleidelijke kracht. In die tumultueuze relatie zette de zangeres alles in op hem, waarna ze evenwel weer bij het grof vuil gepleurd werd ten voordele van een vroeger vriendinnetje. “His same old safe bet”, zoals Winehouse zingt in ‘Back to Black’. Die song put tragische schoonheid uit een mix van gevoeligheid, zwarte humor, emotionele onrust en zelfdestructie. Een hoogst ontvlambaar brouwsel, dat bij minder getalenteerde songschrijvers meteen in het eigen gezicht zou ontploffen.

En eigenlijk gebeurde dat ook ergens bij Winehouse. Het is met een bezwaard hart dat je vandaag naar de beruchte opnames van haar laatste, desastreuze concert in Belgrado kijkt. De Britse zangeres staat wankel op haar benen, als een hert dat voor het eerst op ijs staat te schuifelen. Met een lege blik kijkt ze haar publiek aan. Ze vraagt of de toeschouwers haar orkest ook zulke knappe jongen vinden. Even speelt een glimlach om haar lippen. Tot de groep een song inzet die haar niet zint. Ze wenkt een orkestlid, die knikt zonder morren. Het publiek begint te jouwen, Amy kijkt verstoord. En dan worden de eerste noten van ‘Back to Black’ ingezet. Amy mompelt en strompelt, en plots vloeien er tranen. Op dat ogenblik dacht iedereen dat het de dronkemansblues was.

Buikspreekpop

Maar achter de schermen speelde kennelijk zoveel méér. Amy Winehouse was net aan de beterhand geraakt, had harddrugs afgezworen en wilde zich op een betere toekomst richten in haar songs. Haar entourage had evenwel andere plannen met haar. Ze was onder dwang op een vliegtuig gezet, ze moest en zou haar grote hits brengen. Of die haar nu mentaal de dieperik zouden insturen of niet. De tranen die ze laat tijdens haar performance kun je alleen maar zien als the tears of a clown. Winehouse was een buikspreekpop geworden, die verplicht werd oude wonden open te rijten tot vermaak van het grote publiek. Als je de beelden met die gedachte bekijkt, voel je je net zo machteloos als haar.

Maar er speelde nog meer mee. “Amy geloofde niet in gezonde relaties, dat zei ze wel een miljoen keer”, Dat schrijft Tyler James in het boek My Amy. The Life We Shared: “Als het gezond is, dan is het geen liefde, vond ze. Ze dacht dat ware liefde alleen kon ontstaan uit chaos, drama en waanzin. Amy moest en zou voor iemand sterven.”

James leerde Amy Winehouse kennen toen beiden amper 13 jaar oud waren en hij bleef tot haar dood op 27-jarige leeftijd aan haar zijde. Al was die vriendschap geen roos zonder doornen. “Ik liep vaker van haar weg om mezelf te beschermen. Ze kon een gemene dronk hebben. Als ze te veel gedronken had, schreeuwde ze of schold ze me af en toe uit. Soms ver­stopte ik me dan onder een deken en deed ik alsof ik was vertrokken. Vlak voor haar dood was ik er ook van onderuit gemuisd om mezelf veilig te stellen. Toen ik terugkwam, was ze dood. De straat stond vol paparazzi en nieuwsgierige mensen. Het had iets van een filmpremière.”

“Vriendschap is niet het juiste woord om te omschrijven wat we hadden”, klinkt het verder. “Ik kan het alleen maar beschrijven als zielsverwanten: zij hield van mij en ik van haar. We waren als broer en zus, zonder bloedband, maar ook alsof ik haar vader was en zij m’n moeder. Iets diep in mij zei dat ik voor haar moest zorgen. Alsof het mijn verantwoordelijkheid was. Ik vertelde haar die laatste dagen ook dat ze lak moest hebben aan Amy Winehouse, de popster. Het typetje. De karikatuur. Iedereen die haar graag zag, had honderd keer liever een levende Amy, de krampachtige popster die daaraan ten onder ging.”

Maar dat mocht niet baten. De laatste dagen van haar leven bracht ze in verpletterende eenzaamheid door. De mensen die haar paaiden, hadden altijd persoonlijke opportunistische motieven. De vrienden die ze het leven zuur maakte, meden haar. Alleen de dealers kon ze intussen op afstand houden. Helaas begon ze kort voor haar overlijden opnieuw te drinken. “Toen ze overleed, was ze al drie jaar afgekickt van de heroïne en crack,” bevestigt ook James. “She never gets credit for that.” Een gerechtelijk onderzoek wees later uit dat Winehouse bezweek aan alcoholvergiftiging. Dat bevestigt ook een huisarts die haar de avond voor haar laatste drankje nog thuis had bezocht. Dokter Christina Romete sprak met Amy tijdens dat laatste bezoek en vertelde de rechtbank dat de zangeres toegaf dat ze weer aan het zuipen was geslagen na een lange periode van onthouding. Winehouse begreep de ernst van de zaak wel. Met een huivering in haar stem zei ze kennelijk tegen de dokter: “Ik wil niet dood”.

‘Death through misadventure’

Dr. Romete vertelde dat de ster Librium was voorgeschreven. Een medicijn om alcoholisten te helpen omgaan met ontwenningsverschijnselen. Ondanks haar kwetsbare staat weigerde Amy evenwel elke psychologische hulp. Dr. Romete getuigde in de rechtbank dat dit was omdat de zangeres vreesde dat dit haar creativiteit zou aantasten. “Ze was een van de intelligentste jonge vrouwen die ik ooit heb ontmoet. Ze was vastberaden om alles op haar manier te doen, inclusief haar therapie. Daar had ze een heel strikt idee over.”

Op de avond voor haar dood zou Winehouse “kalm” overgekomen zijn. Maar ze voelde zich ook enigszins schuldig omdat ze aangeschoten was. “Ze was in elk geval nog in staat was om een ​​gesprek te voeren”. Kennelijk had Winehouse bekend dat ze op 20 juli weer in de drank was gevlogen. Slechts drie dagen voor haar dood dus. Op de vraag of ze van plan was de drank weer af te zweren, zei de dokter in de rechtbank dat Amy daar niet zeker van was.

Tijdens het gerechtelijk onderzoek concludeerde een lijkschouwer dat Amy Winehouse is overleden aan “accidentele alcoholvergiftiging”. Het officiële vonnis werd nogal poëtisch gegeven als “death through misadventure”. Winehouse had onbedoeld zoveel alcohol gedronken dat ze voorbijging aan het mogelijk fatale niveau van haar slemppartij. Met de dood als gevolg. De rechtbank hoorde dat Amy’s bloed 416 mg alcohol per 100 ml bevatte – ruim boven de 350 mg die als dodelijk wordt beschouwd. Politieagenten vonden ook drie lege flessen wodka in haar huis.

Amy’s lichaam werd gevonden door haar inwonende bodyguard Andrew Morris. Die zei dat ze de afgelopen nacht in haar slaapkamer had doorgebracht. Ze keek tv, luisterde naar muziek. De volgende dag ging hij om 15.00 uur bij haar kijken. Daar ontdekte hij dat Amy Winehouse niet langer ademde en geen pols had.

Reclaiming Amy is vanavond te zien op BBC 2, om 22u00.

My Amy. The Life We Shared van Tyler James is nu verkrijgbaar in de boekhandel.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234